Κτήμα Καμπά: Η νέα ζωή του ιστορικού οινοποιείου στην Κάντζα

Λίγα λεπτά με τα πόδια από τον σταθμό Παιανία–Κάντζα βρίσκεται ένα κομμάτι της αθηναϊκής περιφέρειας με ιστορία σχεδόν ενάμιση αιώνα. Το Κτήμα Καμπά, ταυτισμένο από τα τέλη του 19ου αιώνα με το κρασί και το κονιάκ, ετοιμάζεται να περάσει στη νέα εποχή. Με φορέα ανάπτυξης τη Dimand, η ιστορική έκταση μετασχηματίζεται: ένα νέο τοπόσημο που επιχειρεί να ενώσει το παρελθόν του κτήματος με τη σύγχρονη ζωή της πόλης.

Το νέο κεφάλαιο ονομάζεται Cambas Gardens και αφορά το σχέδιο της Dimand για τη μετατροπή της έκτασης σε μια ανάπτυξη μικτών χρήσεων, με βασικό πυρήνα ένα campus γραφείων, αλλά και πράσινο, πολιτιστικές λειτουργίες, χώρους αναψυχής και την αποκατάσταση των ιστορικών κτιρίων του παλιού οινοποιείου. Η εκτιμώμενη ακαθάριστη αξία ανάπτυξης του έργου φτάνει περίπου τα 410 εκατ. ευρώ. Περισσότερο ενδιαφέρον, ωστόσο, έχει η αλλαγή της ίδιας της λογικής με την οποία αντιμετωπίζεται το Κτήμα.

Για χρόνια, η περιοχή είχε συνδεθεί με το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός μεγάλου εμπορικού κέντρου. Το συγκεκριμένο σενάριο έχει πλέον εγκαταλειφθεί. Στη θέση ενός mall, προκρίνεται ένα διαφορετικό μοντέλο, με μικρότερους κτιριακούς όγκους, ελεύθερους χώρους ανάμεσά τους και σημαντικά μικρότερη αναμενόμενη επισκεψιμότητα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που συνοδεύουν το νέο σχέδιο, ένα εμπορικό κέντρο αντίστοιχης κλίμακας θα μπορούσε να προσελκύει περίπου 15 εκατ. επισκέψεις ετησίως. Για το Cambas Gardens η αντίστοιχη πρόβλεψη περιορίζεται περίπου στο 1,2 εκατ.

Κτήμα Καμπά: Μια ιστορία που αρχίζει το 1875

Πολύ πριν από τα masterplans και τις μεγάλες αναπτύξεις ακινήτων, εδώ υπήρχαν αμπέλια. Το 1875 ο Ανδρέας Καμπάς και ο αδελφός του Αλέξανδρος αγόρασαν έκταση στην Κάντζα για την καλλιέργεια αμπελώνων. Το πρώτο κτίριο της παραγωγικής μονάδας κατασκευάστηκε το 1882, ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα το συγκρότημα επεκτάθηκε για να εξυπηρετήσει την αυξανόμενη παραγωγή κρασιού και κονιάκ. Το 1907 δημιουργήθηκαν οι υπόγειες αποθήκες παλαίωσης, με φυσικό κλιματισμό που διατηρούσε σταθερή θερμοκρασία περίπου 17 βαθμών Κελσίου.

Η εταιρεία Καμπά εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 1918, αργότερα πέρασε στον έλεγχο της Εθνικής Τράπεζας και το 1985 στην Μπουτάρης Α.Ε., η οποία συνέχισε τη λειτουργία του οινοποιείου μέχρι το 1991. Το 2004 το συγκρότημα του πρώην εργοστασίου χαρακτηρίστηκε διατηρητέο.

Τα παλιά κτίρια και η επιστροφή του αμπελώνα

Στο νέο σχέδιο περιλαμβάνεται η αποκατάσταση περίπου 3.684 τετραγωνικών μέτρων διατηρητέων κτισμάτων του παλιού οινοποιείου. Μεταξύ των παρεμβάσεων που προγραμματίζονται βρίσκεται και η Βίλα Καμπά, η οποία έχει υποστεί σημαντικές φθορές από τα χρόνια εγκατάλειψης. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία βιολογικού αμπελώνα περίπου 30 στρεμμάτων, επαναφέροντας στον χώρο μία από τις βασικές χρήσεις που διαμόρφωσαν την ταυτότητά του.

Στον σχεδιασμό υπάρχει επίσης πρόβλεψη για Μουσείο Οίνου, με στόχο να μην περιοριστεί αποκλειστικά στην ιστορία της οικογένειας Καμπά, αλλά να αποκτήσει ευρύτερη αναφορά στην ελληνική οινοποιία. Ακόμη και το μικρό κτίριο του παλιού Σιδηροδρομικού Σταθμού Κάντζας εντάσσεται στο σχέδιο. Προβλέπεται η αποκατάστασή του, με δυνατότητα χρήσης για πολιτιστικές δραστηριότητες και αναψυκτήριο.

Cambas Gardens: Ένα campus μέσα στο πράσινο

Το μεγαλύτερο τμήμα της ανάπτυξης αφορά το campus γραφείων. Συνολικά στα τρία οικοδομικά τετράγωνα η προβλεπόμενη δόμηση φτάνει περίπου τα 89.100 τετραγωνικά μέτρα, με τον κύριο όγκο να συγκεντρώνεται στο μεγαλύτερο από αυτά.

Τα κτίρια γραφείων σχεδιάζεται να ακολουθούν περιβαλλοντικά πρότυπα όπως τα LEED και WELL, ενώ το masterplan προβλέπει επιμέρους κτιριακές ενότητες αντί για έναν ενιαίο μεγάλο όγκο. Ανάμεσά τους σχεδιάζονται αμπελώνες και ελαιώνες, χώροι καλλιέργειας, αθλητικές εγκαταστάσεις και χώροι αναψυχής. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται ακόμη κεντρική πλατεία για εκδηλώσεις, χώροι παιχνιδιού και κοινωνικοποίησης, καθώς και κοινοτικός λαχανόκηπος.

Η λογική του σχεδιασμού είναι ο χώρος να μην λειτουργεί ως ένας απομονωμένος επιχειρηματικός προορισμός, αλλά να συνδέεται περισσότερο με την περιοχή γύρω του και με την καθημερινή ζωή.

Από την Κάντζα στην υπόλοιπη Αθήνα

Η θέση του Κτήματος είναι ένα από τα στοιχεία που εξηγούν και τη σημασία της ανάπτυξης. Ο Προαστιακός βρίσκεται σε απόσταση περίπου πέντε λεπτών με τα πόδια, η Αττική Οδός περνά δίπλα από την περιοχή και το αεροδρόμιο απέχει περίπου δέκα λεπτά με αυτοκίνητο. Η έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών για το κύριο συγκρότημα γραφείων τοποθετείται, σύμφωνα με τον σημερινό προγραμματισμό, στο 2027, ενώ ο συνολικός ορίζοντας ανάπτυξης του project υπολογίζεται περίπου σε τέσσερα χρόνια.

Όταν το σχέδιο υλοποιηθεί, εκεί όπου κάποτε παράγονταν και ωρίμαζαν τα κρασιά Καμπά δεν θα εμφανιστεί τελικά ένα ακόμη μεγάλο εμπορικό κέντρο. Θα δημιουργηθεί ένα διαφορετικό κομμάτι της πόλης, στο οποίο τα νέα κτίρια θα συνυπάρχουν με τα παλιά βιομηχανικά κελύφη, τους αμπελώνες και τους ανοιχτούς χώρους. Και ίσως εκεί βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον ερώτημα γύρω από το Cambas Gardens: όχι μόνο τι καινούργιο θα χτιστεί στην Κάντζα, αλλά πόσο από την ιστορία ενός τόπου που υπάρχει εδώ και 150 χρόνια θα παραμείνει ορατό μέσα στη νέα του ζωή.