ΠΑΣΟΚ: Συνέδριο για τη χώρα - διεύρυνση στην κοινωνία

Η πιο τρανταχτή παθογένεια του πολιτικού συστήματος, που καλύπτεται συνωμοτικά από τη διακομματική σιωπή, είναι η αποκλειστική συγκρότησή του από αρχηγικά κόμματα. Η προσωπικότητα του αρχηγού είναι αυτή που διαμορφώνει κατά βάση την εικόνα του κόμματος στην κοινωνία, θέτοντας τη δημοκρατική τους λειτουργία σε δεύτερη μοίρα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε ένα παράδοξο ερώτημα που κάνει τελευταία την εμφάνισή του σε κάποιες δημοσκοπήσεις, οι επιλογές των πολιτών διαφέρουν σημαντικά όταν καλούνται να απαντήσουν τι θα έπρατταν αν τα κόμματα είχαν διαφορετικούς αρχηγούς. Επίσης η απάντηση στο ερώτημα για την καταλληλότητα των αρχηγών για το αξίωμα του πρωθυπουργού τείνει να ξεπεράσει σε ενδιαφέρον τις απαντήσεις για την πρόθεση ψήφου.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, όπως φαίνεται ήδη καθαρά, η προεκλογική καμπάνια της ΝΔ θα επικεντρωθεί στο πρόσωπο του σημερινού πρωθυπουργού. Αντίθετα, η εμμονή της αντιπολίτευσης αλλά και προσωπικοτήτων του ευρύτερου πολιτικού φάσματος στη συγκρότηση ενός αντι-Μητσοτακικού μετώπου, που αποτελεί και την κοινή τους συνιστώσα, μάλλον κινείται σε λάθος κατεύθυνση αφού στοχεύει στο, κατά δημοσκοπικό τεκμήριο, ισχυρό σημείο της συντηρητικής παράταξης, τη στιγμή που η κυβέρνηση παρουσιάζει αρρυθμίες, πισωγυρίσματα, αδυναμίες και ελλείψεις που την καθιστούν ευάλωτη ακόμα και στην εκλογική της βάση. Ειδικά στο καίριο ζήτημα της καθυστέρησης ή και ματαίωσης κρίσιμων μεταρρυθμίσεων που αφορούν το πελατειακό κράτος και τους θεσμούς, η αντιπαράθεση οφείλει να είναι συνεχής και αποκαλυπτική.

Η αλήθεια είναι ότι το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ απέχει από την οργάνωση των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων της Ευρώπης όπου, παράλληλα με τα εκλεγμένα όργανα, τα εγγεγραμμένα μέλη συμμετέχουν στις αποφάσεις για τη διαμόρφωση της πολιτικής του κόμματος σε κρίσιμα ζητήματα, εκπροσωπούνται ισότιμα στα συνέδρια και αποφαίνονται για τη συγκρότηση ή μη των κυβερνητικών συνασπισμών εφ’ όσον κρίνονται από την ηγεσία αναγκαίοι. Μια τέτοια οργάνωση και λειτουργία θα έλυνε πολύ πιο σύντομα και αποτελεσματικά αρκετά από τα θέματα που έγιναν αντικείμενο συζητήσεων στο ΠΑΣΟΚ το τελευταίο χρονικό διάστημα. Αυτό όμως που έχει τη μεγαλύτερη σημασία, στον δρόμο προς το συνέδριο αλλά και μετά από αυτό, είναι να αποδειχθεί με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι το συμφέρον της χώρας υπερισχύει των μικροκομματικών παραταξιακών υπολογισμών.

Στην κατεύθυνση αυτή μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά τρεις παράγοντες: Ο πρώτος είναι προβολή και εκλαΐκευση των προτάσεων που έχουν επεξεργαστεί και παρουσιάσει οι τομείς εργασίας του κόμματος στα ζητήματα που απασχολούν σοβαρά την ελληνική κοινωνία. Η ουσία της αντιπολίτευσης δεν είναι μόνον η -αναγκαία- εποικοδομητική κριτική των κυβερνητικών πεπραγμένων αλλά -κυρίως- οι εναλλακτικές θέσεις στις οποίες καθρεφτίζεται ο τρόπος με τον οποίο η αξιωματική αντιπολίτευση προτίθεται να κυβερνήσει τη χώρα εάν λάβει την εντολή. Άλλωστε, από την πειστικότητα και τον ρεαλισμό των θέσεων αυτών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και η θετική επιλογή των πολιτών. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων θέλει την πολιτική αλλαγή δεν σημαίνει ότι είναι διατεθειμένο να στηρίξει οποιαδήποτε αλλαγή.

Ο δεύτερος αποφασιστικός παράγοντας είναι η επιτυχία του στόχου της διεύρυνσης της βάσης στην οποία απευθύνεται και θέλει να προσελκύσει το ΠΑΣΟΚ, καθώς με τα σημερινά δεδομένα δεν φαίνεται ικανό να απειλήσει τη, συρρικνωμένη έστω, κυβερνητική πλειοψηφία και να υλοποιήσει τον στόχο της εκλογικής νίκης. Η πρώτη απόπειρα διεύρυνσης που ανακοινώθηκε πρόσφατα είχε ως αποτέλεσμα την κινητοποίηση αξιόλογων στελεχών της δημοκρατικής παράταξης χωρίς να αποφευχθούν και οι συνήθεις στις περιπτώσεις αυτές καιροσκοπικές μετακινήσεις. Ο όρος «αμφίπλευρη διεύρυνση» που έχει υιοθετηθεί δημιουργεί ίσως την εσφαλμένη εντύπωση μιας ισορροπημένης αριθμητικά διεύρυνσης προς τα αριστερά και τα δεξιά. Στην πραγματικότητα η διεύρυνση δεν μπορεί παρά να απευθύνεται στην κοινωνία που αναζητεί λύσεις στα προβλήματά της χωρίς κομματικούς διαχωρισμούς και ιδεοληπτικές παρωπίδες.

Ο τρίτος παράγοντας που έχει δημιουργήσει και τις περισσότερες εσωκομματικές αναταράξεις είναι οι ενδεχόμενες συμμαχίες στις οποίες προσανατολίζεται να στραφεί το ΠΑΣΟΚ προκειμένου να συγκυβερνήσει τη χώρα εφόσον το επιβάλλει το εκλογικό αποτέλεσμα. Σε ένα πρωτοφανές για τα μεταπολιτευτικά χρονικά ρευστό πολιτικό περιβάλλον ορισμένα στελέχη θέλουν να δεσμεύσουν προεκλογικά, μέσω αποφάσεων του συνεδρίου, τη μετεκλογική στάση της δημοκρατικής παράταξης στο όνομα μιας υποτιθέμενης «προοδευτικής συνεργασίας». Πρόκειται για μια πρόταση αυτοχειριασμού του ΠΑΣΟΚ αφού, ένα χρόνο πριν τις εκλογές, θα το ξέκοβε από ένα σημαντικό ακροατήριο πολιτών που θέλουν την πολιτική αλλαγή αλλά δεν διανοούνται σε καμιά περίπτωση να ξαναδούν, με τη μια ή την άλλη μορφή, τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Οι ενδεχόμενες μετεκλογικές συνεργασίες, στον βαθμό που θα είναι εφικτές, θα γίνουν σε καθαρά προγραμματική βάση και θα τεθούν στην κρίση των μελών του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ.