Τελικά, ήταν καλή ιδέα κ. Σαμαρά

«Μπορούμε εμείς, σήμερα, να συμφωνήσουμε με αυτόν που όλοι οι σύμμαχοι και εταίροι μας διαφωνούν μαζί του; Με αυτόν που οι πάντες θεωρούν “μαύρο πρόβατο”; Με αυτόν που υπηρετεί πολιτικά, οικονομικά και επιχειρησιακά, τον αντι-δυτικό άξονα; Νομίζω, λοιπόν, πως δεν είναι καλή ιδέα». Αυτή ήταν η απάντηση του Αντώνη Σαμαρά στην ερώτηση του δημοσιογράφου της εφημερίδας «Καθημερινή»: «Τι αναμένετε από την επίσκεψη Ερντογάν;», μερικές μέρες πριν από την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου στην Ελλάδα. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν θέλησε να κρατήσει ούτε μια στοιχειωδώς αξιοπρεπή πολιτική συμπεριφορά την ώρα που η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός του κόμματός του προετοιμαζόντουσαν για μια κρίσιμη για τα εθνικά συμφέροντα της χώρας μας συνάντηση.

Τα πράγματα βέβαια δεν εξελίχτηκαν όπως ακριβώς είχε προβλέψει -ή ίσως επιθυμούσε- ο κ. Σαμαράς. Οι συναντήσεις του Ερντογάν, τόσο με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο και με τον Πρωθυπουργό της χώρας, έγιναν σε θετικό κλίμα που δεν θύμιζε σε τίποτα την «πολεμική» ατμόσφαιρα της προηγούμενης επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου πριν από έξι χρόνια όταν είχε θέσει μπροστά στον εμβρόντητο Προκόπη Παυλόπουλο επιτακτικά το θέμα της ανάγκης αναθεώρησης της συνθήκης της Λωζάνης. Αντίθετα, αυτή τη φορά υπέγραψε την «Διακήρυξη των Αθηνών» σύμφωνα με την οποία «Ελλάδα και Τουρκία δεσμεύονται να απέχουν από κάθε δήλωση, πρωτοβουλία, ή ενέργεια που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή τους».

Η διεθνής διπλωματία δεν είναι εύκολο «παιχνίδι». Απαιτεί σχολαστική προετοιμασία των συναντήσεων καθώς και ευελιξία κινήσεων στο πλαίσιο των κόκκινων γραμμών της εξωτερικής πολιτικής. Και οι δύο αυτές συνθήκες εκπληρώθηκαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και από τις δύο πλευρές. Ο κ. Ερντογάν και το επιτελείο του δεν είναι αφελείς. Η ανάγκη να διατηρηθεί το καλό κλίμα του τελευταίου χρονικού διαστήματος με την Ελλάδα ως μιας χώρας-πύλης προς τη Δύση είναι περισσότερο από επιτακτική στη δύσκολη για την Τουρκία εγχώρια και διεθνή συγκυρία. Αυτήν ακριβώς την ανάγκη αξιοποίησε η ελληνική διπλωματία, μακριά από αντιτουρκικές προκαταλήψεις και εθνικιστικές εμμονές, προκειμένου να παγιοποιήσει τα «ήρεμα νερά» που τόσο χρειάζεται.

Δεν περίμενε ασφαλώς κανείς, σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση, να αλλάξει τις πάγιες εδώ και χρόνια θέσεις του ο Τούρκος ηγέτης. Αυτό που άλλαξε ωστόσο ήταν το ύφος και η στάση του σε θέματα που μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν τα ταμπού της πολιτικής του. Μίλησε για «τουρκική» μειονότητα αλλά χειροκρότησε τον Έλληνα Πρωθυπουργό όταν έβαλε τα πράγματα της «Μουσουλμανικής» μειονότητας στη θέση τους. Δεν απέσυρε το αίτημα της Τουρκίας για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου αλλά ταυτόχρονα ζήτησε -και έλαβε- βίζα από την κυρίαρχη Ελλάδα για να μπορούν οι Τούρκοι πολίτες να τα επισκέπτονται. Και, κυρίως, υπέγραψε μια διακήρυξη-συμφωνία που προβλέπει βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης ώστε να μπει κάποια στιγμή στην ημερήσια διάταξη και το μείζον θέμα των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Τελικά, ήταν καλή η ιδέα να επισκεφθεί την Ελλάδα ο Τούρκος Πρόεδρος, κ. Σαμαρά. Αυτό που δεν ήταν καλή ιδέα ήταν να βγείτε και να την απαξιώσετε, υπονομεύοντας ταυτόχρονα την πολιτική του κόμματός σας, μερικές μέρες πριν την πραγματοποίησή της επίσκεψης αναλαμβάνοντας ουσιαστικά τον ρόλο μιας άτυπης αντιπολίτευσης. Τη στιγμή μάλιστα που η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση είδε θετικά την επίσκεψη, επισημαίνοντας, ως όφειλε, την ανάγκη να γίνουν σεβαστές οι κόκκινες γραμμές των εθνικών μας θέσεων στα ζητήματα της εθνικής κυριαρχίας αλλά και να γίνουν πράξη τα συμφωνηθέντα ώστε να αποκτήσουν και πραγματική αξία.

Όπως επίσης δεν ήταν καλή η ιδέα σας, κ.Σαμαρά, να μιλήσετε για «κατευνασμό» όπως ο Κώστας Καραμανλής τονίζοντας πως «δύο πρώην πρωθυπουργοί δεν μπορεί να κάνουν τόσο λάθος». Το όνομα του πρώην πρωθυπουργού ανασύρει από την μνήμη τον πολιτικό επί της ηγεσίας του οποίου χάθηκε η μεγάλη ευκαιρία που είχε δημιουργήσει ο Κώστας Σημίτης με τη δεσμευτική για την Τουρκία συμφωνία στο Ελσίνκι καθώς και -σε συνεργασία με τον τότε λαϊκιστή Κύπριο Πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο- η ευκαιρία υπερψήφισης του σχεδίου Ανάν από τους Ελληνοκύπριους καταδικάζοντας το Κυπριακό στη στασιμότητα και στη de facto διχοτόμηση προς μεγάλη ικανοποίηση της τουρκικής ηγεσίας. Ο σεβασμός της ιδιότητας του «πρώην» εξαρτάται πρώτα και κύρια από τους κατέχοντες αυτό το αξίωμα.