Explainer | Ισπανία: Γιατί προκαλούν ανησυχία τα δύο σιδηροδρομικά δυστυχήματα μέσα σε 9 μήνες

Το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας της Ισπανίας, το μεγαλύτερο στην Ευρώπη και το δεύτερο μεγαλύτερο παγκοσμίως μετά την Κίνα, αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο υπερηφάνειας για τη χώρα.

Ωστόσο, το πολύνεκρο δυστύχημα της Τετάρτης, το δεύτερο μέσα σε εννέα μήνες, επαναφέρει στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών. Σύμφωνα με τις αρχές, τουλάχιστον 68 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν δύο τρένα συγκρούστηκαν το πρωί, με αποτέλεσμα να εκτροχιαστούν αρκετά βαγόνια.

Οι δύο συρμοί μετέφεραν συνολικά 544 επιβάτες. Τα αίτια της σύγκρουσης δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί, ωστόσο, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters, ένα τρένο της ιδιωτικής εταιρείας Iryo είχε ακινητοποιηθεί κοντά στο Τολέδο εξαιτίας προβλήματος στη σηματοδότηση και κατόπιν εντολής του διαχειριστή υποδομών Adif. Λίγο αργότερα, δεύτερο τρένο της κρατικής Renfe προσέκρουσε πάνω του, ενώ κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα στην ίδια γραμμή.

Η Renfe ανακοίνωσε ότι ο συρμός της είχε λάβει εντολή να συνεχίσει την πορεία του και ότι η σύγκρουση με το ακινητοποιημένο τρένο της Iryo σημειώθηκε «για λόγους που δεν γνωρίζουμε». Το δυστύχημα ξυπνά μνήμες από την τραγωδία του Ιανουαρίου, όταν 46 άνθρωποι σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν κοντά στην Αδαμούθ, στην Ανδαλουσία.

Τα ερωτήματα για τα αίτια της νέας τραγωδίας

Οι ομοιότητες ανάμεσα στα δύο περιστατικά έχουν ήδη προκαλέσει συζητήσεις στα ισπανικά μέσα ενημέρωσης, καθώς εμπλέκονται οι ίδιοι σιδηροδρομικοί φορείς και τα δυστυχήματα σημειώθηκαν στη γραμμή που συνδέει τη Μαδρίτη με τη νότια Ισπανία, την παλαιότερη του δικτύου υψηλής ταχύτητας. Η προηγούμενη τραγωδία είχε πυροδοτήσει έντονο διάλογο για την κατάσταση των υποδομών και τη συντήρησή τους, με τα συνδικάτα των μηχανοδηγών να προειδοποιούν ότι τα ζητήματα ασφαλείας παραμένουν άλυτα.

Η νέα τραγωδία σημειώθηκε μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη 24ωρη απεργία του μεγαλύτερου συνδικάτου μηχανοδηγών της Renfe. Οι εργαζόμενοι ζητούν ουσιαστικές αλλαγές στο σύστημα, καλύτερα πρωτόκολλα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και αποτελεσματικούς διαύλους επικοινωνίας για την αναφορά προβλημάτων.

Παράλληλα, διεκδικούν οριστικές τεχνικές λύσεις που θα διασφαλίζουν την αξιοπιστία και την ασφάλεια των συρμών. Έχει επίσης προκηρυχθεί κυλιόμενη εξαήμερη απεργία για τους μηχανοδηγούς της εταιρείας υψηλής ταχύτητας Ouigo. Μετά το δυστύχημα του Ιανουαρίου, η κυβέρνηση του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ είχε δεχθεί επικρίσεις σχετικά με το αν οι δαπάνες για τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου ήταν επαρκείς. Οι σιδηροδρομικές μεταφορές αντιστοιχούν περίπου στο 57% των συνολικών μετακινήσεων στη χώρα, ενώ η επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 40% από το 2019 έως το 2024, σε μια περίοδο κατά την οποία άνοιξε η αγορά και σε ιδιωτικές εταιρείες.

Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι από το 2018 έχει αυξήσει κατά 54% τις δαπάνες για τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ισπανία δαπανούσε κατά μέσο όρο περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως για το δίκτυο υψηλής ταχύτητας την περίοδο 2018-2022, περισσότερο από κάθε άλλη χώρα. Παράλληλα, πάνω από το 90% του σιδηροδρομικού δικτύου της διαθέτει τα υψηλότερου επιπέδου συστήματα ελέγχου ασφαλείας που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των επενδύσεων φαίνεται να κατευθύνθηκε στην κατασκευή νέων υποδομών, ενώ περίπου το 16% αφορούσε τη συντήρηση, την ανανέωση και την αναβάθμιση των υφιστάμενων γραμμών. Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι δαπάνες συντήρησης στις περίπου 4.000 χιλιόμετρα γραμμών υψηλής ταχύτητας υπολείπονταν εκείνων χωρών όπως η Γερμανία και η Ελβετία. Μέχρι φέτος, πάντως, η Ισπανία συγκαταλεγόταν στις χώρες της ΕΕ με τα χαμηλότερα ποσοστά σιδηροδρομικών δυστυχημάτων. Η χειρότερη τραγωδία στην ιστορία της σημειώθηκε το 2013, όταν 80 άνθρωποι σκοτώθηκαν μετά τον εκτροχιασμό τρένου κοντά στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.