Η κυρία Καρυστιανού, τα σώματά μας και η εύκολη πόλωση

Κατ’ αρχάς, ένας αστερίσκος σε μέγεθος γιγαντοαφίσας, αν και θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο: το κείμενο που ακολουθεί αφορά μία εξ ορισμού προβληματική θέση της κυρίας Καρυστιανού και όχι κριτική στη «Μαρία των Τεμπών», στη μητέρα που έχασε το παιδί της όπως τόσοι άλλοι άνθρωποι, στο πλέον τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα της χώρας.

Δεν θα έπρεπε να υπάρχει αυτό το εισαγωγικό σημείωμα σε ένα κείμενο που αφορά τη διατυπωθείσα άποψη της κυρίας Καρυστιανού για τις αμβλώσεις, ωστόσο υπάρχει για να αποφευχθούν στρεβλώσεις και βολικές (και παιδαριώδεις) αντιπαραθέσεις για το πού ακριβώς ασκείται η κριτική. Η κριτική ασκείται στη θέση, στην εν δυνάμει πολιτικό Καρυστιανού και όχι στη μητέρα, όχι στον άνθρωπο που θρήνησε μαζί με τους 57 νεκρούς των Τεμπών και το παιδί της.

Τι είπε λοιπόν η Μαρία Καρυστιανού για τις αμβλώσεις και πώς βρεθήκαμε να συζητάμε ένα τέτοιο επιλυμένο ζήτημα ήδη από το 1986, πρωί Δευτέρας σε τηλεοπτική ενημερωτική εκπομπή;

«Σέβομαι την ελεύθερη βούληση. Είναι σημαντική και κατοχυρωμένη», είπε αρχικά και συνέχισε εκφράζοντας την άποψη ότι θα έπρεπε να «αποφασίσει η κοινωνία τι θα ήθελε να γίνει».

«Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα σε αυτό το θέμα. Γιατί αφορά στα δικαιώματα της γυναίκας. Δικό της είναι το θέμα είναι η αλήθεια. Αλλά αφορά και στα δικαιώματα του εμβρύου κι εγώ ως παιδίατρος διχάζομαι ως προς αυτό το θέμα», συμπλήρωσε, επαναλαμβάνοντας ότι «μια γυναίκα βεβαίως μπορεί να αποφασίσει για το σώμα της. Το θέμα είναι ότι στην περίπτωση των αμβλώσεων υπάρχει κι ένα άλλο πολύ ηθικό θέμα. Γι’ αυτό στη δημόσια διαβούλευση οι περισσότεροι θα έχουν μια καλύτερη άποψη ή θα είναι πιο δημοκρατικό. Διότι μιλάμε για μια ζωή που μόλις γεννάται».

Μάλιστα. Δεδομένων των παραπάνω, μοιραία γεννιούνται απορίες και ζητήματα τόσο ηθικής όσο και πολιτικής τάξης. Ας τα δούμε, με ψυχραιμία, ένα προς ένα. Κατ’ αρχάς, η γνήσια απορία είναι γιατί αφού η κυρία Καρυστιανού στέκεται με αμφιβολία πάνω στο ζήτημα και διχάζεται, όπως είπε, ως προς αυτό το θέμα, επιλέγει να ρίξει τη μπάλα στην κοινωνία, να αποφασίσει για ένα ζήτημα που επιλύθηκε δεκαετίες πριν. Πώς σχετίζεται αυτό το θέμα –η αυτοδιάθεση των γυναικείων σωμάτων- με την πρόθεσή της να κατέβει στην πολιτική για να διεκδικήσει δικαιοσύνη για το έγκλημα των Τεμπών; Τι είδους προτεραιοποίηση είναι αυτή και πώς εξυπηρετείται η περί δικαίωσης ατζέντα με μία τέτοια μεταπήδηση σε άλλα χωράφια και άλλες θεματικές; Κι αν δεν είναι πολιτικό πρόσημο η σημαιοποίηση αυτού του θέματος τότε τι είναι;

Μια πιθανή απάντηση, που θα εξόργιζε πολύ κόσμο και δικαίως, αλλά είναι η αλήθεια είναι πως το «κίνημα για τα Τέμπη» στο τέλος της ημέρας δεν κατάφερε να αρθρώσει πολιτικό ζητούμενο. Άρθρωσε πίκρα, δίψα για δικαιοσύνη, αλλά όχι πολιτικό λόγο, όχι πολιτικές λύσεις, όχι τη συνέχεια και την καθολική κεφαλαιοποίηση αυτού του αιτήματος.

Όλοι σταθήκαμε στο πλευρό των γονιών, όμως, στην πολιτική συναισθήματα δεν χωράνε. Η κυβέρνηση «διάβασε» σωστά τα συλλαλητήρια και τις συναυλίες, η αντιπολίτευση πάλι όχι. Ειδικά, η αριστερά, απ’ ό,τι προκύπτει κι από τις τοποθετήσεις της κυρίας Καρυστιανού, δεν κατάφερε ποτέ να αποδελτιώσει ούτε την κοινωνία ούτε το πρόσωπο που, αρχικά, στηριζόταν με απόλυτους όρους από αυτήν.

Αυτό είχε συνέπειες: σε μία χώρα όπου λείπουν οι ήρωες και οι ιδανικοί ηγέτες, η Καρυστιανού ενδύθηκε εύκολα αυτόν τον μανδύα. Η αγιοποίησή της δεν αφορούσε μόνο το σκληρό μάθημα των Τεμπών. Αφορούσε την ανάγκη μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας να πιστέψει σε κάτι καθαρό, ατσαλάκωτο, αγέρωχο και εξ ορισμού δίκαιο, λόγω πόνου και πένθους. Μόνο που αυτό δεν είναι πολιτικό αιτημα. Είναι σύμπτωμα ενός σύγχρονου πολιτικού συστήματος που νοσεί, ξέρει ότι νοσεί, αλλά ξέρει και πώς να αποδομεί ό,τι δεν προέρχεται από τους κόλπους του. Πόσω μάλλον όταν αρέσκεται στο κοινωνικό χάδι και στο μπράβο των πολλών.

Τώρα και με την πρώτη πιστολιά περί αμβλώσεων, τα πράγματα ξεκαθαρίζουν κάπως. Η κυρία Καρυστιανού που στηρίχθηκε από την Αριστερά βγήκε από τα πολύ δεξιά, με συντηρητικές απόψεις, με ατζέντα που θύμισε έντονα «συνέδρια γονιμότητας» και άλλα τέτοια εχθρικά προς τη γυναικεία αυτοδιάθεση και μούδιασε ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, κυρίως το προοδευτικό.

Ναι, αλλά γιατί; Γιατί αυτό είναι ένα θέμα που μπορεί να πολώσει εύκολα την ελληνική κοινωνία, να συσπειρώσει κοινά στα οποία προφανώς ποντάρει η κυρία Καρυστιανού και να ανοίξει την ψαλίδα των δημοσκοπικών διψήφιων ποσοστών της σχετικά εύκολα. Και καλά κάνει – ως πολιτικός.

Εκείνο που δεν πρέπει να γίνει, είναι να πειραχτεί έστω και μισό χιλιοστό δικαιώματος στην αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος. Η άμβλωση, αρέσει δεν αρέσει, δεν είναι θέμα δημόσιας διαβούλευσης (θα τρίζουν τα κόκκαλα της Κυπριωτάκη με όσα αρθρώθηκαν σήμερα). Εκείνο που δεν δεν πρέπει να γίνει, είναι να γυρίσουμε πίσω στο σκοτάδι. Ειδικά σε μια χρονική συγκυρία που οι σεξουαλικές σχέσεις μεταξύ ανηλίκων είναι η νέα κανονικότητα και η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία αιωνίως ζητούμενο. Ας τα λάβει κι αυτά υπ’ όψιν της η παιδίατρος Καρυστιανού.