Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ: Οι πρώτοι κατά συρροή δολοφόνοι στην Ελλάδα

Το 1969 μία από τις πιο σκοτεινές και σοκαριστικές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής εγκληματολογίας γράφτηκε με την άφιξη και την εγκληματική δράση δύο Γερμανών που δολοφόνησαν χωρίς τύψεις τουλάχιστον έξι ανθρώπους σε διάστημα μόλις 40 ημερών στο ελληνικό έδαφος. Οι Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ έμελλαν να μείνουν στην ιστορία ως οι πρώτοι σίριαλ κίλερς που δρούσαν με τόσο απεχθή τρόπο στην Ελλάδα. Είναι μια υπόθεση που συγκλόνισε την κοινή γνώμη και αποκάλυψε πολλές πλευρές της ελληνικής κοινωνίας και των θεσμών της εποχής.

Τους αποκαλούν κατά συρροή δολοφόνους επειδή δολοφόνησαν πολλούς ανθρώπους. Ωστόσο, επειδή η εγκληματική τους δράση περιλάμβανε πολλαπλές δολοφονίες που διαπράχθηκαν μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα σε μέρη κοντινά μεταξύ τους, χωρίς ανάπαυλες ενδιάμεσα, νομίζω ότι καλυτερα πρέπει να κατάσσονται στους killing spree killers (δολοφόνους που σχετίζονται με «δολοφονική μανία», «όργιο φόνων», «φονική φρενίτιδα»).

Ο Χέρμαν Ντουφτ γεννήθηκε το 1938 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας. Στη νεαρή ενήλικη ζωή του είχε υπηρετήσει στη Γαλλική Ξένη Λεγεώνα, εμπειρία που του πρόσφερε στρατιωτική εκπαίδευση. Παρά το επάγγελμά του ως υδραυλικός, η αστυνομία είχε διαπιστώσει επανειλημμένα ποινικές εμπλοκές του, περιλαμβανομένων ληστειών και άλλων παράνομων ενεργειών σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, όπως στη Μασσαλία και τη Νάπολη.

Ο Χανς Μπασενάουερ, επίσης γεννημένος το 1938 στο Ντάρμσταντ, είχε διαφορετική προσωπική ζωή: ήταν παντρεμένος και πατέρας τριών παιδιών, όμως από μικρή ηλικία είχε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του σε αναμορφωτήριο. Μετά τη σύλληψή του διαπιστώθηκε ότι είχε ναζιστικές πεποιθήσεις, σύμφωνα με αναφορές της εποχής. Παρά τις αρχικές δηλώσεις ότι ταξίδευαν για τουρισμό, η έρευνα και τα γεγονότα που ακολούθησαν αποκάλυψαν ότι οι δύο άνδρες είχαν έρθει στην Ελλάδα με εγκληματικές προθέσεις.

Οι δύο Γερμανοί έφτασαν στην Ελλάδα στις 17 Φεβρουαρίου 1969 με αυτοκίνητο και όπλα, ανάμεσά τους μία καραμπίνα Winchester και μαχαίρια. Από την αρχή έπειθαν ότι ήταν απλοί τουρίστες, διαμένοντας σε πολυτελή ξενοδοχεία και ξοδεύοντας χρήματα σε πολυτελείς απολαύσεις. Όμως, από 1 έως 12 Απριλίου 1969, μέσα σε λιγότερο από έξι εβδομάδες, διέπραξαν μία σειρά από φόνους και ληστείες, εξελισσόμενοι σε ένα από τα πιο βίαια εγκληματικά δίδυμα που γνώρισε ποτέ η Ελλάδα.

• 5 Μαρτίου, 1969: Στον δρόμο κοντά στη Θήβα, δολοφόνησαν τον νυχτοφύλακα σε ένα βενζινάδικο και σκότωσαν έναν στρατιώτη που βρισκόταν τυχαία εκεί, τραυματίζοντας βαριά έναν δεύτερο.
• 13 Μαρτίου, 1969: Στην περιοχή της Βουλής, δολοφόνησαν έναν Έλληνο-Αμερικανό χρηματιστή σε μια ληστεία που αποδείχθηκε ιδιαίτερα βίαιη.
• 7 Απριλίου, 1969: Στην Αθήνα, ένας ταξιτζής έχασε τη ζωή του σε μια υπόθεση που ξεκίνησε ως φαινομενικά απλή μεταφορά αλλά εξελίχθηκε σε τραγικό και θανατηφόρο γεγονός.
• 9 Απριλίου, 1969: Άλλος ένας υπάλληλος βενζινάδικου κοντά στην Αθήνα έπεσε θύμα των δολοφόνων, ενώ τραυματίστηκε ένας ακόμη.
• 12 Απριλίου, 1969: Τέλος, στον δρόμο από την Αθήνα προς την Πάτρα, σκότωσαν έναν Έλληνα που ζούσε στη Γερμανία και βρισκόταν στην πατρίδα για διακοπές — ένα έγκλημα που δείχνει ότι ακόμη και απλοί ταξιδιώτες ήταν πλέον στόχοι.

Συνολικά οι φόνοι αυτοί αφορούσαν τουλάχιστον έξι θύματα, ενώ κατά τη δράση τους τραυματίστηκε και ένας ακόμα άνθρωπος.

Η ελληνική αστυνομία άρχισε να υποψιάζεται ότι επρόκειτο για οργανωμένη εγκληματική δράση όταν σημειώθηκαν στην Αθήνα και τη γύρω περιοχή περίεργες δολοφονίες και ληστείες με παρόμοιο μοτίβο και όπλα. Παρά το γεγονός ότι το καθεστώς της χούντας αντιμετώπιζε αυστηρά τον Τύπο, η αυξανόμενη ανησυχία για τη δημόσια ασφάλεια έφερε την υπόθεση στη δημοσιότητα.

Στις 16 Απριλίου 1969, ένας ιδιώτης στην περιοχή του Χαϊδαρίου παρατήρησε μικρές κηλίδες αίματος σε ένα αυτοκίνητο με γερμανικές πινακίδες και ενημέρωσε τις αρχές. Το όχημα ήταν το αυτοκίνητο του τελευταίου θύματος. Όταν οι δύο άνδρες εμφανίστηκαν για να παραλάβουν το αυτοκίνητο, συνελήφθησαν από την Αστυνομία. Κατά την ανάκριση παραδέχτηκαν πλήρως τις δολοφονίες και τις ληστείες που είχαν διαπράξει.

Δικάστηκαν από Έκτακτο Στρατοδικείο (περίοδος Χούντας) και καταδικάστηκαν σε θάνατο για 6 ανθρωποκτονίες από πρόθεση και πολλαπλές ένοπλες ληστείες. Στις 21 Ιουλίου 1969, στο Πενταμελές Εφετείο Αθηνών ήταν ανυποχώρητο και καμία από τις απόπειρες υπεράσπισης που έγιναν δεν ήταν ικανή να μειώσει την ενοχή τους. Κανένας δικηγόρος δεν επιθυμούσε να αναλάβει την υπεράσπιση των δύο αντρών, και τελικά διορίστηκαν αυτεπάγγελτα συνήγοροι υπεράσπισης. Στη διάρκεια της διαδικασίας αποκαλύφθηκε μια σειρά από λεπτομέρειες για την προσωπικότητά τους, συμπεριλαμβανομένης και της προσωπικής σχέσης μεταξύ τους (η σχέση μεταξύ Ντουφτ και Μπασενάουερ ήταν εγκληματική συνεργασία και όχι κάποια τεκμηριωμένη ερωτική σχέση με βάση τα αξιόπιστα ιστορικά στοιχεία).

Η ποινή επιβεβαιώθηκε και η αίτηση για μείωση σε ισόβια απορρίφθηκε. Τελικά, στις 15 Δεκεμβρίου 1969, οι δύο δολοφόνοι εκτελέστηκαν με εσφαλμένα εκτελεστική διαδικασία, ο Ντουφτ στην Αίγινα και ο Μπασενάουερ στην Κέρκυρα. Ο πρώτος αρνήθηκε να καλύψει τα μάτια του και απευθύνθηκε στο απόσπασμα με ένα απλό «γεια σας» στα ελληνικά, ενώ ο δεύτερος ζήτησε να του καλύψουν τα μάτια και έκλαιγε πριν από την εκτέλεση.

Η υπόθεση των Ντουφτ και Μπασενάουερ άφησε βαθιά εντύπωση στην ελληνική κοινωνία. Την εποχή εκείνη, η Ελλάδα βρισκόταν υπό δικτατορικό καθεστώς, όπου η ενημέρωση και η ελεύθερη δημοσιογραφία ήταν περιορισμένες. Ωστόσο η φρίκη των εγκλημάτων και η αίσθηση ότι δύο ξένοι στην ουσία «περπάτησαν στην ελληνική ύπαιθρο σκοτώνοντας στο πέρασμά τους» συγκλόνισε τον ελληνικό πληθυσμό, ακόμη και εκείνους που πρώτη φορά άκουγαν για τέτοιου είδους εγκλήματα σε τέτοια κλίμακα. Οι δολοφονίες αυτές θεωρήθηκαν από πολλούς ως το πρώτο μεγάλο «σίριαλ κίλερ» φαινόμενο στην Ελλάδα και αποτέλεσαν αντικείμενο συζητήσεων, δημοσιογραφικών ανταποκρίσεων, ακόμα και μελετών για την ψυχολογία του εγκλήματος, τη λειτουργία των θεσμών και την ανταπόκριση των αρχών σε περιστατικά βίας.

Η υπόθεση των Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ αποτελεί μία από τις πιο σκοτεινές και αμφιλεγόμενες στιγμές στην ιστορία της σύγχρονης ελληνικής εγκληματολογίας. Σε μια κοινωνία που μέχρι τότε δεν είχε αντιμετωπίσει αντίστοιχης κλίμακας εγκλήματα, σε ένα πλαίσιο πολιτικής καταπίεσης και περιορισμένης δημοσιογραφικής ελευθερίας, αλλά και με ένα κλίμα φοβίας και ανησυχίας για τη δημόσια ασφάλεια, δύο άντρες από μια άλλη χώρα κατάφεραν να αφήσουν ανεξίτηλο το στίγμα τους. Οι δολοφονίες τους, η σύλληψη, η δίκη και η εκτέλεση έγιναν αντικείμενο δημόσιας συζήτησης και επιστημονικού ενδιαφέροντος, και μέχρι σήμερα παραμένουν ένα από τα πιο μελετημένα εγκλήματα της ελληνικής ιστορίας.

Το βιβλίο «Μυρίζει Αίμα» (εκδ. Καστανιώτη noir) γραμμένο από τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Γιάννη Ράγκο αναφέρεται στα εγκλήματα των Γερμανών Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ που έδρασαν στην Ελλάδα την άνοιξη του 1969, διαπράττοντας σειρά στυγερών δολοφονιών και ληστειών σε διάστημα περίπου σαράντα ημερών.

Πρόκειται για ένα non-fiction crime novel (δηλαδή μη μυθοπλαστικό, μυθιστόρημα αληθνού εγκλήματος), που βασίζεται στην πραγματική ιστορία των δύο Γερμανών δραστών και των εγκλημάτων τους στην Ελλάδα το 1969. Ο συγγραφέας συνδυάζει ερευνητική δημοσιογραφία με λογοτεχνική αφήγηση, παρουσιάζοντας όχι μόνο τα ίδια τα εγκλήματα, αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της Ελλάδας κάτω από τη δικτατορία της 21ης Απριλίου, την άρνηση των αρχών να δημοσιοποιήσουν τα γεγονότα και τις επιπτώσεις στην κοινή γνώμη. Το βιβλίο θεωρείται μια από τις πιο «αυθεντικές» προσεγγίσεις του είδους non-fiction crime novel στην ελληνική λογοτεχνία, καθώς επιχειρεί να αναπαραστήσει την αίσθηση και το κλίμα της εποχής ενώ ταυτόχρονα δίνει ανθρώπινη διάσταση στα γεγονότα και τους βασικούς πρωταγωνιστές.

→ Ακούστε εδώ τα Podcast Criminal minds | Διάσημα εγκλήματα που συγκλόνισαν την Ελλάδα και τον κόσμο