Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Πώς η ήττα του Τραμπ μπορεί να επηρεάσει το Ιράν, το Ισραήλ και την Ουκρανία

Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ενδέχεται να έχουν συνέπειες πολύ πέρα από τα αμερικανικά σύνορα. Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών και η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο δημιουργούν νέα δεδομένα για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τα τελευταία δύο χρόνια έχει ανατρέψει ισορροπίες δεκαετιών στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, προκαλώντας αναταράξεις τόσο στους συμμάχους όσο και στους αντιπάλους της Ουάσιγκτον.

Για το Ιράν, το Ισραήλ και την Ουκρανία, το αποτέλεσμα των εκλογών έχει ιδιαίτερη σημασία. Από το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας με την Τεχεράνη ή μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης, μέχρι το μέλλον της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ και την πίεση που ασκείται στο Κίεβο για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, οι επόμενες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου παρακολουθούνται στενά.

Οι Δημοκρατικοί αποκτούν πλέον περισσότερα μέσα για να αμφισβητήσουν τις επιλογές του Τραμπ. Ωστόσο, ο πρόεδρος διατηρεί σημαντικά περιθώρια δράσης στην εξωτερική πολιτική. Το βασικό ερώτημα είναι αν η εκλογική του αποδυνάμωση θα τον οδηγήσει σε συμβιβασμούς ή αν θα τον κάνει πιο αποφασισμένο να επιβάλει τη δική του γραμμή.

Ιράν: Η εκλογική ήττα του Τραμπ και ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης

Η Τεχεράνη υποδέχθηκε με ικανοποίηση την εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών, χωρίς ωστόσο να θεωρεί δεδομένη μια αλλαγή στην αμερικανική πολιτική. Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με δύο πιθανά σενάρια: μια νέα στρατιωτική επίθεση από τις ΗΠΑ ή μια προσπάθεια επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για συμφωνία.

Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε σε τηλεφωνική συνέντευξή του στο Fox News ότι ο πόλεμος με το Ιράν συνέβαλε στις απώλειες των Ρεπουμπλικανών. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ήταν ακόμη πιο σαφής, αποδίδοντας την εκλογική ήττα στον πόλεμο.

Η Τεχεράνη θεωρεί ότι το εκλογικό αποτέλεσμα αποτελεί ένδειξη της δυσαρέσκειας των Αμερικανών απέναντι στη σύγκρουση, η οποία έχει επηρεάσει τις τιμές και το κόστος ζωής. Παράλληλα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, προειδοποίησε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να υποχωρήσει εάν η αμερικανική κυβέρνηση αγνοήσει τη βούληση των πολιτών της.

Παρά τις προσδοκίες της Τεχεράνης, η ιρανική ηγεσία δεν εκτιμά ότι οι εκλογές θα αλλάξουν αυτομάτως τη στάση της Ουάσιγκτον. Ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ χαρακτήρισε βαθιά λανθασμένη την εκτίμηση ότι το αποτέλεσμα θα επηρεάσει την αμερικανική πολιτική, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι η χώρα προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης, συνεχίζοντας ταυτόχρονα τις διπλωματικές επαφές.

Οι απειλές για νέα αμερικανικά πλήγματα εντείνουν την ανησυχία στην περιοχή. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ισχυρότερης επίθεσης, αν και έχει δηλώσει επίσης ότι δεν σχεδιάζει άμεσα κλιμάκωση. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει προειδοποιήσει ότι μια ενδεχόμενη απάντησή της θα είναι ευρύτερη από εκείνες προηγούμενων συγκρούσεων.

Την ίδια ώρα, η διπλωματία φαίνεται να αποκτά ξανά δυναμική. Οι συνομιλίες που είχαν βαλτώσει το καλοκαίρι έχουν ενταθεί την τελευταία εβδομάδα, με Ιρανούς αξιωματούχους να απευθύνονται σε μεσολαβητές του Κατάρ, οι οποίοι μεταφέρουν προτάσεις στην Ουάσιγκτον. Πριν από τις εκλογές, το Ιράν είχε προτείνει να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε δύο ημέρες, εφόσον ο Τραμπ αποδεχόταν επτά όρους.

Αναλυτές εκτιμούν ότι μια προσωρινή συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ είναι πιο ρεαλιστική από μια συνολική διευθέτηση. Ο Τραμπ χρειάζεται μια διπλωματική επιτυχία, αλλά δύσκολα θα θελήσει να εμφανιστεί ότι υποχωρεί, ενώ η Τεχεράνη ενδέχεται να αξιοποιήσει την πολιτική του αποδυνάμωση για να διεκδικήσει περισσότερες παραχωρήσεις.

Ισραήλ: Ρήγμα στην παραδοσιακή συμμαχία με τις ΗΠΑ

Στο Ισραήλ, η ανακοίνωση του Τραμπ ότι θα διακόψει αιφνιδιαστικά τη στρατιωτική βοήθεια προς τη χώρα προκάλεσε έντονη ανησυχία. Η επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου ενίσχυσε τους φόβους ότι η παραδοσιακά ισχυρή στήριξη της Ουάσιγκτον προς το Τελ Αβίβ εισέρχεται σε μια νέα, πιο αβέβαιη περίοδο.

Η διακομματική υποστήριξη προς το Ισραήλ στις ΗΠΑ είχε ήδη αρχίσει να υποχωρεί. Στους κόλπους των Δημοκρατικών ενισχύεται η δυσαρέσκεια για τον αριθμό των νεκρών στον πόλεμο στη Γάζα, ενώ αυξάνονται και οι Ρεπουμπλικανοί που θεωρούν ότι η αμερικανική στήριξη προς το Ισραήλ είναι υπερβολική.

Ο πρώην πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Μάικλ Όρεν, περιέγραψε την κατάσταση ως το τέλος μιας εποχής. Όπως εκτίμησε, η διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας μπορεί να είναι μόνο η αρχή μιας ευρύτερης αλλαγής, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει ακόμη και την ανταλλαγή πληροφοριών, την από κοινού ανάπτυξη στρατιωτικών συστημάτων, όπως ο Σιδερένιος Θόλος, αλλά και τη στάση των ΗΠΑ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Στο ίδιο κλίμα, ο πρώην διευθυντής σύνταξης της Jerusalem Post, Γιάακοβ Κατζ, προειδοποίησε ότι οι πιθανές αλλαγές μπορεί να επεκταθούν στις πωλήσεις όπλων, στις κυρώσεις και στη χρηματοδότηση κοινών οικονομικών προγραμμάτων.

Η δυσαρέσκεια απέναντι στο Ισραήλ ενισχύθηκε και κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Τμήματα του αμερικανικού εκλογικού σώματος αντιμετώπισαν τις κοινές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ ως μια σύγκρουση στην οποία ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έσυρε τον Τραμπ, με σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κόστος για τους Αμερικανούς. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, μάλιστα, πιέζει για την επανέναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν, κάτι που θα μπορούσε να αναζωπυρώσει έναν πόλεμο που συνέβαλε στην αύξηση των τιμών της ενέργειας και του κόστους ζωής στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει πολιτική αστάθεια και στο εσωτερικό της χώρας του. Στις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν μία εβδομάδα πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές έχασε την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία. Ο βασικός πολιτικός του αντίπαλος, ο πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου Γκάντι Αϊζενκότ, δεν διαθέτει επίσης αυτοδύναμη πλειοψηφία και θα χρειαζόταν πιθανότατα τη συνεργασία αραβικών κομμάτων.

Ουκρανία: Το Κίεβο περιμένει την επόμενη ημέρα Τραμπ

Για την Ουκρανία, η εκλογική αναμέτρηση στις ΗΠΑ είχε ήδη αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία πριν ακόμη ανοίξουν οι κάλπες. Η σχέση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Τραμπ είχε επιδεινωθεί σημαντικά, με τον Αμερικανό πρόεδρο να ζητά την αντικατάσταση του Ουκρανού ηγέτη και να ασκεί πιέσεις στο Κίεβο να αποδεχθεί όρους για τον τερματισμό του πολέμου, οι οποίοι θεωρούνται ευνοϊκοί για τη Ρωσία.

Η ουκρανική πλευρά είχε αρχίσει να προετοιμάζεται για μια περίοδο μετά τον Τραμπ, χωρίς να μπορεί να βασιστεί στις επιλογές της Ουάσιγκτον. Η εκλογική αποδυνάμωση του Αμερικανού προέδρου θεωρείται θετική εξέλιξη για το Κίεβο, καθώς περιορίζει την πολιτική του ισχύ και ενδεχομένως τη δυνατότητά του να επιβάλει τις θέσεις του.

Ο αναπληρωτής επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι, Σεργκίι Κισλίτσια, δήλωσε ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να επιδιώκει σταθερές και ουσιαστικές σχέσεις με όποιον βρίσκεται στην εξουσία στις ΗΠΑ. Παράλληλα, το Κίεβο εξακολουθεί να χρειάζεται αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, μεταξύ άλλων αναχαιτιστικά συστήματα Patriot, καθώς και ευρύτερες εγγυήσεις ότι η Ουάσιγκτον παραμένει στο πλευρό του.

Ωστόσο, η εκλογική ήττα του Τραμπ δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία μπορεί να θεωρεί δεδομένη την αμερικανική υποστήριξη. Η κυβέρνηση Ζελένσκι έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την Ουάσιγκτον, έπειτα από μήνες έντασης και αβεβαιότητας στις σχέσεις των δύο χωρών.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια πιθανή αρνητική εξέλιξη. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να θεωρήσει ότι διαθέτει περίπου έναν χρόνο για να επιτύχει τους καλύτερους δυνατούς όρους στο πεδίο της μάχης, προτού η πολιτική συζήτηση για τις εκλογές του 2028 επαναφέρει τους Ρεπουμπλικανούς σε μια πιο παραδοσιακά φιλοουκρανική στάση.

Ο Ρώσος πρόεδρος δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να αξιοποιήσει τη σχέση του με τον Τραμπ για να πετύχει μια σημαντική στρατιωτική νίκη. Η αποδυνάμωση, όμως, της αμερικανικής προεδρίας μπορεί να τον οδηγήσει στην προσπάθεια να αλλάξει τα δεδομένα όσο η επιρροή του Τραμπ περιορίζεται.

Πηγή: CNN