Αμνήμων χώρα καίει €35 εκατ. με θέα τον Υμηττό και soundtrack το 112

Το απόγευμα της Κυριακής έβλεπα από το μπαλκόνι του σπιτιού μου το άλλοτε ολυμπιακό γήπεδο του Badminton να καίγεται και τον καπνό από τη φωτιά να εξαπλώνεται απειλητικά πάνω από τους πρόποδες του Υμηττού. Άλλωστε, λίγο νωρίτερα το 112 μάς είχε προειδοποιήσει σχετικά. Η πυροσβεστική ευτυχώς περιόρισε την εξάπλωση της φωτιάς στον χώρο του κτιρίου, το οποίο καταστράφηκε, ενώ χιλιάδες άνθρωποι κλήθηκαν να μείνουν στα σπίτια τους με τα παράθυρα κλειστά.

Αν ξετυλίξει κανείς την υπόθεση του άλλοτε ολυμπιακού γηπέδου του Badminton, θα τρομάξει από την κρατική επιπολαιότητα. Ήδη, από το 1977 νόμος της κυβέρνησης του Κ. Καραμανλή προέβλεπε την παραχώρηση έκτασης στους Δήμους Αθηναίων και Ζωγράφου για τη δημιουργία άλσους στην περιοχή. Και πάνω στον νόμο αυτόν, που τελικώς δεν υλοποιήθηκε παρά μόνο εν μέρει, προχώρησε τότε και νομοθετικά η προστασία του Υμηττού, με στόχο τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στην ευρύτερη περιοχή.

Το λυόμενο γήπεδο

Έπειτα από σχέδια επί σχεδίων και δηλώσεις επί δηλώσεων κι εν όψει Ολυμπιακών Αγώνων, πολλά χρόνια αργότερα, η κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη έλαβε την απόφαση να δημιουργηθεί γήπεδο Badminton ως προσωρινή και λυόμενη κατασκευή στο Ολυμπιακό Κέντρο στο Γουδή – αντί του Ελληνικού όπως σχεδιαζόταν αρχικά.

Η προσωρινή λύση επελέγη καθώς αφενός υπήρχε η ανάγκη προστασίας του Υμηττού και αφετέρου γιατί το άθλημα του Badminton (ελληνιστί, αντιπτέριση) θεωρείτο τότε αδιάφορο για τους Έλληνες. Έτσι, αποφασίστηκε να κατασκευαστεί και, μετά το πέρας των αγώνων, να γκρεμιστεί. Και πράγματι, το προσωρινό γήπεδο αποπερατώθηκε γρήγορα από το τέως ΥΠΕΧΩΔΕ, στοιχίζοντας περί τα €34 εκατ.

Με κοινή υπουργική απόφαση της εποχής, προβλεπόταν ότι μετά το πέρας των Ολυμπιακών Αγώνων, θα έπρεπε να ληφθεί μέριμνα από την Γενική Γραμματεία Αθλητισμού για την απομάκρυνση ή κατεδάφιση των προσωρινών εγκαταστάσεων και την αποξήλωση των σκληρών επιφανειών, «εντός εύλογου χρονικού διαστήματος το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έξι μήνες μετά το πέρας των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004». 

Το προσωρινό έγινε μόνιμο

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες τελέστηκαν με επιτυχία και ολοκληρώθηκαν από την επόμενη κυβέρνηση της ΝΔ – μάλιστα, ο τότε πρωθυπουργός κ. Κώστας Καραμανλής διατήρησε και το αξίωμα του Υπουργού Πολιτισμού, στέλνοντας ένα ηχηρό συμβολικό μήνυμα για το χαρτοφυλάκιο. Τον Οκτώβριο του 2004 το τέως ΥΠΕΧΩΔΕ παρέδωσε τις εγκαταστάσεις στο Υπουργείο Πολιτισμού. Ωστόσο, η κατεδάφιση δεν θα προχωρούσε.

Έναν χρόνο αργότερα, η κυβέρνησή Καραμανλή θα έφερνε νόμο για την μεταολυμπιακή αξιοποίηση, με τον οποίο ανέτρεψε το προηγούμενο καθεστώς και μετέτρεψε το προσωρινό γήπεδο του badminton, σε μόνιμο, ορίζοντας ότι πέραν των αθλητικών χρήσεων, θα επιτρέπονταν πολιτιστικές εκδηλώσεις, χώροι εστίασης και υπαίθριοι χώροι συνάθροισης κοινού.

Η πρώτη μεταολυμπιακή αξιοποίηση

Ακολούθησε διαγωνισμός από την τότε εταιρεία των Ολυμπιακών Ακινήτων και το γήπεδο παραχωρήθηκε σε κοινοπραξία ιδιωτών, η οποία μίσθωσε τον χώρο για 20 χρόνια με ετήσιο ενοίκιο €750.000, αναπροσαρμοζόμενο στον πληθωρισμό. Ωστόσο, το σαθρό νομικό και θεσμικό έδαφος της παραχώρησης του γηπέδου, που ήταν και η πρώτη επιχειρούμενη μεταολυμπιακή αξιοποίηση, θα οδηγούσε σύντομα την επένδυση σε αβεβαιότητα και, στο τέλος, σε αδιέξοδο.

Λίγα από αυτά που προέβλεπε η επένδυση θα προχωρούσαν, καθώς οι απαιτούμενες άδειες δεν εκδίδονταν. Τον Ιούνιο του 2009, η κοινοπραξία σταμάτησε να καταβάλει ενοίκια, επικαλούμενη αδυναμία ανάπτυξης του συνόλου των χρήσεων που πρότεινε στο επιχειρηματικό της σχέδιο, εξ αιτίας του γεγονός αυτού.

Το θέατρο Βadminton έλαβε τελικώς άδεια λειτουργίας το καλοκαίρι του 2010 από την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, η οποία προώθησε Προεδρικό Διάταγμα για την προστασία του Υμηττού, που προέβλεπε εκ νέου κατεδάφιση του θεάτρου μετά τη λήξη της σύμβασης με την κοινοπραξία.

Το ΣτΕ ακυρώνει τον νόμο

Ακολούθησε η εκδίκαση προσφυγής ομάδων πολιτών και σωματείων στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), η Ολομέλεια του οποίου ακύρωσε ουσιαστικώς τον «μεταολυμπιακό» νόμο της κυβέρνησης Καραμανλή. Έτσι, η επένδυση βάλτωσε και η σύμβαση λύθηκε πολύ αργότερα το 2020. Το τέως γήπεδο εγκαταλείφθηκε.

Πολλά χρόνια αργότερα, το Ελεγκτικό Συνέδριο θα διαπίστωνε ότι η παραχώρηση του 2006 είχε παραγνωρίσει «τον υπερκείμενο θεσμικό σχεδιασμό για τη μετατροπή του Γουδή σε χώρο πρασίνου υπερτοπικής σημασίας» και ότι η επιλογή αυτή «δεν τεκμηριώθηκε από ειδική μελέτη, με αποτέλεσμα η αξιοποίηση να καθίσταται εξ αρχής επισφαλής, λόγω της πιθανότητας δικαστικής ακύρωσης των σχετικών διοικητικών πράξεων».

Η ειρωνεία της τύχης είναι ότι τυπικώς το γήπεδο θα έπρεπε να γκρεμιστεί με τη λήξη της σύμβασης, το 2026, δηλαδή φέτος. Όμως, αντί για μπουλντόζες, ήρθε απλώς μια φωτιά και το αποτελείωσε. Όποιος έχει βιώματα από συγγενή ή φίλο που υπέστη ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο και έχασε προσωρινά τη μνήμη του, όλα τα παραπάνω μάλλον του φαίνονται οικεία.

Η μεγάλη ρωγμή στον χωροχρόνο είναι τελικά το σισύφειο μαρτύριο της Ελλάδας. Θαρρείς και ο τόπος μας έχει μνήμη χρυσόψαρου η οποία εξαϋλώνεται με κάθε κυβερνητική αλλαγή – μία «λούπα» που ξαναρχίζει αέναα από την αρχή. Και κάπως έτσι η χώρα συνεχίζει να μεταβιβάζει στις επόμενες γενιές τις επιπτώσεις της επιπολαιότητάς της, στέλνοντας τον λογαριασμό στα ίδια της τα παιδιά.