Ο δικομματισμός πάει αντιπολίτευση…

Δύο δηλώσεις που ακολούθησαν το αποτέλεσμα των εκλογών της 21ης Μαΐου οριοθέτησαν το πολιτικό σκηνικό του «δεύτερου γύρου» στην κάλπη της ενισχυμένης αναλογικής. Η πρώτη ανήκει στον Νίκο Ανδρουλάκη: «δεν θα συνεργαστούμε με τη Νέα Δημοκρατία ακόμα κι αν έχει 148 βουλευτές». Η αλήθεια είναι ότι το έδαφος για τη θέση αυτή του προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ είχε προλειάνει η προεκλογική δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη: «δεν έχω και πολλά να πω με το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη». Η δεύτερη δήλωση είναι αυτή που έκανε ο Αλέξης Τσίπρας στον Σκάι: «Το ΠΑΣΟΚ θέλει να γίνει ΣΥΡΙΖΑ στη θέση του ΣΥΡΙΖΑ», ξεκαθαρίζοντας ότι «ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και θα παραμείνει κόμμα εξουσίας».

Πλησιάζοντας στις εκλογές της 25ης Ιουνίου βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολιτικό σκηνικό πρωτόγνωρο για τα μεταπολιτευτικά χρονικά. Τη διακυβέρνηση της χώρας διεκδικεί μόνο η Νέα Δημοκρατία τη στιγμή που τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στην επόμενη Βουλή διεκδικούν ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Τις όποιες φιλοδοξίες για μια «Δεύτερη φορά Αριστερά» ανέκοψε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο το σύστημα της απλής αναλογικής («mea culpa» την χαρακτήρισε ο Αλέξης Τσίπρας) οποία ταυτόχρονα αναπτέρωσε τις ελπίδες του Νίκου Ανδρουλάκη για την πρωτοκαθεδρία στο χώρο της κεντροαριστεράς. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν ημιτελικό αγώνα με τον νικητή να προκρίνεται στον τελικό της επόμενης τετραετίας.

Όσοι νεοδημοκράτες σπεύδουν να πανηγυρίσουν εκ των προτέρων για την επόμενη θητεία του κόμματός τους μάλλον προτρέχουν. Όχι τόσο για την κατάκτηση της αυτοδυναμίας με την ενισχυμένη αναλογική - που θα κατακτήσουν κάποια στιγμή ελλείψει άλλου διεκδικητή - όσο για την πορεία της δεύτερης κυβερνητικής θητείας της Νέας Δημοκρατίας που δεν αναμένεται ανέφελη. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει παραδεχθεί - άλλωστε πως αλλιώς θα μπορούσε να κάνει - τα «λάθη», τις ολιγωρίες και τις αδυναμίες της πρώτης τετραετίας που οφείλονται σε συμβιβασμούς με κάθε είδους οικογενειακά, συντεχνιακά και επιχειρηματικά «κεκτημένα». Οι μεταρρυθμίσεις απαιτούν συγκρούσεις που δεν μπορούν να μετατίθενται συνεχώς στο απώτερο μέλλον.

Η μάχη της αντιπολίτευσης αναμένεται ιδιαίτερα σκληρή. Από την έκβασή της θα κριθεί κατά πόσον η χώρα θα αποκτήσει, μετά από τα άγονα χρόνια της αντιμνημονιακής αυταπάτης, μια αξιόπιστη, υπεύθυνη και σύγχρονη αξιωματική αντιπολίτευση που θα καθορίσει ουσιαστικά και την ποιότητα της δημοκρατίας. Το αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ ξεγυμνώθηκε στην κάλπη του Μαΐου. Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ έχει μια μεγάλη ευκαιρία να αναδειχθεί σε πόλο εξουσίας συσπειρώνοντας όσο γίνεται ευρύτερες δυνάμεις του προοδευτικού και μεταρρυθμιστικού χώρου. Το στοίχημα που πρέπει να κερδίσει η δημοκρατική παράταξη δεν είναι η συναισθηματική επιστροφή σε ένα παρελθόν που ανήκει και θα κριθεί από την ιστορία αλλά η θαρραλέα μετάβαση σε ένα μέλλον γεμάτο σύγχρονες προκλήσεις και πολύπλοκες απαιτήσεις.

Η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού δεν σημαίνει αυτόματα και αλλαγή του πολιτικού συστήματος. Το ύφος της πολιτικής αντιπαράθεσης αυτών των ημερών για σοβαρά θέματα όπως της φορολογίας, του ΕΣΥ κλπ αποδεικνύουν ότι απέχουμε ακόμα πολύ από μια ουσιαστική προγραμματική πολιτική και ιδεολογική αντιπαράθεση. Τέτοιες αντιπαραθέσεις δεν μπορεί να γίνονται ευκαιριακά με αποκλειστικό στόχο την καταγγελία των αντιπάλων, την αποκάλυψη των «σκοτεινών τους σχεδίων» και την αποπομπή των στελεχών τους. Η χώρα έχει ανάγκη από δυνάμεις έτοιμες να συγκρουστούν πολιτικά αλλά και να συγκλίνουν προγραμματικά, εκεί όπου υπάρχουν τα περιθώρια, προκειμένου να γίνουν προωθητικές συναινέσεις που θα εκφράζουν την κοινωνική πλειοψηφία και θα εξασφαλίζουν την πολιτική σταθερότητα. Όσο οι -πάσει θυσία- αυτοδυναμίες θα οδεύουν προς το τέλος τους τόσο οι αφοριστικές δηλώσεις για τις συγκλίσεις και τις συνεργασίες θα δυσκολεύουν.