Explainer | Γιατί διαδηλώνουν οι πολίτες σε χώρες της Ευρώπης

Οι νέοι βγαίνουν στους δρόμους σε χώρες της Ευρώπης - μεταξύ των οποίων η Ισπανία, η Γαλλία και η Πορτογαλία - διαμαρτυρόμενοι για την κατάσταση στα σχολεία και το κόστος ζωής.

Στη Γαλλία, μαθητές λυκείων έχουν συγκρουστεί με την αστυνομία, σε συχνά βίαιες διαδηλώσεις, διαμαρτυρόμενοι για τις πολλές ώρες μαθημάτων, τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, τις εγκαταλελειμμένες σχολικές αίθουσες και το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι μαθητές χάνουν συστηματικά μήνες μαθημάτων, καθώς οι κενές θέσεις εκπαιδευτικών λόγω απουσιών δεν καλύπτονται. Στις μαθητικές πορείες προστέθηκαν και άλλοι διαδηλωτές, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά τους για την αύξηση του κόστους ζωής, μεταξύ άλλων για τις τιμές των καυσίμων, μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς που οδήγησαν ουσιαστικά στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Η Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας (CGT), ένα από τα μεγαλύτερα συνδικάτα της Γαλλίας, τάχθηκε υπέρ των κινητοποιήσεων, ζητώντας χαμηλότερες τιμές, υψηλότερες συντάξεις και αυξήσεις μισθών. Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, πλησιάζει στο τέλος της θητείας του στο Μέγαρο των Ηλυσίων, έχοντας συμπληρώσει δύο προεδρικές θητείες.

Στην Ισπανία, πέρα από τα Πυρηναία, ακτιβιστές βγήκαν στους δρόμους τον Σεπτέμβριο διαμαρτυρόμενοι για τις τιμές των κατοικιών. Αφορμή στάθηκε η έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της, αφού ένα επενδυτικό ταμείο αύξησε το ενοίκιό της κατά 230%. Η Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ πέθανε δύο εβδομάδες αργότερα, αφού εισήχθη στο νοσοκομείο. Οι διαδηλωτές ζητούν χαμηλότερα ενοίκια, να σταματήσουν οι εξώσεις και να απαγορευτεί η αγορά ακινήτων από επενδυτικά ταμεία. Ανάλογα αιτήματα διατυπώθηκαν το Σάββατο και στην Πορτογαλία, στην άλλη πλευρά της Ιβηρικής Χερσονήσου, όπου εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της Λισαβόνας. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι τιμές των κατοικιών στην Πορτογαλία αυξήθηκαν κατά 124% μεταξύ 2015 και 2024, με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η οικονομική ασφυξία των νοικοκυριών βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο των διαδηλώσεων στο Μιλάνο. Η πορεία του Σαββάτου ξεκίνησε ειρηνικά, αλλά κατέληξε σε επεισόδια, όταν κουκουλοφόροι ταραξίες πέταξαν πέτρες, κυβόλιθους και άλλα αντικείμενα εναντίον των αστυνομικών των μονάδων καταστολής και έβαλαν φωτιά σε οδοφράγματα που είχαν κατασκευαστεί από τραπέζια μπαρ. Την ίδια ώρα, οι διαδηλώσεις στην Αλβανία κατά του πρωθυπουργού Έντι Ράμα εισήλθαν την Κυριακή στην έκτη ημέρα τους. Οι διαδηλωτές δηλώνουν δυσαρεστημένοι με την αντιλαμβανόμενη διαφθορά, την έλλειψη θέσεων εργασίας και το χαμηλό επίπεδο της εκπαίδευσης.

Πότε ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις;

Οι κινητοποιήσεις για την εκπαίδευση στη Γαλλία ξεκίνησαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, μία εβδομάδα μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Έκτοτε, ωστόσο, οι διαδηλώσεις έχουν ενταθεί, κορυφώνοντας το Σάββατο. Το Σάββατο ήταν επίσης η πρώτη ημέρα των κινητοποιήσεων για το κόστος ζωής στην Ιταλία, την Πορτογαλία και το Βέλγιο. Στην Αλβανία, οι διαδηλώσεις πραγματοποιούνται από το καλοκαίρι, με αφορμή ένα πολυτελές παραθαλάσσιο οικιστικό έργο, το οποίο υποστηρίζεται από τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ.

Έχουν οδηγήσει σε αλλαγές;

Στη Γαλλία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει 3.000 επιπλέον αναπληρωτές εκπαιδευτικούς για την αντιμετώπιση των ελλείψεων, ενώ θα συμπεριλάβει τους μαθητές στη λήψη αποφάσεων για τα σχολεία. Παράλληλα, απέσυρε τα σχέδια για αύξηση ορισμένων πανεπιστημιακών τελών εγγραφής, την οποία είχε ανακοινώσει στο πλαίσιο του προϋπολογισμού για το επόμενο έτος. Οι κινητοποιήσεις για τις τιμές των καυσίμων στα μέσα Σεπτεμβρίου οδήγησαν το Μέγαρο των Ηλυσίων στην ανακοίνωση ότι η κυβέρνηση θα αυξήσει τις επιδοτήσεις βενζίνης για συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας. Στην Ισπανία, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ επιχείρησε να προωθήσει έκτακτη νομοθεσία για τη στέγαση, η οποία θα προστάτευε τους ενοικιαστές. Μετά την ήττα του, ο ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου, δηλώνοντας ότι χρειάζεται μια «ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία» για να εγκριθούν οι νέοι νόμοι.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διαδηλώσεις θα σταματήσουν;

Ο Μακρόν θα απευθυνθεί στους πολίτες με τηλεοπτικό διάγγελμα το βράδυ της Κυριακής, μετά από έκτακτη σύσκεψη με βασικούς υπουργούς της κυβέρνησής του. Ο υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας, Λοράν Νουνιέ, φάνηκε να προαναγγέλλει ότι η γαλλική κυβέρνηση δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε περαιτέρω υποχωρήσεις, κατηγορώντας τους διαδηλωτές της «άκρας Αριστεράς» και τους «εγκληματίες που λεηλάτησαν και κατέστρεψαν» κτίρια σε όλη τη χώρα. Η Γαλλία θα προσέλθει στις κάλπες τον Απρίλιο του 2027. Εάν ο Σάντσεθ κερδίσει τις ισπανικές εκλογές του Νοεμβρίου και καταφέρει να περάσει την έκτακτη νομοθεσία για τη στέγαση, η οποία μπλοκαρίστηκε τον προηγούμενο μήνα, τότε οι διαδηλώσεις στην Ισπανία ενδέχεται να σταματήσουν.

Πηγή: The Guardian