HeatLab: Ένα εργαστήριο κλιματικής προετοιμασίας με αφετηρία την Αθήνα

Ένα εργαστήριο προετοιμασίας απέναντι στην ακραία ζέστη και την κλιματική κρίση ξεκινά να δοκιμάζεται στην Αθήνα. Πρόκειται για το HeatLab, ένα ευρωπαϊκό, ερευνητικό πρότζεκτ που παρουσιάστηκε επίσημα στο Heat & Climate Extremes Forum, που πραγματοποιήθηκε στην πρωτεύουσα.

Το Heatlab φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένα ζωντανό πεδίο σύνδεσης, πειραματισμού και συνεργασίας, όπου κοινότητες, επιστήμονες, δημόσιοι φορείς, οργανώσεις, επιχειρήσεις, κοινωφελή ιδρύματα και επενδυτές θα μπορούν να αναπτύσσουν και να δοκιμάζουν πρακτικές λύσεις πριν από την επόμενη κλιματική κρίση.

Στο επίκεντρο της εφαρμογής τίθεται η ακραία ζέστη, ωστόσο στόχος είναι να αναπτυχθούν οι σχέσεις, οι δεξιότητες και οι μέθοδοι συνεργασίας που μπορούν να ενισχύσουν την προετοιμασία και απέναντι σε πυρκαγιές, πλημμύρες, ξηρασίες και άλλους συνδεδεμένους κλιματικούς κινδύνους.

Το HeatLab θα ξεκινήσει από την εμπειρία των πιλοτικών πρωτοβουλιών που αναπτύχθηκαν μέσα από το Greece Heatwave Initiative και θα λειτουργήσει σε τέσσερις βασικές κατευθύνσεις:

• την υποστήριξη νέων κοινοτικών ιδεών και πιλοτικών δράσεων (Incubator). Πρώτα παραδείγματα αποτελούν οι πρωτοβουλίες #CoolRoutes, Houfta-la & Mamounia και The Other 112 (Το άλλο 112), πάνω στα οποία θα αναπτυχθεί αυτή η λειτουργία.
• την εξέλιξη πρωτοβουλιών με δυνατότητα μεγαλύτερης εφαρμογής (Accelerator). Την υποστήριξη δηλαδή των δράσεων ώστε να περάσουν από το πείραμα στην εφαρμογή, όπου αυτό είναι εφικτό σε μεγαλύτερη κλίμακα.
• τη δημιουργία νέων διατομεακών συνεργασιών (Catalyst)
• και την ενίσχυση της ανθρώπινης ανθεκτικότητας, με έμφαση στις ψυχολογικές και κοινωνικές διαστάσεις της κλιματικής προετοιμασίας (Space for Human Resilience). Στο επίκεντρο θα τίθενται η ανθρώπινη και ψυχολογική πλευρά της προετοιμασίας, αξιοποιώντας εργαλεία από τη συμπεριφορική επιστήμη και την κλιματική ψυχολογία. Στο πλαίσιο αυτό θα δοκιμαστούν, μεταξύ άλλων, εργαστήρια γύρω από συναισθήματα όπως ο θυμός και το κλιματικό άγχος, αλλά και γύρω από το πώς ενισχύονται η αίσθηση δυνατότητας, η εμπιστοσύνη και η διάθεση για συλλογική δράση.

Η πρώτη φάση του HeatLab θα αναπτυχθεί μέσα στον επόμενο χρόνο, με έμφαση αρχικά στη δημιουργία του μοντέλου λειτουργίας του, στην εφαρμογή των πιλοτικών δράσεων που ήδη υπάρχουν, στην ενεργοποίηση ενός δικτύου συνεργατών και στην καταγραφή του τι λειτουργεί στην πράξη και υπό ποιες συνθήκες.

Η Αθήνα θα αποτελέσει το πρώτο πεδίο δοκιμής, ωστόσο η φιλοδοξία του HeatLab είναι η εμπειρία και οι μέθοδοι που θα αναπτυχθούν εδώ να μπορούν στη συνέχεια να προσαρμοστούν σε άλλες πόλεις και χώρες της Ευρώπης. Ήδη προβλέπεται ανταλλαγή γνώσης και ανάπτυξη συνεργασιών εκτός Ελλάδας, ώστε το HeatLab να εξελιχθεί σταδιακά από ένα αθηναϊκό πείραμα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο κλιματικής προετοιμασίας.

Η Αθήνα στο επίκεντρο της προετοιμασίας για καύσωνες και ακραία κλιματικά φαινόμενα

Κλιματικός κίνδυνος, επισιτιστική ασφάλεια, συλλογική ανθεκτικότητα και χρηματοδότηση της πρόληψης αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες του Heat & Climate Extremes Forum που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα. Κατά τη διάρκεια του φόρουμ αναδείχθηκαν ζητήματα όπως η προετοιμασία απέναντι στους καύσωνες και τα ακραία κλιματικά φαινόμενα πριν αυτά εξελιχθούν σε κρίσεις, η κατανόηση του κινδύνου και η αξιοποίηση των επιστημονικών δεδομένων, ενώ επισημάνθηκε η ανάγκη να μην αντιμετωπίζονται οι καύσωνες ως ένα μεμονωμένο ακραίο φαινόμενο.

«Χρειάζεται μία μεγαλύτερη προετοιμασία και η επιστήμη έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο, να μην περιοριστεί σε μία απλή πρόγνωση αλλά να παρακολουθήσει, να προβλέψει, να εκτιμήσει τις επιπτώσεις, να δημιουργήσει συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης με σκοπό την καλύτερη και ταχύτερη προετοιμασία», σημείωσε η Διευθύντρια Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Βασιλική Κοτρώνη.

Από την πλευρά της, η ειδική λειτουργική επιστήμονας στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κατερίνα Παπαγιαννάκη, αναφέρθηκε στην ανάγκη αξιοποίησης των επιστημονικών δεδομένων από την Πολιτεία, αλλά και στη συνεργασία μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της Πολιτικής Προστασίας, για την καλύτερη προετοιμασία απέναντι στους αυξανόμενους κινδύνους που φέρει η κλιματική κρίση, ενώ έδωσε έμφαση στην ενσωμάτωση αυτών των δεδομένων στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό.

Κατά τη διάρκεια του Φόρουμ τονίστηκε επίσης η ανάγκη η κοινωνία να γίνει μέρος και ενεργή συμμέτοχος στην προετοιμασία και στις δράσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής κρίσης, ενώ εξετάστηκαν οι επιπτώσεις που φέρει η κλιματική αβεβαιότητα στη γεωργία και την παραγωγή τροφίμων. Τέλος, βαρύτητα δόθηκε και στο ζήτημα της χρηματοδότησης της ανθεκτικότητας, εστιάζοντας στις επενδύσεις γύρω από την πρόληψη και την προετοιμασία, πριν από την καταστροφή, και όχι μόνο στην αποκατάσταση μετά από αυτήν.

Σημειώνεται ότι το Heat & Climate Extremes Forum φιλοξενήθηκε από τη Mindworks Lab, σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ) και τη REOS Partners, με την υποστήριξη του European Climate Foundation (ECF).