Πρώιμη Παρέμβαση: παράθυρο ευκαιρίας στα πρώτα 6 χρόνια της ζωής ενός παιδιού

Ο Γιάννης είναι δυόμισι ετών. Καταλαβαίνει όσα του λένε, παίζει μόνος του, αλλά δυσκολεύεται να επικοινωνήσει. Όταν θέλει κάτι, τραβάει τον γονιό του από το χέρι. Όταν δεν γίνεται κατανοητός, απογοητεύεται. Οι γονείς του απευθύνονται από νωρίς σε ειδικούς αναπτυξιολόγους. Όχι γιατί εντοπίσθηκε κάποιο πρόβλημα, αλλά γιατί η καθημερινότητα του παιδιού δεν κυλά ομαλά.

Σύντομα, η παρέμβαση των ειδικών έχει αποτελέσματα. Ο μικρός Γιάννης βρίσκει τρόπους να εκφράζεται, να ζητάει και να απευθύνεται μιλώντας. Η απογοήτευση υποχωρεί και καθημερινότητα της οικογένειας γίνεται πιο ευχάριστη.

Οι γονείς του Γιάννη έκαναν τη σωστή επιλογή στον σωστό χρόνο. Αν περίμεναν, οι δυσκολίες θα παγιώνονταν και θα είχαν μεταφερθεί στο σχολείο, θα επηρέαζαν τις σχέσεις του με άλλα παιδιά και τη δική του συμπεριφορά. Τότε η παρέμβαση θα ήταν πιο δύσκολη και πιο απαιτητική για όλους.

Η ιστορία του Γιάννη είναι επινοημένη. Αφορά όμως χιλιάδες οικογένειες σ’ ολόκληρη τη χώρα. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Η πρώιμη παρέμβαση δεν είναι απλώς μια επιλογή, είναι ένα παράθυρο ευκαιρίας που μένει ανοιχτό τα πρώτα έξι χρόνια της ζωής κάθε παιδιού.

Σ’ αυτή την ηλικία η ανάπτυξη του εγκεφάλου εμφανίζει έντονη νευροπλαστικότητα, αναδιοργανώνεται και δημιουργεί συνεχώς νέες συνδέσεις όταν δέχεται τα κατάλληλα ερεθίσματα. Είναι η περίοδος κατά την οποία η εξέλιξη του παιδιού μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά, το παιδί να αναπτύξει και να βελτιώσει τις δεξιότητές του, να αποκτήσει μεγαλύτερη ευχέρεια στην επικοινωνία, τη μάθηση, την κίνηση και την κοινωνική αλληλεπίδραση.

Για τους λόγους αυτούς η πρώιμη παρέμβαση δεν μπορεί να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα, τον τόπο κατοικίας, ή την ενημέρωση της κάθε οικογένειας. Η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίσει ότι κάθε παιδί, όπου κι αν βρίσκεται, έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες που αξιοποιούν αυτή τη μοναδική αναπτυξιακή περίοδο.

Αυτό κάνουμε με το πρόγραμμα της Πρώιμης Παρέμβασης, η οποία όμως δεν περιορίζεται στη απλή χρηματοδότηση. Αλλάζει τη φιλοσοφία, τη δομή και το πλαίσιο παροχής των υπηρεσιών. Το νέο πλαίσιο γίνεται οικογενειοκεντρικό. Η οικογένεια γίνεται μέρος του εγχειρήματος.

85 συνολικά φορείς που παρέχουν υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης έχουν ήδη εγγραφεί στο Μητρώο Παρόχων, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο που καλύπτει μεγάλο μέρος της χώρας.

Οι επαγγελματίες που συγκροτούν τη διεπιστημονική ομάδα του κάθε παρόχου έχουν ολοκληρώσει την εκπαίδευσή τους πάνω στο οικογενειοκεντρικό μοντέλο παρέμβασης που πλέον θα γίνεται στο σπίτι των ωφελούμενων.

Στόχος της διεπιστημονικής ομάδας είναι να δει τις ανάγκες της οικογένειας σε σχέση με το παιδί. Οι γονείς μαθαίνουν να διαχειρίζονται την καθημερινότητά τους με βάση τις ιδιαιτερότητες του παιδιού τους έτσι ώστε η υποστήριξη να εντάσσεται στην καθημερινή ρουτίνα του παιδιού.

Ήδη 1.014 οικογένειες, από τις 2.500 που προβλέπει το πρόγραμμα, λαμβάνουν μέσω voucher τη χρηματοδότηση που τους αναλογεί και που φτάνει μέχρι και 800€, ανάλογα με τον αριθμό των συνεδριών.

Έτσι, η Πρώιμη Παρέμβαση εντάσσεται πλέον σε οργανωμένο εθνικό πλαίσιο διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες με καινοτόμα χαρακτηριστικά. Πρόκειται για θεσμική αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο η Πολιτεία υποστηρίζει τα παιδιά 0–6 ετών και τις οικογένειές τους.

Η ανάπτυξη στα πρώτα χρόνια δεν μπορεί να εξαρτάται από συγκυρίες. Γίνεται αντικείμενο δημόσιας πολιτικής με σαφείς κανόνες και μετρήσιμα αποτελέσματα.