Κυψέλη: «Μέσα σε μία νύχτα άλλαξε η ζωή μας» - Οι κάτοικοι απέναντι στις ρωγμές του μετροπόντικα

Πόρτες που ξαφνικά δεν άνοιγαν, παράθυρα που μπλόκαραν, ρωγμές σε τοίχους και υποστυλώματα και σπίτια που, όπως λένε οι ιδιοκτήτες τους, συνεχίζουν να εμφανίζουν νέες βλάβες. Πάνω από τέσσερις μήνες μετά την ακινητοποίηση του μετροπόντικα της Γραμμής 4, κάτοικοι της Κυψέλης περιμένουν απάντηση σε ένα ερώτημα: είναι ασφαλή τα σπίτια τους; 

Η Τασούλα Πάζιου στέκεται μέσα στην τριώροφη κατοικία της στην οδό Κυψέλης, περίπου εκατό μέτρα από την πλατεία όπου κατασκευάζεται ο νέος σταθμός της Γραμμής 4 του Μετρό. Γύρω της, στους τοίχους, βρίσκονται σημάδια – μια σειρά από ρωγμές. «Μέσα σε μία νύχτα άλλαξαν τη ζωή μας». Βγαίνουμε στον από πίσω χώρο, υπάρχει μια μικρή αυλή. Μου δείχνει μια μεγάλη ρωγμή ανάμεσα στις πολυκατοικίες.

Σπίτια, μεταξύ άλλων, στις οδούς Κυψέλης, Ευβοίας, Σπετσών και Δωδεκανήσου έχουν εμφανίσει μικρότερες ή μεγαλύτερες ρωγμές. Οι κάτοικοι μιλούν για 24 πολυκατοικίες και περίπου 200 διαμερίσματα που έχουν επηρεαστεί. Η κ. Πάζιου θυμάται ακόμη τη νύχτα που πέρασε ο μετροπόντικας κοντά από το σπίτι της. Μέσα βρίσκονταν δύο άνθρωποι και ο γιος της. «Ήταν μια τραγική νύχτα. Έτρεμε η γη κάτω από τα πόδια τους». Το σπίτι διαθέτει καταφύγιο και, όπως περιγράφει, κατέβηκαν εκεί εξαιτίας του έντονου θορύβου και της δόνησης.

Το επόμενο πρωί εντοπίστηκαν τα πρώτα προβλήματα. «Κλειστήκανε μέσα στις κρεβατοκάμαρες, δεν άνοιγαν οι πόρτες». Παράθυρα και παντζούρια άρχισαν επίσης να δυσλειτουργούν. Κατόπιν εμφανίστηκαν οι πρώτες τριχοειδείς ρωγμές. «Μέχρι σήμερα εξελίσσονται. Το εύρος τους και η έκτασή τους μεγαλώνουν».

Η ιστορία της επαναλαμβάνεται, με άλλες ημερομηνίες, σε σπίτια της περιοχής: ρωγμές, σπασμένα πλακάκια, κουφώματα που σφήνωσαν, υπόγεια που πλημμύρισαν. 

Η ATHENS VOICE πήγε στην περιοχή, μίλησε με κατοίκους και είδε τις ρωγμές στους τοίχους.

Η πόρτα που δεν ξεκλείδωνε

Η Ευτυχία Αναστοπούλου γεννήθηκε στην οδό Κυψέλης 97. Η πολυκατοικία χτίστηκε το 1967 και η οικογένειά της μένει εκεί από τότε. Σήμερα στο διαμέρισμα του πέμπτου ορόφου ζει η μητέρα της. Στις αρχές του Μαρτίου πήγε να τη δει και το κλειδί δεν γύριζε. «Προσπάθησα να ξεκλειδώσω, η πόρτα δεν άνοιγε. Την πήρα τηλέφωνο, ήρθε και η μητέρα μου από την άλλη πλευρά, προσπάθησε κι εκείνη, η πόρτα δεν ξεκλείδωνε. Φωνάξαμε κλειδαρά». 

Δυο τρεις μέρες αργότερα άρχισαν να λένε το ίδιο και οι υπόλοιποι ένοικοι. Πολλοί άλλαξαν κλειδαριές, ένα διαμέρισμα άλλαξε ολόκληρη την πόρτα. «Αντιληφθήκαμε ότι αυτό δεν ήταν τυχαίο γεγονός».

Η πολυκατοικία απέχει «ούτε εκατό μέτρα» από τον σταθμό. Οι ένοικοι πήγαν στο εργοτάξιο. Ήρθαν μηχανικοί της Ελληνικό Μετρό και της ΑΒΑΞ, είδαν τις πόρτες και τις ρωγμές που είχαν αρχίσει να εμφανίζονται σε όλα τα διαμερίσματα, περισσότερο στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο. Όσο πιο χαμηλά, τόσο χειρότερα. «Μας είπαν ότι είναι τυχαίο γεγονός. Τυχαίο γεγονός, εφτά-οχτώ διαμερίσματα να μην ανοίγουν;».

Τον Απρίλιο, έπειτα από αυτό που η ίδια περιγράφει ως εξαντλητική ηλεκτρονική αλληλογραφία, έλαβε επιστολή με υπογραφές μηχανικών της Ελληνικό Μετρό. Έγραφε ότι στις πολυκατοικίες «παρατηρούνται μετακινήσεις». Οι ένοικοι έκαναν αίτηση στην πολεοδομία. «Μας είπαν ότι σε έναν με ενάμιση χρόνο θα έρθουν. Βεβαίως δεν ήρθαν ποτέ». 

Πλήρωσαν μόνοι τους 500 ευρώ προκαταβολή στο ΤΕΕ για να οριστεί πραγματογνώμονας. Η τελική του έκθεση εκκρεμεί, αλλά προφορικά τους είπε ότι «έχει πρόβλημα διαφορικής καθίζησης. Δηλαδή η πολυκατοικία έχει κάτσει στραβά».

Κατά τη δική της περιγραφή, το πατρικό της ήταν η πρώτη πολυκατοικία που χτυπήθηκε. Ο μετροπόντικας πέρασε από κάτω διαγώνια, βγήκε απέναντι, στα ζυγά νούμερα της οδού Κυψέλης, «και άρχισε να παίρνει παραμάζωμα και τις υπόλοιπες».

Το γκρι υγρό στη Στροφάδων

Η Βάσια Τζανακάρη μένει στην Κυψέλη δεκαέξι χρόνια. Το διαμέρισμά της, στην οδό Ευβοίας, το αγόρασε πριν από δύο χρόνια με δάνειο. Στις 15 Απριλίου η οδός Στροφάδων πλημμύρισε με ένα γκρι υγρό. Τότε γράφτηκε ότι ήταν αθηναϊκός σχιστόλιθος που είχε υγροποιηθεί. Η ίδια θεωρεί ότι ήταν το υλικό που χρησιμοποιείται στη διάνοιξη για τη σταθεροποίηση του εδάφους και ότι βρήκε διέξοδο από ένα παλιό πηγάδι σε εγκαταλειμμένη ταβέρνα.

Το βράδυ της 19ης προς την 20ή Απριλίου ο μετροπόντικας πέρασε κάτω από το δικό της σπίτι. «Στις 20 Απριλίου το πρωί είχε πλημμυρίσει ένα υπόγειο κατάστημα επίπλων, πάλι μ’ αυτό το γκρι υγρό. Πλημμύρισε όλος ο δρόμος. Υπήρχε υδροφόρα που αντλούσε όλη τη νύχτα τα νερά. Εκείνη τη μέρα εμφανίστηκαν και ρωγμές στην πολυκατοικία». 

Το μηχάνημα συνέχισε ως το επόμενο τετράγωνο. Σταμάτησε στις 8 Μαΐου, «όταν χτύπησαν κόκκινα καμπανάκια και τα σπίτια των ανθρώπων τραντάζονταν πραγματικά και σπάσανε πλακάκια σε μπάνια». Από εκείνη τη μέρα το μηχάνημα δεν έχει ξαναδουλέψει. 

Η Ελληνικό Μετρό αξιολογεί το σχέδιο του αναδόχου για την επανεκκίνηση, με πιθανότερη λύση τις τσιμεντενέσεις παράλληλα με τη διέλευση. Έχει δηλώσει δε ότι το έργο δεν θα ξαναρχίσει πριν ενημερωθούν ο Δήμος και οι κάτοικοι.

«Το φαινόμενο συνεχίζεται»

Η Βάσια Τζανακάρη δεν είχε καμία ρωγμή μέσα στο διαμέρισμά της μέχρι τον Αύγουστο. Τώρα έχει. Την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου πέρασαν από το σπίτι της μηχανικοί της ΑΒΑΞ για να δουν τις νέες ρωγμές. «Και την Τετάρτη είχαμε άλλη μία, ολοκαίνουργια, σε μια κολόνα. Που είναι και το πιο ανησυχητικό για ζητήματα στατικότητας». Στην Κυψέλης 97 νέες ρωγμές βγαίνουν εδώ και έναν μήνα, ακόμη και στον πέμπτο όροφο, στο διαμέρισμα της μητέρας της κ. Αναστοπούλου και στο διπλανό.

Η κ. Πάζιου σημειώνει ότι «οι μετρήσεις έγιναν ενάμιση μήνα πριν. Μέσα σ’ αυτόν τον ενάμιση μήνα έχουμε πολύ πιο σοβαρές ζημιές. Το φαινόμενο συνεχίζεται, τουλάχιστον στο δικό μου σπίτι». Μέσα στον Αύγουστο, αποκαλύπτει, το κτίριο κουνήθηκε δύο φορές, «τύπου σεισμός, ο ένας δυνατός και μεγάλης διάρκειας, ο άλλος πιο μικρός». Ο γιος της, που ήταν μέσα, βγήκε έξω τρέχοντας.

Η κ. Τζανακάρη θέτει το ερώτημα: «Έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον να διερευνηθεί αν το φαινόμενο της καθίζησης στην περιοχή συνεχίζεται, γιατί ανοίγουν ακόμα οι ρωγμές στα σπίτια μας και αν, εφόσον ανοίγουν, κινδυνεύουμε ακόμα περισσότερο».

Η πληρέστερη μέχρι στιγμής ανεξάρτητη τεχνική αποτίμηση βρίσκεται στην προσωρινή έκθεση των δύο τεχνικών συμβούλων που όρισε ο Δήμος Αθηναίων για λογαριασμό των κατοίκων, του δομοστατικού πολιτικού μηχανικού Νίκου Κρασάκη και του καθηγητή του ΕΜΠ Δημήτρη Καλιαμπάκου. 

Η έκθεση καταγράφει καθιζήσεις έως 55 χιλιοστά, με όριο ασφαλείας τα 15, και υπολογιζόμενες στροφές κτιρίων πάνω από το όριο συναγερμού. Οι τεχνικοί σύμβουλοι κάνουν λόγο για αστοχία των αρχικών εκτιμήσεων της Ελληνικό Μετρό και της αναδόχου κοινοπραξίας, οι οποίες είχαν βασιστεί στην προϋπόθεση ότι το έργο δεν θα είχε επιπτώσεις στα κτίρια. 

Μετά τη διέλευση του μετροπόντικα, τα δεδομένα κατέγραψαν σημαντικά μεγαλύτερες καθιζήσεις και βλάβες. Στο Επίπεδο Ι της Μελέτης Ειδικής Τρωτότητας, από τις 14 πολυκατοικίες για τις οποίες παραδόθηκαν στοιχεία, μόνο τρεις παρέμειναν στη χαμηλή διακινδύνευση, το «πράσινο», που είχε αρχικά εκτιμηθεί. Τρεις κατατάχθηκαν σε μέση διακινδύνευση, το «κίτρινο» της μελέτης, και πέντε σε υψηλή διακινδύνευση, το «κόκκινο», ενώ για τρεις δεν παραδόθηκαν οι σχετικές μελέτες. 

Οι χρωματικές αυτές κατηγορίες ανήκουν στη μεθοδολογία της Μελέτης Ειδικής Τρωτότητας και αποτυπώνουν επίπεδα διακινδύνευσης· δεν αποτελούν τις σημάνσεις κατοικησιμότητας που χρησιμοποιούνται στους μετασεισμικούς ελέγχους κτιρίων.

Οι σύμβουλοι διαπιστώνουν «κατηγορηματικά» βλάβες σε υποστυλώματα τουλάχιστον δύο πολυκατοικιών και ζητούν να διερευνηθούν ρωγμές σε υποστυλώματα άλλων οκτώ. Οι εκθέσεις βλαβών που τους παραδόθηκαν είναι του Μαρτίου, του Απριλίου και του Μαΐου, και μόνο δύο κτίρια ξαναελέγχθηκαν μέσα στο καλοκαίρι, ενώ οι ίδιοι σημειώνουν ότι οι βλάβες εξελίσσονται ακόμη. Ζητούν μελέτες στατικής επάρκειας για όλες τις πολυκατοικίες, επειδή αυτό που μένει αναπάντητο είναι πώς θα συμπεριφερθούν τα κτίρια σε έναν σεισμό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 15 Σεπτεμβρίου ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος, ρωτήθηκε στον ΑΝΤ1 αν θα νοίκιαζε ο ίδιος ένα από τα συγκεκριμένα σπίτια. «Φυσικά και δεν θα νοίκιαζα τώρα ένα σπίτι εκεί», απάντησε.

Η κ. Πάζιου το άκουσε και ζητάει να σχολιάσει: «Δεν ξέρω αν ο κύριος Ταχιάος θα κοιμόταν ο ίδιος, με τα παιδιά του και τα γερόντια του, σ’ αυτό το σπίτι. Εμείς, όμως, κοιμόμαστε. Αυτό κάτι λέει. Ο κύριος Ταχιάος είναι ίσος με μένα, έχουμε τα ίδια δικαιώματα. Στην πραγματικότητα, βέβαια, αυτό δεν ισχύει».

Η κ. Τζανακάρη περιγράφει μια σκηνή από το δωμάτιο του παιδιού της. Ο μηχανικός της ΑΒΑΞ στάθηκε εκεί και της είπε να μην ανησυχεί, έχει μια διαφορική καθίζηση, κάποια χιλιοστά. Πόσα, δεν μπορούσε να της πει. «Ενώ υπάρχει σαφές όριο ασφαλείας στη διαφορική καθίζηση. Και κατέληξε λέγοντάς μου, εγώ στη θέση σας θα έφερνα και δικό μου μηχανικό. Πώς να έχω εμπιστοσύνη σε μια τέτοια δήλωση, σε μια τέτοια διατύπωση».

Η αντίδραση των κατοίκων

Οι κάτοικοι έφεραν το θέμα στον Δήμο Αθηναίων. Το Δημοτικό Συμβούλιο ψήφισε ομόφωνα τα αιτήματά τους και ορίστηκαν οι δύο τεχνικοί σύμβουλοι.

Γύρω στις 14 Ιουλίου δεκαέξι κάτοικοι έστειλαν εξώδικο στην Ελληνικό Μετρό ζητώντας τις μελέτες που αφορούν τα σπίτια τους, το ημερολόγιο του έργου και τις μετρήσεις καθίζησης. Όπως λένε, απάντηση δεν έλαβαν. Ακολούθησε δεύτερο εξώδικο, με περισσότερες υπογραφές, καθώς οι ζημιές πλήθαιναν.

Τα στοιχεία ήρθαν στα τέλη Αυγούστου, την επομένη μιας συνέντευξης Τύπου της Πρωτοβουλίας και τη μέρα που συνεδρίαζε το Δημοτικό Συμβούλιο. «Η Ελληνικό Μετρό έδωσε τα στοιχεία στον δήμαρχο, μέσα σ’ ένα στικάκι. Με ρήτρα εμπιστευτικότητας, όμως, να μη δοθούν στους κατοίκους. Δηλαδή στους άμεσα ενδιαφερόμενους για τα σπίτια τους», λέει η κ. Τζανακάρη.

Ο Χάρης Δούκας τα παρέδωσε στον δικηγόρο των κατοίκων, Θανάση Καμπαγιάννη, και εκείνος στους δύο συμβούλους. Τα στοιχεία αφορούν 14 από τις 24 πολυκατοικίες. Για τις άλλες δέκα δεν έχει δοθεί τίποτα, και όσα δόθηκαν θεωρούνται ελλιπέστατα: «Βλέπεις σελίδα 55 από 170 και μετά σελίδα 23 από 170», σχολιάζει η κ. Τζανακάρη.

Στις 16 Σεπτεμβρίου ο δήμαρχος κατέθεσε την έκθεση στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, Αριστείδη Κορέα, όπου ήδη τρέχει προκαταρκτική έρευνα, και ζήτησε να δοθούν στοιχεία για το σύνολο των κτιρίων.

Η πρώτη πραγματογνωμοσύνη του ΤΕΕ, που έχει αναγγελθεί γι’ αυτή την εβδομάδα, προορίζεται να λειτουργήσει ως πιλότος για τις αποκαταστάσεις, ενώ η Ελληνικό Μετρό τοποθετεί την αναλυτική ενημέρωση Δήμου και κατοίκων προς το τέλος του μήνα.

Στα εβδομήντα

Τι ζητούν οι κάτοικοι; «Πλήρης δομοστατικός έλεγχος για όλα τα πληττόμενα κτίρια και άμεση αποκατάσταση. Η αποκατάσταση έπρεπε να έχει αρχίσει εδώ και πολλούς μήνες. Με έξοδα της αναδόχου εταιρείας και της Ελληνικό Μετρό, εννοείται, γιατί εμείς πάσχουμε ακουσίως». Χρειάζεται έλεγχος με μηχανήματα στα θεμέλια, «όχι αυτοψία, έρχομαι και κοιτάζω τις ρωγμές». 

Η κ. Πάζιου θέτει και το ζήτημα μετεγκατάστασης για όσο κρατά η εκκρεμότητα, σε διαμερίσματα ανάλογα με αυτά όπου ζουν «και όχι σε δωμάτια ξενοδοχείων».

«Εμείς δεν γκρεμοτσακιστήκαμε από μια σκάλα για να φέρουμε την ευθύνη. Μια νύχτα διαλύσανε τα σπίτια μας και αλλάξαν τη ζωή μας. Δεν μπορεί να θέλω στα εβδομήντα μου να έχω μια ήρεμη ζωή και να μπαίνω σε έναν δικαστικό αγώνα, που θα αναγκαστώ να μπω. Αυτή τη στιγμή έχω ανασφάλεια και φοβίες».