Καύσωνας: Τι είναι ο θερμικός θόλος που δημιουργεί πολύ υψηλές θερμοκρασίες σε Ελλάδα και Ευρώπη

Έναν από τους πιο ακραίους καύσωνες βιώνει φέτος η Ευρώπη, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 40°C σε πολλές χώρες. Η Ισπανία και η Πορτογαλία δοκιμάζονται ιδιαίτερα, με το θερμόμετρο να φτάνει έως και τους 46°C, ενώ η Ιταλία, η Γερμανία και η Βρετανία βιώνουν επίσης έντονα κύματα ζέστης.

Οι ειδικοί κάνουν λόγο για τον «θερμικό θόλο», ένα ατμοσφαιρικό φαινόμενο που αποτελείται από μια μάζα ξηρού και θερμού αέρα που εμφανίζεται και εγκαθίσταται σε μια περιοχή για μεγάλο χρονικό διάστημα, δημιουργώντας κύμα καύσωνα.

Έτσι, η θερμότητα αυξάνεται συνεχώς, ξηραίνοντας το έδαφος και ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τη θερμοκρασία.

Καύσωνας: Ο Θοδωρής Κολυδάς αναλύει το φαινόμενο heat dome

Οι επιστήμονες αποκαλούν το heat dome «σιωπηλό δολοφόνο», καθώς αυξάνει δραματικά τους θανάτους, ειδικά μεταξύ των ηλικιωμένων, των μικρών παιδιών – των οποίων το σώμα υπερθερμαίνεται γρηγορότερα – και των εγκύων, όπου αυξάνεται ο κίνδυνος πρόωρου τοκετού. Παράλληλα, το φαινόμενο εντείνει τις συνθήκες ξηρασίας και πυρκαγιών, με σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Όπως εξηγεί ο Διευθυντής της ΕΜΥ, Θοδωρής Κολυδάς:

Σχετικό Άρθρο

Ελλαδα Προ των πυλών ο ισχυρότερος καύσωνας του καλοκαιριού - Ποιες ημέρες θα είναι στο «κόκκινο» με 43άρια

Newsroom 16.07.2025, 11:10

«Τα τελευταία χρόνια, κυρίως τους θερινούς μήνες, ακούμε όλο και συχνότερα τον όρο #θερμικός_θόλος στα μέσα ενημέρωσης, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Η φράση αυτή, που προέρχεται από τον αγγλικό όρο #heat_dome, έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής, όχι απαραίτητα επειδή περιγράφει ένα καινούργιο φαινόμενο, αλλά επειδή λειτουργεί ως ελκυστικός τίτλος για τον αναγνώστη ή τον τηλεθεατή. Ωστόσο, πίσω από τη «μόδα» του όρου, υπάρχει μια πραγματική μετεωρολογική κατάσταση, την οποία γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες.
✅Ο θερμικός θόλος είναι μια κατάσταση στην οποία ένα ισχυρό και στάσιμο βαρομετρικό υψηλό εγκλωβίζει θερμές αέριες μάζες κοντά στην επιφάνεια της Γης, λειτουργώντας σαν καπάκι. Η ατμόσφαιρα σε τέτοιες περιπτώσεις δεν κυκλοφορεί επαρκώς, και η ζέστη παγιδεύεται στις χαμηλότερες στιβάδες, χωρίς να διαφεύγει. Έτσι, παρατηρείται συνεχής άνοδος της θερμοκρασίας, ιδίως όταν υπάρχει και η παράλληλη μεταφορά θερμών αερίων μαζών από περιοχές όπως η Βόρεια Αφρική προς την Ευρώπη.
Οι θερμοκρασίες σήμερα αλλά και το επόμενο τριήμερο στη δυτική Ευρώπη θα φτάνουν τους 36 με 39 βαθμούς, με αυξημένη υγρασία και απουσία ισχυρού πεδίου ανέμων.
✅Αυτό το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Στην Ελλάδα και σε άλλες μεσογειακές χώρες, η παρουσία σταθερών αντικυκλώνων το καλοκαίρι είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό και επαναλαμβανόμενο γεγονός. Οι παλιοί μετεωρολόγοι και γεωργοί γνώριζαν καλά τις επιδράσεις αυτής της στασιμότητας, χωρίς όμως να χρησιμοποιούν τον όρο «θερμικός θόλος».
✅Παλαιότερα, μιλούσαμε απλώς για ισχυρά αντικυκλωνικά πεδία ή περίοδους καύσωνα λόγω εισβολής θερμών αερίων μαζών από την Αφρική.Η έντονη χρήση του όρου σήμερα οφείλεται κυρίως στην επιθυμία των μέσων να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του κοινού με έναν καινούργιο και πιο δραματικό όρο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διευκρινίζεται ότι το φαινόμενο δεν είναι νέο και ίσως αυτό που έχει αλλάξει είναι η ένταση και η διάρκεια τέτοιων επεισοδίων τα οποία περιγράφουμε δημόσια.
✅Συμπερασματικά, ο θερμικός θόλος είναι ένα παλιό, γνωστό μετεωρολογικό φαινόμενο που σήμερα επαναπροσδιορίζεται επικοινωνιακά. Αν και δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, η κατανόηση του ρόλου του στην αύξηση των θερμοκρασιών είναι χρήσιμη, ιδιαίτερα καθώς οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών συνθηκών γίνονται ολοένα και πιο έντονες».