Τελικά ποιος φταίει για τη Χούντα;

«Ο ελληνικός λαός έχει μνήμη και κρίση». Η φράση κλείνει ανακοίνωση με την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ εγκαλεί την ΝΔ για «ιστορικό αναθεωρητισμό» και «εργαλειοποίηση» σχετικά με τα γεγονότα που οδήγησαν στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Εάν όμως αξίζει να σταθεί κανείς κάπου, αυτό δεν είναι στην κοινοτοπία της κολακείας – στη διαβεβαίωση πως ο «ελληνικός λαός» διαθέτει σχεδόν περιούσια τέτοιες αρετές. Είναι σε αυτό που μοιάζει με επίκληση βοήθειας. Θυμηθείτε τι είχε γίνει τότε. Γυρίστε μισό αιώνα πίσω για να καταδικάσετε. Μιλήστε για την αποστασία, το παλάτι, τον ρόλο των Αμερικανών. Θυμώστε με τα φαντάσματα του παρελθόντος. Συντηρείστε το μεταπολιτευτικό αφήγημα.

Ενδεχομένως να μην είχε τόση σημασία εάν η φασαρία δεν γινόταν την ημέρα που αξίζει κανείς να ενεργοποιήσει την κρίση του και να συντηρήσει τη μνήμη του. Εάν η ανακοίνωση του ενός δεν απαντούσε στην επετειακή ανακοίνωση με την οποία ο άλλος συνέδεσε το πραξικόπημα με τον «ακραίο διχασμό που θρέφεται από τον λαϊκισμό» και την «έλλειψη στοιχειώδους συνεννόησης των πολιτικών δυνάμεων». Ώστε αυτό έφταιγε και τότε, ο λαϊκισμός; Δεν ήταν οι αμαρτίες του ενός, αλλά οι ευθύνες όλων που έβαλαν τη χώρα στον επταετή της γύψο; 

Αυτός είναι ο αναθεωρητισμός που καταλογίζει ο ΣΥΡΙΖΑ στη ΝΔ: μια ανάγνωση που ξεπερνά τα πρόσωπα της εποχής. Και αυτή είναι η «εργαλειοποίηση» που της χρεώνει: η σύνδεση –διά της συγκρίσεως– εκείνων των γεγονότων με τη σημερινές μας οδύνες. Το νόημα, σύμφωνα με τη ΝΔ, δεν είναι να θυμηθούμε τι έγινε πριν από εξήντα χρόνια, αλλά πριν από δέκα. Να επιστρέψουμε, όχι στο μακρινό 1965, αλλά στις ημέρες του 2010 που ο λαϊκισμός έθρεψε ξανά τον ακραίο διχασμό χωρίς –αλίμονο– έναν αποστάτη, ένα παλάτι και τους Αμερικανούς να εξηγούν βολικά τα πάντα. Χωρίς να πέφτει το κρίμα σε όλους τους άλλους, εκτός από εμάς τους ίδιους.

Εντάξει, πολλά θα μπορούσε να πει κανείς και για τον διδακτισμό της ανακοίνωσης της ΝΔ και για την ελευθεριότητα με την οποία ερμηνεύει τα ιστορικά γεγονότα. Θα μπορούσε να πει ακόμη περισσότερα για την επικίνδυνη γοητεία που ασκούν στην πολιτική οι ιστορικές αναδιφήσεις. Αλλά επειδή δεν είναι αναθεωρητισμός ό,τι δεν συντηρεί το μεταπολιτευτικό μας αφήγημα, αυτό που μένει είναι η ανοχή σε ό,τι ανοίγει μια συζήτηση αντί να την κλείνει σε στεγανά. Τα είπαμε, με άλλα λόγια, και για τον αποστάτη και για το παλάτι και τους Αμερικανούς. Ξανά και ξανά. Καιρός να μιλήσουμε τώρα και για τα υπόλοιπα. Στο όνομα μιας συλλογικής μνήμης που είναι καταδικασμένη να ξεθωριάζει πολύ γρήγορα. Και, ακόμη καλύτερα, στο όνομα μιας κρίσης που οφείλουμε κάθε τόσο να ακονίζουμε.