2ο Forum ATHENS VOICE | Ανθεκτικότητα: Μιχάλης Μπλέτσας, Νίκος Παναγιώτου, Ρωμανός Γεροδήμος

Στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, με την τεχνολογία να εξελίσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και τα social media να διαμορφώνουν καθημερινά τη ζωή μας, η ανθεκτικότητα γίνεται η πιο απαραίτητη δεξιότητα. Μια συζήτηση για τους μύθους και τις αλήθειες που συνοδεύουν την ΑΙ, για τις προσδοκίες και τους φόβους που προβάλλουμε πάνω της, και για τον πραγματικό ρόλο που παίζει και θα παίζει εφεξής στη ζωή μας. Αλλά και πώς μπορούμε να κατανοήσουμε, να διαχειριστούμε και να αξιοποιήσουμε τις ψηφιακές προκλήσεις, προστατεύοντας την ψυχική μας ισορροπία και τη συλλογική ασφάλεια. Η σημασία του media literacy για την κριτική και υπεύθυνη χρήση των μέσων. Αλλά και αυτή η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο και την ψυχική ανθεκτικότητα, όταν δοκιμαζόμαστε από την αίσθηση απώλειας ελέγχου σε έναν κόσμο που μας απομονώνει και μας ξεπερνά. Υπάρχει διέξοδος;

• Μιχάλης Μπλέτσας | Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Διευθυντής Πληροφορικής, Media Lab του MIT
• Νίκος Παναγιώτου | Καθηγητής, Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διευθυντής Εργαστηρίου Ειρηνευτικής Δημοσιογραφίας
• Ρωμανός Γεροδήμος | Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Δημοσιογραφίας Πανεπιστήμιο του Bournemouth
• Συντονιστής: Λουκάς Βελιδάκης | Δημοσιογράφος

Στο πάνελ συζητήθηκε όλη τη βεντάλια των προκλήσεων που διαμορφώνει το ψηφιακό περιβάλλον για την ασφάλεια, την ενημέρωση και τη δημοκρατία. Οι ομιλητές ανέλυσαν την εξέλιξη των κυβερνοαπειλών και των υβριδικών επιχειρήσεων, τον ρόλο της παραπληροφόρησης και των αλγορίθμων στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, καθώς και τη σημασία του μιντιακού και ψηφιακού εγγραμματισμού ως προϋπόθεσης δημοκρατικής ανθεκτικότητας. Η συζήτηση ξεκίνησε από το προφανές αλλά συχνά παραγνωρισμένο: ότι στο νέο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης και του ψηφιακού περιβάλλοντος ο όρος «ανθεκτικότητα» αποκτά νέο περιεχόμενο.

Ο Μιχάλης Μπλέτσας, ανάμεσα σε άλλα, εξήγησε ότι όσο τα ψηφιακά συστήματα γίνονται πιο μεγάλα και πιο σύνθετα, η παλιά αντίληψη ότι μπορούμε να τα προστατεύσουμε με «φράχτες» δεν αρκεί. Τα σύγχρονα δίκτυα μοιάζουν περισσότερο με ζωντανούς οργανισμούς που χρειάζονται ένα είδος «ανοσοποιητικού συστήματος»: συνεχείς άμυνες, γρήγορη ανίχνευση απειλών και προσαρμογή σε ένα περιβάλλον όπου οι κυβερνοεπιθέσεις είναι καθημερινότητα.

Ο Νίκος Παναγιώτου τόνισε ότι απέναντι σε αυτό το νέο περιβάλλον, οι κοινωνίες καλούνται να απαντήσουν με θεσμούς που συχνά παραμένουν γραφειοκρατικοί και αργοί. Και υπογράμμισε την ανάγκη θεσμικού εκσυγχρονισμού και εκπαίδευσης, παρουσιάζοντας τις πρωτοβουλίες του Εργαστηρίου Δημοσιογραφίας του ΑΠΘ γύρω από την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και τη θωράκιση των πολιτών.

Ο Ρωμανός Γεροδήμος μετέφερε την εικόνα από τη διεθνή πραγματικότητα: πανεπιστήμια, δημόσιοι οργανισμοί και επιχειρήσεις στη Βρετανία δέχονται πλέον καταιγισμό κυβερνοεπιθέσεων σε καθημερινή βάση. Εξήγησε ποια είναι η μόνη αποτελεσματική άμυνα, μένοντας ιδιαίτερα στην ψυχική σύγχυση που δημιουργεί η βίαιη ψηφιακή μετάβαση. Όσο για την κυριαρχία των social media, αναδείχθηκε η μόνιμη απειλή της παραπληροφόρησης, των fake news και της συστηματικής διάβρωσης των δημοκρατικών αξιών. Πρόκειται για δυνάμεις που δρουν ταυτόχρονα και συχνά συντονισμένα, υπηρετώντας πολιτικά και γεωπολιτικά συμφέροντα σε έναν νέο «ψηφιακό ψυχρό πόλεμο».

Το συμπέρασμα ήταν κοινό: για να επιβιώσουμε στο ψηφιακό χάος δεν αρκεί η τεχνολογία.