Το προφίλ του απατεώνα «τιρμπουσόν»

Ένας παλιός αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ., πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια- στα ηρωικά χρόνια του ρεπορτάζ στην «Ελευθεροτυπία» - μου είχε πει το εξής, όταν είχαν πιάσει έναν τύπο που είχε ξετινάξει τις τράπεζες με πλαστές επιταγές και διάφορες μαϊμού βεβαιώσεις από δέκα, δεκαπέντε διαφορετικούς Δήμους από όλην Ελλάδα: «Άκου να δεις, αυτοί είναι οι τύποι - τιρμπουσόν… Ανοίγουν τα πάντα αρκεί να τους βάλεις στη σωστή θέση…». Ήταν ένας από τους πιο έξυπνους ορισμούς του «απατεώνα» που έχω ακούσει ποτέ. 

Αυτοί οι τύποι, λοιπόν, είναι παντού. Δεν μπορείς να τους αποφύγεις, το καλύτερο που μπορεί να σου συμβεί είναι να σε αποφύγουν αυτοί. Είναι θέμα τύχης. Πώς είναι άραγε οι απατεώνες;  Ένα σουλούπι κανονικό, μια κοψιά από αυτές που τρακάρεις δεκάδες καθημερινά, στο μετρό, στο φούρνο, σε κάνα καφέ, όταν πας στη Στουρνάρα να αγοράσεις καινούργιο στικάκι γιατί στόμωσαν τα παλιά, στο φαρμακείο, στο περίπτερο. Catch me if you can…Μόνο που αυτόν τον λένε Νίκο Κοντοστάθη -αν και αυτό μπορεί να αποδειχθεί ότι δόθηκε με πλαστό πιστοποιητικό βάφτισης από την Κοινότητα της Κάτω Τραχανοπλαγιάς. Δεν τον λένε, πάντως, Λεονάρντο ΝτιΚάπριο, όπως στο αριστούργημα του Σπίλμπεργκ. Είναι ταπεινής καταγωγής, γεννημένος στα Λιόσια, το 1973. Και ιδού η γκάμα: Μεγαλογιατρός, ογκολόγος που κίνησε υποψίες γιατί δεν ήξερε καλά καλά να σαπουνίσει τα χέρια του με τον νέο τρόπο τον καλό αυτόν που υποδείκνυε ο Σπύρος Παπαδόπουλος στη διαφήμιση. Επαγγελματική έδρα στην Ελβετία, και καλά. Πιλότος F-16, της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας, πράκτορας της CIA. Και δοκιμαστής πολεμικών αεροσκαφών της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας. Οπλοφορούσε, έβγαζε το όπλο και το ακουμπούσε ακόμα και μέσα σε ιατρικές συσκέψεις γιατί τον ενοχλούσε στη μέση. Και γιατρός και πράκτορας της ΕΥΠ. Και αυτή είναι η ελαφρά εκδοχή. Κατηγορήθηκε ότι με τις μαγγανείες του οδήγησε στον θάνατο τρεις ανθρώπους. Στον ανακριτή είπε ότι δεν είναι γιατρός αλλά εμπειρικός βοτανολόγος. Τι άλλο εκτός από ανώμαλα δημιουργικό μπορεί να είναι ένα τέτοιο μυαλό; Είναι οι άνθρωποι που μπορούν να μυριστούν κάθε τρύπα οποιουδήποτε συστήματος, όπου και αν τους βάλεις να λειτουργήσουν.

Αυτού του είδους οι τύποι είναι ένα ξεχωριστό ανθρώπινο είδος, είναι το αναπόσπαστο μέρος μιας περίεργης παραγωγικής διαδικασίας όπου δικαίως, τουλάχιστον στη δική μας κοινωνία, ξέρει απ’ έξω και ανακατωτά όλα τα ανοιχτά παράθυρα κάθε μηχανισμού. Αυτή είναι η μία πλευρά ενός παιχνιδιού αέναου μέσα σε ένα σύστημα που τους χωράει όλους. Και τους καλούς και τους κακούς και τους άσχετους. Αυτό το είδος του ανθρώπου έχει μια σπάνια ιδιότητα, ένα χαρακτηριστικό που δεν το βρίσκεις σε κανένα άλλο είδος: Τα πρόσωπά τους, όσο σκοτεινά και αν είναι,  μοιάζουν με τζαμαρίες που κοιτάς με απληστία μέσα τους. Για να δεις έναν ολόκληρο κόσμο, διαφορετικό από αυτόν που ξέρεις. Έναν κόσμο, αυτόν τον κόσμο της απάτης, όπου οι άνθρωποι δεν είναι όπως έχεις μάθει ότι είναι. Έναν κόσμο που μυρίζει πολυκαιρισμένα δημόσια έγγραφα, έχει λεκιασμένες σκάλες με στρογγυλεμένα μάρμαρα στις άκρες από τα εκατομμύρια πατημασιές, πλακάκια με μωσαϊκό σε κτίρια που έχουν αποθηκεύσει εικόνες εξήντα -εβδομήντα χρόνων στα κουφώματα τους, όλη της ιστορία της νεοελληνικής απατεωνιάς. Και φυσικά, έναν κόσμο όπως είναι η ελληνική δημόσια διοίκηση που έχει περισσότερες τρύπες και από την επιφάνεια όλων των πλανητών μαζί, που λέει ο λόγος. 

Είναι πάντα εντυπωσιακές αυτές οι ανθρώπινες φιγούρες. Ασκούν μια μυστηριώδη γοητεία, όχι μόνο στους φανατικούς αναγνώστες αστυνομικής λογοτεχνίας αλλά και σε όλους όσοι έχουν το βαθιά θαμμένο απωθημένο να «τη φέρουν» στο σύστημα. Ας αναλογιστούμε πόσοι είπαμε «αν δεν ευθυνόταν για θανάτους θα ήταν και πολύ μάγκας ο τύπος» και ας βγάλουμε συμπέρασμα. Ένα ίνδαλμα για την καθημερινότητα πολλών θα ήταν, αν δεν είχε αυτούς τους θανάτους να τους κουβαλάει στην πλάτη, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Και δεν έχουν άδικο όσοι το λένε. Σε όλη αυτή την ιστορία με τον απατεώνα - γιατρό και την πολυτελή του περίφρακτη βίλα στα νότια της Αττικής, κυριαρχεί το ερώτημα: Πόσες χιλιάδες τρύπες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης είναι έτοιμες να καλοδεχτούν και άλλους, ένας Θεός ξέρει πόσους, απατεώνες; Από κάπου πρέπει να κρυφοκοιτάζει ειρωνικά ο Καποδίστριας…