Ποινικοποιήθηκε το φλερτ;

Η ραγδαία αύξηση των καταγραφόμενων καταγγελιών για σεξουαλική παρενόχληση μέσα στην τελευταία χρονιά, ως επακόλουθο της δημοσιοποίησης τέτοιων εμπειριών αρχικά από την Σοφία Μπεκατώρου στις αρχές του 2021 και στη συνέχεια από έναν σημαντικό αριθμό αθλητριών και ηθοποιών, έφερε στην επιφάνεια της δημόσιας σφαίρας το θέμα των ορίων μέσα στα οποία είναι επιτρεπτή η ερωτική διεκδίκηση. Βίωσαν όλες οι καταγγέλλουσες μια συναισθηματικά τραυματική και νομικά αξιόποινη πράξη από τους καταγγελλόμενους ή υπερέβαλαν, συνειδητά ή ασυνείδητα, κατά τη στιγμή δημοσιοποίησης των εμπειριών τους επηρεαζόμενες από την επικαιρότητα; Είναι βέβαιο πως θα έχετε συνομιλήσει γύρω σας τόσο με ανθρώπους που αναθεματίζουν τους θύτες τέτοιων ιστοριών, όσο και με άλλους που ειρωνεύονται ή τουλάχιστον δυσπιστούν απέναντι στα θύματα τέτοιων ιστοριών. Ποιοι είναι άραγε οι περισσότεροι;

Στο πλαίσιο της σειράς ερευνών “People of Greece”, η εταιρεία qed ζήτησε από τους πολίτες να δηλώσουν αν συμφωνούν ή αν διαφωνούν με την άποψη ότι «πολλές συνηθισμένες συμπεριφορές χαρακτηρίζονται στις μέρες μας καθ’ υπερβολή σεξουαλική παρενόχληση». Η έρευνα εντόπισε περισσότερους από εκείνους που πιθανότατα ειρωνεύονται ή έστω δυσπιστούν έναντι καταγγελιών για σεξουαλική παρενόχληση: το 62% των ερωτηθέντων συμφώνησαν με τη δήλωση, παρότι το ποσοστό εκείνων που διαφώνησαν δεν είναι σε καμία περίπτωση αμελητέο και έφτασε στο 34%. Το ποσοστό όσων δυσπιστούν πάντως είναι πλειοψηφικό σε όλες τις διαφορετικές δημογραφικές κατηγορίες, αν και είναι αρκετά χαμηλότερο μεταξύ των γυναικών (54%). Ούτε η ηλικία, ούτε το εκπαιδευτικό επίπεδο, ούτε η οικονομική κατάσταση εμφάνισαν οποιαδήποτε συσχέτιση με την τοποθέτηση επί της διατυπωθείσας πρότασης του ερωτηματολογίου. Η κοινωνικά αδιαφοροποίητη δυσπιστία έναντι καταγγελιών σεξουαλικής παρενόχλησης μαρτυρά την ύπαρξη μιας κουλτούρας ευρείας αποδοχής της επιθετικότητας στην ερωτική διεκδίκηση, η οποία και αποτυπώνεται στη θέση ότι το όψιμο ενδιαφέρον μερίδας της κοινής γνώμης για περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης ουσιαστικά ποινικοποιεί το φλερτ.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι τοποθετήσεις στο ζήτημα εμφανίζουν κάποιες μικρές διαφορές συναρτήσει του πολιτικού αυτό-προσδιορισμού και της επιλογής ψήφου. Με την άποψη ότι «πολλές συνηθισμένες συμπεριφορές χαρακτηρίζονται στις μέρες μας καθ’ υπερβολή σεξουαλική παρενόχληση» συμφωνούν το 65% όσων τοποθετούνται στη δεξιά ή στο κέντρο της παραδοσιακής κλίμακας «αριστερά-δεξιά» και μόνο το 52% εκείνων που τοποθετούνται στην αριστερά. Παρομοίως τη συμφωνία τους με την άποψη αυτή εξέφρασαν δύο στους τρεις ψηφοφόρους της ΝΔ και μόνο ένας στους δύο ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Στον βαθμό που η πολιτική αυτό-τοποθέτηση στον κλασικό άξονα αντανακλά τις διαφορές μεταξύ της κουλτούρας συντήρησης και της κουλτούρας ανανέωσης, η οριακή έστω διαφοροποίηση μεταξύ «δεξιών» και «αριστερών» ως προς τις απόψεις τους στο θέμα αποδεικνύει ότι η επιθετικότητα στη σεξουαλική διεκδίκηση αποτελεί στοιχείο της κατεστημένης κουλτούρας στην Ελλάδα. Και αυτό φυσικά καθιστά τον σχεδιασμό ενός πλάνου διαπαιδαγώγησης των επόμενων γενεών σε ζητήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς ένα εξαιρετικά πολύπλοκο ζήτημα.

Μοιάζει μη αναμενόμενο, όμως η δημοσιοποίηση καταγγελιών σεξουαλικής παρενόχλησης το τελευταίο διάστημα δεν έχει καταφέρει να αλλάξει νοοτροπίες δεκαετιών για την αξία της συναίνεσης στην ερωτική πράξη. Οι αποκαλύψεις ιστοριών σεξουαλικής κακοποίησης, πολύ περισσότερο παρενόχλησης, στην ελληνική κοινωνία συνεχίζουν να ενέχουν ένα μεγάλο ρίσκο για το θύμα: να μη βρει κατανόηση, εμπιστοσύνη, αλληλεγγύη, παρηγοριά, πόσο μάλλον δικαίωση.