Μπορούμε χωρίς κομματικές σημειώσεις στην εξεταστική;

Δεν αποτελεί μυστικό το γεγονός ότι στην αρένα της φοιτητικής πολιτικής, τη μείζονα σημασία έχουν οι σημειώσεις και η διακίνησή τους. Συγκεκριμένα είναι και ο τρόπος με τον οποίο οι φοιτητικές παρατάξεις (κατά κόρον αυτές που συνδέονται με ελληνικά κόμματα) δημιουργούν στους φοιτητές το αίσθημα της υποχρέωσης. Αυτή η υποχρέωση γεννά ψήφους, οι οποίες με τη σειρά τους φέρνουν σε θέσεις εξουσίας άτομα, και παρατάξεις, που νοιάζονται περισσότερο για τη μελλοντική τους πολιτική και κομματική αποκατάσταση, παρά για την παραγωγή ευεργετικών πολιτικών για το πανεπιστήμιο. Πως ακριβώς μπορεί μια παράταξη να «υποχρεώσει» έναν φοιτητή να την ψηφίσει;

Το κόλπο είναι παλιό και δοκιμασμένο. Σε κάθε εξεταστική, δύο με τρεις εβδομάδες πριν την έναρξή της, τα μέλη των κομματικών παρατάξεων στέλνουν μαζικά μηνύματα στους φοιτητές, ρωτώντας τους αν θα επιθυμούσαν σημειώσεις και παλιά θέματα. Όταν ο φοιτητής ανταποκρίνεται θετικά, γίνεται «υπόχρεος» στις παρατάξεις, οι οποίες όταν έρθει ο καιρός των εκλογών θα ζητήσουν να τους ανταποδοθεί η χάρη. Θα μπορούσε να πει κανείς πως δεν είναι υποχρεωτικό να ψηφίσεις κάτι που δεν θέλεις. Βέβαια, ξεχνά το γεγονός πως αν δεν στηρίξεις εκλογικά την παράταξη που σε «βοήθησε» δεν θα έχεις πια πρόσβαση στις σημειώσεις της. Παράλληλα, η ρητορική και οι τακτικές των παρατάξεων, ειδικά αυτή της συνεχούς «παρενόχλησης» των φοιτητών, σε συνδυασμό με τον πιεστικό τρόπο διεξαγωγής των εκλογών, συντελεί σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό κλίμα, με τους φοιτητές πεπεισμένους ότι η καλύτερη λύση μεταξύ των χειρότερων λύσεων, είναι η παράταξη που τους βοήθησε.
Ειπώθηκε πριν πως το κόλπο είναι παλιό, και αυτή είναι η πραγματικότητα. Στο τεταμένο πολιτικό κλίμα της μεταπολίτευσης, και όταν πρώτο-συστάθηκαν οι παρατάξεις στις σχολές, ο πολιτικός διάλογος, ή μάλλον, η κομματική διαμάχη μεταφέρθηκε και στο πανεπιστήμιο. Εκεί ξεκίνησε ένα παιχνίδι μέσα από το οποίο τα κόμματα δημιουργούσαν «κομματικούς στρατούς», μέσα από τους οποίους γεννήθηκαν νυν βουλευτές και υπουργοί. Είναι λοιπόν πολύ εύκολο, όπως αντιλαμβάνεται κανείς, να χτίσεις και να διατηρήσεις, κομματικό στρατό σχεδόν μόνο από τις σημειώσεις. 

Η αλήθεια είναι πως σήμερα η κατάσταση δεν είναι τόσο τεταμένη όσο τα προηγούμενα χρόνια, καθώς οι φοιτητές στράφηκαν εναντίον όλων των παρατάξεων. Παρόλα αυτά, η νοοτροπία εξακολουθεί να υπάρχει. Αυτή η μορφή πελατειακών σχέσεων και κυκλώματος σημειώσεων μεταξύ φοιτητών, παρατάξεων, ακόμα και καθηγητών, οδηγεί μέχρι και σε έτοιμα πτυχία, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται η ποιότητα των σπουδών και να ευτελίζεται ο χαρακτήρας του πανεπιστημίου. 
Σιγά-σιγά όμως αυτή η καθημερινότητα και η πολιτική κουλτούρα ανατρέπονται. Πώς;
Με δημόσιες σημειώσεις. Καταβάλλεται μια προσπάθεια σε πολλά τμήματα, όπου η ομάδα μας είναι ενεργή, οι φοιτητές να αποκτήσουν μια κουλτούρα αλληλοβοήθειας. Δηλαδή όποιος έχει σημειώσεις από ένα μάθημα, και έχει τη διάθεση, τις ανεβάζει σε ένα κοινό δημόσιο ηλεκτρονικό φάκελο (drive).΄Ετσι οι φοιτητές δεν αισθάνονται υπόχρεοι σε κανέναν και δεν έχουν την ανάγκη να συμμετέχουν σε αυτό το σαθρό σύστημα. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα ανάμεσα στους φοιτητές έχει δημιουργηθεί ένα κλίμα απέχθειας προς τον υποχθόνιο τρόπο με τον οποίο κινούνται οι παρατάξεις. Οι φοιτητές απαιτούν πλέον την αξιοκρατία.
Ένας άλλος πολύ αποτελεσματικός τρόπος είναι η ενίσχυση του eclass από τους καθηγητές. Στην ουσία να ανεβάζουν τις σημειώσεις τους, μαγνητοσκόπηση των διαλέξεων, και γενικά να εμπλουτίσουν το υλικό τους, όπως άλλωστε προβλέπει και ο νόμος, έτσι ώστε να δίνουν στον φοιτητή τη δυνατότητα να μελετήσει μόνος, χωρίς να πέσει στην ανάγκη της κομματικής παράταξης.
Αυτή η «συναλλαγή» ψήφου-σημειώσεων είναι το πιο χειροπιαστό και καθημερινό παράδειγμα πελατειακής σχέσης στο πανεπιστήμιο σήμερα. Αυτή η καθημερινότητα και η πεποίθηση πως «έτσι γίνονται τα πράγματα» οδηγεί στη διαιώνιση αυτού του φαινομένου και στην υπόλοιπη κοινωνία.

Παρόλα αυτά, η θετική εξωτερικότητα που θα επέλθει με την απόταξη των κομματικών σημειώσεων, είναι η διοχέτευση αυτής της κουλτούρας στην κοινωνία, δηλαδή αυτή της μη αποδοχής των πελατειακών σχέσεων από τον κάθε ένα μας ξεχωριστά. Αυτή είναι η πραγματική σημασία του όλου εγχειρήματος, η μάχη δηλαδή κατά κάθε πελατειακής αντίληψης της πολιτικής, είτε αυτή βρίσκεται στα πανεπιστήμια είτε στην κοινωνία γενικότερα.

* Η Αλεξάνδρα Μουτσάτσου είναι φοιτήτρια στο τμήμα ΔΕΟΣ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Πανελλήνιας Ανεξάρτητης Κίνησης Σπουδαστών - ΠάΝΚΣ