Από το πένθος στην έκσταση: Η στιγμή που οι Ιρανοί της Αθήνας ένιωσαν την ιστορία να αλλάζει

Ένα γεγονός μπορεί να λειτουργήσει σαν ρήγμα στον χρόνο, ένα κομβικό σημείο που συμπυκνώνει δεκαετίες οργής, απώλειας και προσμονής. Είναι η στιγμή που νιώθεις ότι κάτι αλλάζει οριστικά. Και ξάφνου, το πένθος μετατρέπεται σε χαρά.

Το βράδυ του Σαββάτου έγινε γνωστό ότι ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ σκοτώθηκε σε αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα. Το απόγευμα της Κυριακής αρκετοί Ιρανοί συγκεντρώθηκαν στο Σύνταγμα, στήνοντας ένα πάρτι χωρίς προηγούμενο – νωρίτερα είχαν διαδηλώσει έξω από την πρεσβεία του Ιράν. Στις σκάλες του Συντάγματος χόρευαν με ιρανικά τραγούδια, κερνούσαν γλυκά και καραμέλες, άνοιγαν σαμπάνιες. Οι ίδιοι άνθρωποι που πριν από λίγες ημέρες διαδήλωναν την οργή τους, που θρηνούσαν τους νεκρούς διαδηλωτές, που τα βλέμματά τους έβραζαν από οργή, τώρα αγκαλιάζονταν σφιχτά, γελούσαν με ένταση, δάκρυζαν από συγκίνηση και χόρευαν φωνάζοντας «ο δικτάτορας είναι νεκρός!».

Ανέμιζαν ιρανικές σημαίες, με το λιοντάρι και τον ήλιο στο κέντρο, ένα έμβλημα που σήμερα χρησιμοποιείται από Ιρανούς της διασποράς ως σύμβολο της προεπαναστατικής περιόδου – υπήρχαν όμως και σημαίες του Ισραήλ και των ΗΠΑ.

Οι Ιρανοί της Αθήνας υπολογίζονται περίπου σε 2.500 με 5.000 - ούτε οι ίδιοι δεν είναι βέβαιοι για τον ακριβή αριθμό. Οι περισσότεροι έφυγαν από τη χώρα τους αναζητώντας ελευθερία. Το θεοκρατικό καθεστώς ήταν για εκείνους ασφυκτικό - ιδίως για τις γυναίκες. Η Αθήνα τους θυμίζει την Τεχεράνη, τους δημιουργεί οικειότητα.

Αυτό που ένιωθε κανείς να διαχέεται στο Σύνταγμα ήταν η αίσθηση της εκστατικής χαράς - οι διερχόμενοι κοντοστέκονταν και τους φωτογράφιζαν. Δεν έμοιαζε με συγκέντρωση, μολονότι αυτό ακριβώς ήταν. Ήταν σαν να συμμετέχουν σε γάμο που τους φέρνει όλους κοντά και προκαλεί συλλογική ευφορία. Κερνούσαν γλυκά και καραμέλες, άνοιγαν σαμπάνιες - χόρευαν ασταμάτητα, κυκλικά, παρέα ή μόνοι τους, λες και συνομιλούσαν με την Ιστορία και τίποτα δεν μπορούσε να τους σταματήσει.

Σαν να είχαν στήσει μια τελετή που θα συμβολίσει τη μετάβαση - ο άνθρωπος χρειάζεται ορόσημα. Κι αυτά τα ορόσημα προκαλούν χαρά γιατί σηματοδοτούν εξέλιξη. Στο Σύνταγμα από τα μεγάφωνα, όταν σταματούσε η μουσική, ακουγόταν σε μεγάλη ακτίνα: «Γιορτάζουμε γιατί τελείωσε ο δικτάτορας – τελείωσε με τη δύναμη του ιρανικού λαού. Ο λαός μας γιορτάζει μετά από 47 χρόνια, θα ανοίξει τα σύνορα σε όλο τον κόσμο, να φαίνεται ένα αρχαίο, πολιτισμένο Ιράν. Θα ξαναγυρίσει η ανάσα στη Μέση Ανατολή. Μισό αιώνα σχεδόν ο ιρανικός λαός πέρασε βάσανα. Από την Περσέπολη έως την Ακρόπολη, ζητάμε ένα ελεύθερο Ιράν!».

Ήρθαμε για μια ελεύθερη ζωή

Η Παρίσα ζει στην Ελλάδα τα τελευταία 5,5 χρόνια. Είναι 25 ετών, κατάγεται από το Ισφαχάν. Μαζί με τον 30χρονο σύντροφό της, με τον οποίο είναι ζευγάρι εδώ και οχτώ χρόνια, πήραν την απόφαση να φύγουν αναζητώντας ελευθερία.

Στο Ισφαχάν δίδασκε χορό, όμως -όπως λέει- «εκεί απαγορεύεται. Πρέπει να φοράω χιτζάμπ». Περιγράφει ένα καθεστώς συνεχούς ελέγχου, όπου «έχουμε σαράντα χιλιάδες μουλάδες και κάθε μέρα πρέπει να κλαίμε». Η ίδια δεν άντεχε την επιβολή και την καταπίεση. «Δεν σε αφήνουν να κάνεις τη ζωή σου όπως θέλεις. Να αγαπάς ελεύθερα. Να διαλέγεις μόνος σου. Δεν αντέχαμε άλλο». Η απόφαση να φύγουν ήταν, όπως την περιγράφει, αναγκαία: «Ήρθαμε γιατί δεν μας αφήνουν να κάνουμε μια ζωή ελεύθερη, όπως τη θέλουμε».

Στην Ελλάδα νιώθει ότι μπορεί να αναπνεύσει. «Μου θυμίζει το Ιράν στον κόσμο, στην κουλτούρα, στον αέρα. Όλα. Αλλά με ελευθερία». Παρότι η οικογένειά της ζει στη Γερμανία και θα μπορούσε να μετακινηθεί εκεί, επιλέγει να παραμείνει εδώ. «Μπορώ να φύγω, αλλά δεν θέλω. Εδώ νιώθω καλά. Εδώ μπορούμε να ζούμε όπως θέλουμε». Και συνοψίζει τη διαφορά: «Το Ιράν είναι πολύ ωραία χώρα, πάρα πολύ ωραία. Αλλά χωρίς ελευθερία. Εδώ υπάρχει ελευθερία».

Δίπλα της, ο σύντροφός της. Χαμογελάει αλλά είναι επιφυλακτικός. Την κοιτάζει με θαυμασμό, αλλά δεν θέλει να μιλήσει, δεν μου αποκαλύπτει το όνομά του. Απλώς, στο τέλος σχολιάζει: «Δεν αντέχαμε άλλο την καταπίεση. Ήρθαμε για μια ελεύθερη ζωή».

Η Γκαζάλ, που το όνομά της στα περσικά σημαίνει Μελωδία, ήρθε στην Ελλάδα το 2017. Ζούσε στο Ισφαχάν, αν και κατάγεται από το Κουζεστάν, «μια πανέμορφη πόλη» και εύχεται κάποτε να μπορέσουν να την επισκεφθούν όλοι «σε ένα ελεύθερο Ιράν». Ήρθε στο Σύνταγμα μαζί με τον σύζυγό της, φορώντας παραδοσιακές ενδυμασίες. Μιλάνε άψογα αγγλικά. Για εκείνη, η στιγμή είναι ιστορική. «Μετά από 47 χρόνια, η μαύρη σκιά που κάλυπτε τη χώρα μας, ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ, τελείωσε - για εμάς είναι μία νέα αρχή, να ξεκινήσουμε ως γνήσιοι Πέρσες». Την ρωτάω αν είναι αισιόδοξη για την επόμενη ημέρα. «Ναι, αυτό είναι η ελπίδα που έχουμε και θα πολεμήσουμε για αυτό. Είναι το δικαίωμα μας».

Δίπλα της ο Χουσεΐν, ο σύζυγός της – το χαμόγελο δεν φεύγει από το πρόσωπό του, ωστόσο δυσκολεύεται να περιγράψει τι νιώθει. «Είμαι χαρούμενος, είμαι θλιμμένος. Ήταν πάντα η ευχή μου να δω το καθεστώς να αλλάζει, η Ισλαμική Δημοκρατία να φεύγει, ο Χαμενεΐ να πέφτει. Τώρα ήρθε η πραγματικότητα. Το καθεστώς έχει τελειώσει. Είμαι αισιόδοξος. Χρειάζονται κάποιες ημέρες. Μια μέρα θα πάμε πίσω στη χώρα μας. Ζούμε με ελπίδα. Το μέλλον μας θα είναι πολύ όμορφο. Με ελευθερία».

Η Σαμονέ στέκεται δίπλα στο ποδήλατό της - δεν σταματά να χορεύει. Πέντε χρόνια στην Ελλάδα με την κόρη της, πρώτη φορά νιώθει έτσι. «Ήρθαμε στο Σύνταγμα γιατί είμαστε πολύ χαρούμενοι επειδή πέθανε ο δικτάτορας. Θέλουμε τον λαό του Ιράν ελεύθερο». Δεν έχει δει την οικογένειά της από τότε που έφυγε. Ελπίζει ότι θα τους επισκεφθεί χωρίς φόβο.

Δεν είναι πόλεμος, αλλά αποστολή διάσωσης

«Μετά από 47 χρόνια τελείωσε ο δικτάτορας. Από σήμερα ο ιρανικός λαός γιορτάζει. Θα ανοίξουν τα σύνορα. Τελείωσε ο μεγαλύτερος δικτάτορας στην ιστορία της Περσίας», παρατηρεί ο Χαμίντ, ένας 55χρονος άνδρας που κατάγεται -όπως λέει- από το βόρειο τμήμα της Περσίας. Ο Αμίρ ανεμίζει μια αμερικανική σημαία. «Όλοι είμαστε χαρούμενοι. Πέθανε ο μεγαλύτερος δικτάτορας στον κόσμο. Είμαι αισιόδοξος για το Ιράν. Ευχαριστώ τον αμερικανικό λαό».

«Ήρθαμε για να γιορτάσουμε τον θάνατο του εκτελεστή του ιρανικού λαού, του Χαμενεΐ. Ήρθαμε για να πούμε ευχαριστώ στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ που τον σκότωσαν. Αν δεν είσαι Ιρανός, ίσως να είναι δύσκολο να το καταλάβεις», συνοψίζει η Νάζια – μία γυναίκα που έχει κάνει οικογένεια στην Αθήνα, αλλά όλοι οι συγγενείς της βρίσκονται στο Ιράν.

«Δεν είναι χαρά για τον πόλεμο. Είναι ανακούφιση στην πιθανότητα ότι το καθεστώς που συνέθλιψε, φυλάκισε και σκότωσε ίσως επιτέλους χάσει τον έλεγχο. Φαντάσου να είσαι τόσο αόρατος και απελπισμένος που μια εξωτερική παρέμβαση να μοιάζει η τελευταία σου ελπίδα. Αυτή είναι η απόγνωση που βλέπεις», δηλώνει και προσθέτει: «Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στο Ιράν δεν είναι επίθεση κατά του λαού του Ιράν, αλλά επίθεση υπέρ του λαού του Ιράν. Οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις στοχεύουν το τρομοκρατικό καθεστώς που σκοτώνει τον λαό του Ιράν και άλλων εθνών μόνο και μόνο για να παραμείνει στην εξουσία. Είναι ακριβώς όπως η επιχείρηση D-Day για την ανατροπή του ναζιστικού καθεστώτος. Γι’ αυτό, παρακαλώ, μην στέκεστε απέναντι. Μην το αποκαλείτε πόλεμο - αποκαλέστε το αποστολή διάσωσης για τους Ιρανούς που κρατούνται όμηροι από τους Αγιατολάχ εδώ και 47 χρόνια».