Το ελληνάκι: «Έχω “αποκλειστεί” στην Ελλάδα και αισθάνομαι τυχερός»

Ζω και εργάζομαι στην Ισπανία εδώ και ενάμιση χρόνο περίπου και την Τετάρτη στις 11 Μαρτίου είχα ένα εισιτήριο για να επιστρέψω Ελλάδα για λίγο καιρό. Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο είχαν ανακοινωθεί ήδη 360 κρούσματα στην Ισπανία, αλλά χωρίς να έχει γίνει κάποια ενημέρωση ή να έχουν ληφθεί επίσημα μέτρα. Τη Δευτέρα τα κρούσματα είχαν σκαρφαλώσει στα 1.204 και η εταιρία μάς ανακοίνωσε ότι από Τετάρτη θα μπορούμε προαιρετικά να δουλεύουμε από το σπίτι. Την Τρίτη φτάσαμε στα 1.639 κρούσματα όπου και ξεκίνησαν οι πρώτες επίσημες συζητήσεις για ενδεχόμενο lockdown. Τετάρτη που έφυγα, η Ισπανία είχε ήδη 2.140 κρούσματα και 55 νεκρούς, τα σχολεία έκλεισαν εντέλει στις 13 και το lockdown μπήκε την Κυριακή 15 Μαρτίου όπου τα κρούσματα είχαν φτάσει τα 7.753 και οι νεκροί τους 294. Φυσικά από τότε έχω «αποκλειστεί» στην Ελλάδα, εργάζομαι από εδώ και δεν περνάει μέρα που δεν αισθάνομαι τυχερός για το timing της αναχώρησης.

Γιατί τα γράφω όλα αυτά; Γιατί αυτή η τελευταία εβδομάδα στην Ισπανία απέδειξε πόσο σημαντικός ήταν ο χρόνος, όχι μόνο στη λήψη μέτρων από πλευράς πολιτείας, αλλά και στην έγκαιρη πληροφόρηση των πολιτών για την ταυτότητα της πανδημίας. Το τι επακολούθησε στην Ισπανία λόγω αυτής της κωλυσιεργίας των 5-6 ημέρων είναι πλέον γνωστό.

Δεν είμαι εγώ ο ειδικός που θα αναλύσει τι πήγε καλά στην Ελλάδα. Υπήρξε τύχη, υπήρξε πολιτική βούληση, υπήρξε αρχικά και μία πρωτόγνωρη κοινωνική πειθαρχία και πολιτική συναίνεση και εν πάση περιπτώσει υπήρξαν χειρισμοί που είναι ήδη διεθνώς αναγνωρισμένοι. Θεωρώ ότι καλύτερος κριτής για όλα αυτά είναι οι αριθμοί και οι αριθμοί μέχρι στιγμής είναι με το μέρος μας.

Δεν κρύβω όμως την ανησυχία μου απέναντι στο γεγονός ότι οι επόμενες φάσεις θα είναι πολύ πιο σύνθετες και θολές. Ήδη διαφάνηκε η πρώτη χαλάρωση την εβδομάδα του Πάσχα και μόλις πριν λίγες μέρες τελείωσε πανηγυρικά και η πολιτική συναίνεση. Το να μένεις σπίτι υπό τον φόβο της μόλυνσης είναι σχετικά εύκολο. Το να κυκλοφορείς πλέον έξω, να συναλλάσσεσαι πάλι με ανθρώπους και να πρέπει να νιώθεις υπεύθυνος τόσο για την ασφάλειά σου όσο και για την ασφάλεια των άλλων, ανά πάσα στιγμή, είναι μία πολύ δύσκολη δοκιμασια. Είναι ευκολότερο –σχεδόν αυτονήτο– οι άνθρωποι να κλείνονται στα σπίτια τους στο πρώτο κύμα μιας νέας και άγνωστης πανδημίας. Είναι πολύ πιο δύσκολο όμως να πάρουν πρωτοβουλίες πάνω στην προσωπική τους ευθύνη. Ανάμεσά μας κυκλοφορούν άνθρωποι που δεν έχουν πεισθεί καν για την ύπαρξη του ιού, πιτσιρικάδες που σκοτώνουν τη βαρεμάρα τους σε μπουλούκια, συνωμοσιολόγοι διαφόρων «ειδικοτήτων», άνθρωποι που απλά δεν έχουν στοιχειώδεις γνώσεις ατομικής και κοινωνικής προστασίας και εντέλει δεν είναι υποχρεωμένοι να γνωρίζουν για επιδημιολογικά μοντέλα, σενάρια, κατανομές και το διάσημο πλέον R0. Κοινώς, υπάρχουν άνθρωποι που όλες αυτές τις μέρες είχαν περιορίσει τις μετακινήσεις τους απλά και μόνο υπό τον φόβο των προστίμων και αυτό δεν υποδηλώνει την απαραίτητη ωριμότητα για τις επερχόμενες φάσεις.

Κάθε μέρα θα είναι μια λεπτή ισορροπία σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο και, καθώς η οικονομική ύφεση θα αρχίσει να δείχνει τα «δόντια» της, είναι πολύ πιθανό η πειθαρχία για την οποία αισθανθήκαμε περήφανοι πριν ένα μήνα να αντιστραφεί σε κάτι πιο χαοτικό. Αυτή τη φορά όμως δεν είμαστε μόνοι. Στην ίδια λεπτή ισορροπία βρίσκονται ήδη και άλλες χώρες. Με εύθραυστες οικονομίες και μία διαρκή στάση αναμονής για την επιστροφή στην κανονικότητα, ενώ είναι πολύ πιθανά δεύτερα και τρίτα κύματα στα οποία θα κληθούμε να κλειστούμε πάλι σπίτι. Ενδεχομένως αυτή η παγκοσμιοποιημένη κατάσταση να λειτουργήσει θετικότερα στη συνειδητοποίηση της πραγματικής κατάστασης.

Τελευταία κάνω συχνά αφελείς σκέψεις που ενδεχομένως κάνουν και άλλοι, τύπου θα μας μείνει το «κουσούρι» να κάνουμε περισσότερο ποδήλατο ή να αθλούμαστε γενικά στα πάρκα και τις παραλίες, όπως θα έπρεπε να κάνουμε ούτως ή άλλως, αλλά αυτό που πραγματικά σκέφτομαι είναι πως είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να γίνει ο καθένας μας λίγο πιο πολύ υπεύθυνος. Να βγούμε λίγο από την ευκολομάσητη θεώρηση των πολιτικών αντιπαραθέσων και συνωμοσιών και να δούμε στην πράξη πώς η ατομική ευθύνη διαμορφώνει τη συλλογική. Αυτή θα έπρεπε άλλωστε να είναι και η λογική σειρά.

*Το ελληνάκι είναι blogger.