Explainer: Πώς το El Niño μπορεί να επηρεάσει τη ζωή μας τους επόμενους μήνες

Καθώς «φουντώνει» η συζήτηση για το Ελ Νίνιο (El Niño) και το πώς επηρεάζεται ο καιρός από το συγκεκριμένο φαινόμενο, ολοένα και περισσότεροι ενδιαφέρονται να μάθουν για αυτό.

Το φαινόμενο Ελ Νίνιο (El Niño) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φυσικές διακυμάνσεις του παγκόσμιου κλίματος και συνδέεται με την αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.

Εμφανίζεται περιοδικά και επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε παγκόσμια κλίμακα, μεταβάλλοντας τα πρότυπα ανέμων και βροχοπτώσεων. Κατά τη διάρκειά του, οι εξασθενημένοι άνεμοι επιτρέπουν τη μετακίνηση θερμών υδάτων προς τις ακτές της Νότιας Αμερικής, προκαλώντας έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, ενώ άλλες περιοχές, όπως η Αυστραλία και η Ινδονησία, αντιμετωπίζουν έντονη ξηρασία.

Το αντίθετο φαινόμενο, La Niña, χαρακτηρίζεται από ψυχρότερα νερά στον ίδιο ωκεανό. Το El Niño δεν επηρεάζει μόνο τις τοπικές καιρικές συνθήκες αλλά συμβάλλει και σε προσωρινή αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας. Παρότι η επίδρασή του στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο είναι πιο ήπια, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κατανόησης των σύγχρονων κλιματικών μεταβολών.

Το φαινόμενο Ελ Νίνιο (El Niño) σε 6 ερωτήσεις

Τι είναι το φαινόμενο El Niño;

Ελ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και αποτελεί µέρος των διακυµάνσεων που παρουσιάζει η επιφανειακή θερµοκρασία του Ειρηνικού και του Ινδικού Ωκεανού εντός της Τροπικής Ζώνης. Ο όρος El Niño, που στα Ισπανικά σηµαίνει “το µικρό αγόρι”, αναφέρεται ουσιαστικά στο Θείο Βρέφος καθώς το φαινόµενο εκδηλώνεται συνήθως με τη μέγιστη έντασή του την περίοδο των Χριστουγέννων στις δυτικές ακτές της Νοτίου Αµερικής, κοντά στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού.
Το αντίθετο φαινόμενο ονομάζεται La Niña και συνοδεύεται από ψυχρότερα από τα κανονικά επιφανειακά νερά στην τροπική ζώνη του Ειρηνικού Ωκεανού

Πόσο επηρεάζει τις καιρικές συνθήκες στον πλανήτη μας;

Υπό συνθήκες El Niño, οι άνεµοι στις τροπικές περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού εµφανίζονται εξασθενηµένοι επιτρέποντας στα θερµά επιφανειακά νερά από τον ∆υτικό Ειρηνικό να µετατοπιστούν ανατολικότερα. Ανάλογη μετατόπιση µε αυτή των θερμών υδάτων παρουσιάζει και η ζώνη βροχοπτώσεων. Έτσι, η Νότια Αμερική δέχεται αυξημένες βροχοπτώσεις, αντιμετωπίζοντας αρκετά συχνά πλημμυρικά επεισόδια, ενώ περιοχές όπως η Ινδία, η Ινδονησία και η Αυστραλία δοκιμάζονται από έντονη ξηρασία. Στη Βόρεια Αμερική οι συνέπειες του El Niño είναι κατά βάση έµµεσες, µε θερµότερους από τα κανονικά επίπεδα χειµώνες στις Βορειοδυτικές Η.Π.Α και τον Καναδά και αρκετά ξηρούς στις Δυτικές Η.Π.Α.. Μικρότερες έµµεσες επιπτώσεις του El Niño εντοπίζονται σε πολλές περιοχές του πλανήτη, μεταξύ των οποίων και στην Ευρώπη όπου χειμώνες υπό συνθήκες El Niño στη Νότια και Δυτική Ευρώπη ήταν στο παρελθόν ήπιοι και πιο υγροί από το κανονικό. Τέλος, τα πολύ θερμά νερά στην περιοχή εμφάνισης του φαινομένου έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας του υπερκείμενου αέρα στην ευρύτερη περιοχή, γεγονός που επιφέρει αύξηση έως και 0.2 βαθμούς στην παγκόσμια τιμή της θερμοκρασίας. Η αύξηση αυτή προστίθεται στην αύξηση λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Τι αναμένεται να συμβεί τους επόμενους μήνες;

Τις τελευταίες 4 εβδομάδες (ως τα μεσα Απριλίου 2026) , η επιφανειακή θερμοκρασία στον Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνεται γρήγορα (Εικόνα 1). Σύμφωνα με τις προγνώσεις των μεγαλύτερων μετεωρολογικών κέντρων (προγνώσεις οι οποίες στις τελευταίες ανανεώσεις τους παρουσιάζουν αυξημένη συμφωνία μεταξύ τους) υπάρχει πολύ αυξημένη πιθανότητα μέσα στους επόμενους μήνες, και κυρίως τους τελευταίους μήνες του 2026, να έχουμε θερμοκρασίες επιφανείας της θάλασσας στον Ειρηνικό οι οποίες θα ξεπερνούν κατά 2 βαθμούς τις κανονικές τιμές.

Πότε πάλι είχαμε ισχυρά El Niño;

Το πιο πρόσφατο El Niño παρατηρήθηκε τους τελευταίους μήνες του 2023 και στους πρώτους μήνες του 2024. Αν ανατρέξουμε παλαιότερα, το El Niño του 2015 και των τριών πρώτων μηνών του 2016 παραμένει το μεγαλύτερο σε διάρκεια και ένταση επεισόδιο του 21ου αιώνα.

Tι συνέβη το 2015 και το 2024;

Όσον αφορά στο επεισόδιο του 2015, το αποτέλεσμα ήταν η θερμοκρασία παγκοσμίως να είναι ακραία υψηλή κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών του 2015 καθώς και τους πρώτους μήνες του 2016. Τον Φεβρουάριο του 2016, η μέση θερμοκρασία της Γης ξεπέρασε κατά 0.9 βαθμούς την κλιματική τιμή της περιόδου 1981-2010, η μεγαλύτερη θετική απόκλιση που είχε σημειωθεί ως τότε. Το El Niño του 2023-2024, αν και μικρότερο σε διάρκεια και ένταση από αυτό του 2015-2016, είχε ως αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με την επιταχυνόμενη ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η μέση θερμοκρασία της Γης να ξεπεράσει την τριμηνία Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 2023 κατά 1.1 βαθμούς την κλιματική τιμή της περιόδου 1981-2010. Αυτή η απόκλιση είναι η μεγαλύτερη ως σήμερα. Τονίζεται πάντως ότι το El Niño μπορεί να ωθεί πρόσκαιρα τις θερμοκρασίες του πλανήτη μας σε υψηλοτέρα επίπεδα, αλλά η μεγαλύτερη τάση θέρμανσης προκαλείται από τις ανθρώπινες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Το El Niño επηρεάζει τον καιρό της Ελλάδας;

Γενικά η επιρροή του El Niño στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από την Ευρώπη είναι μικρότερη από την τροπική περιοχή και τη Βόρεια Αμερική. Όμως επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει πως η Βόρεια Ευρώπη επηρεάζεται συχνά από χαμηλές θερμοκρασίες κατά την επικράτηση του El Niño τους χειμερινούς μήνες και ο Βόρειος Ατλαντικός από ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες. ‘Οσον αφορά στη Μεσόγειο η επιρροή του φαινομένου δεν είναι απολύτως διακριτή και απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Με πληροφορίες από meteo.gr