Explainer: Γιατί είναι τόσο σημαντικό το Starlink για την Ουκρανία;

Η αιφνίδια επιβολή περιορισμών στην ταχύτητα των drones που χρησιμοποιούν το αμερικανικό δίκτυο Starlink στην Ουκρανία ανέδειξε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη σημασία των δορυφορικών επικοινωνιών στον σύγχρονο πόλεμο.

Για το Κίεβο, η υπηρεσία της SpaceX, της εταιρείας του Έλον Μασκ, δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο πρόσβασης στο διαδίκτυο, αλλά βασικό εργαλείο στρατιωτικών επικοινωνιών, αναγνώρισης και άμυνας απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις με τα -ιρανικής κατασκευής- drones τύπου Shahed.

Τι είναι, όμως, το Starlink και γιατί η λειτουργία του μπορεί να επηρεάσει τόσο άμεσα την εξέλιξη του πολέμου;

Τι είναι το Starlink και πώς λειτουργεί;

Το Starlink είναι ένα δορυφορικό δίκτυο που παρέχει πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω χιλιάδων δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη. Οι χρήστες συνδέονται στο δίκτυο μέσω ειδικών τερματικών, τα οποία μπορούν να εγκατασταθούν γρήγορα και να λειτουργήσουν ακόμη και σε περιοχές όπου οι συμβατικές τηλεπικοινωνιακές υποδομές έχουν καταστραφεί ή δεν είναι διαθέσιμες. Αυτός είναι και ο λόγος που το Starlink παρουσιάζει σημαντική εμπορική διείσδυση σε αγροτικές και ορεινές περιοχές διαφόρων χωρών, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας.

Οι μεγάλες δυνατότητες που προσφέρει στο «σήμα», είναι αυτές που το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο και σε περιοχές που έχουν μετατραπεί σε εμπόλεμη ζώνη, όπως συμβαίνει για πέμπτο χρόνο στην Ουκρανία. Όταν οι επίγειες επικοινωνίες διακόπτονται, οι στρατιωτικές μονάδες μπορούν να διατηρούν σύνδεση και να ανταλλάσσουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, κατευθύνοντας αποτελεσματικά τα drones αναχαίτισης και επίθεσης.

Στην Ουκρανία, όπου ο πόλεμος που ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022 έχει προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές στις υποδομές, η αξιόπιστη επικοινωνία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη λειτουργία των ενόπλων δυνάμεων.

Γιατί είναι κρίσιμο για τα drones;

Ένας από τους σημαντικότερους ρόλους του Starlink αφορά τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Τα drones έχουν εξελιχθεί σε βασικό μέσο αναγνώρισης και επίθεσης στον πόλεμο της Ουκρανίας, καθώς επιτρέπουν την επιτήρηση μεγάλων περιοχών και την παρακολούθηση στόχων χωρίς να εκτίθενται άμεσα οι χειριστές τους.

Μέσω του δορυφορικού δικτύου σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη, οι χειριστές μπορούν να λαμβάνουν εικόνα από τις επιχειρήσεις τους σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και όταν βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αυτό διευκολύνει τη μετάδοση πληροφοριών, τον συντονισμό των μονάδων και τη μείωση του χρόνου που μεσολαβεί από τον εντοπισμό ενός στόχου έως το πρώτο «χτύπημα».

Παράλληλα, η σύνδεση μέσω Starlink μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία σε σχέση με συμβατικά συστήματα ασύρματης επικοινωνίας. Ωστόσο, δεν καθιστά τα drones απρόσβλητα από ηλεκτρονικές παρεμβολές ή άλλες μορφές αντιμετώπισης. Αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που η Ρωσία δεν σταματά να χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο drones με συνδεδεμένη οπτική ίνα.

Η σημασία του δικτύου δεν περιορίζεται, όμως, στις επιθετικές επιχειρήσεις. Είναι επίσης κρίσιμο για την ουκρανική άμυνα απέναντι σε ρωσικές αεροπορικές απειλές, μεταξύ των οποίων τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed.

Τι συνέβη με τον περιορισμό της ταχύτητας;

Στην ανάλυσή του το BBC υπενθυμίζει ότι από το βράδυ της Τρίτης (13/10) υπήρξε περιορισμός στην ταχύτητα μετάδοσης δεδομένων μέσω Starlink. Κάθε drone που κινείται με ταχύτητα άνω των 160 χλμ./ώρα, έχανε τη σύνδεση με το δορυφορικό σύστημα της SpaceX.

Το συγκεκριμένο ζήτημα διευθετήθηκε μέχρι το βράδυ της Τετάρτης. Ωστόσο, διεθνείς αναλυτές -εστιάζοντας στη στενή σχέση του Έλον Μασκ με τον Ντόναλντ Τραμπ- αναφέρουν με νόημα ότι οι… χαμηλές ταχύτητες ίσως να ήταν μια πρώτη προειδοποιητική βολή της Ουάσινγκτον μετά την άκαμπτη στάση της Ουκρανίας στην προωθούμενη ενεργειακή εκεχειρία. Σημειώνεται ότι τα ιρανικής κατασκευής Shahed που χρησιμοποιεί η Ρωσία, κινούνται με ταχύτητα άνω των 300 χλμ.

Ο Έλον Μασκ, πάντως, έσπευσε -μετά τα υπονοούμενα Ζελένσκι- να δηλώσει ότι το Starlink είναι το δορυφορικό δίκτυο για πολιτικές και αμυντικές δραστηριότητες, το οποίο ελέγχει η SpaceX. To Starshield, όμως, αποτελεί ξεχωριστή στρατιωτική υπηρεσία της SpaceX, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο της αμερικανικής κυβέρνησης.

Starlink και Starshield: Ποιες είναι οι διαφορές;

Το Starlink είναι η εμπορική υπηρεσία δορυφορικού δικτύου, ενώ το Starshield έχει σχεδιαστεί για κυβερνητικές και στρατιωτικές ανάγκες, με ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας και προστασίας ευαίσθητων πληροφοριών.

Και οι δύο υπηρεσίες συνδέονται με την τεχνολογική υποδομή της SpaceX, αλλά δεν είναι ταυτόσημες. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η χρήση στρατιωτικών επικοινωνιών υπόκειται σε διαφορετικούς περιορισμούς και όρους από εκείνους μιας εμπορικής υπηρεσίας, όπως ισχυρίστηκε και ο ίδιος ο Έλον Μασκ

Τι σημαίνει αυτό για την Ουκρανία;

Το βασικό πρόβλημα για το Κίεβο είναι ότι δεν διαθέτει άμεσα διαθέσιμη εναλλακτική που να μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τον ρόλο του Starlink σε αντίστοιχη κλίμακα.

Επομένως, οποιαδήποτε διακοπή ή περιορισμός μπορεί να επηρεάσει τις επικοινωνίες, τον συντονισμό των στρατιωτικών μονάδων και την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων, αλλάζοντας με αυτόν τον τρόπο τις ισορροπίες στο πεδίο της μάχης.

Υπενθυμίζεται ότι την περίοδο που ο Ντόναλντ Τραμπ πίεζε τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να υπογράψει τη συμφωνία για την παραχώρηση της εκμετάλλευσης ουκρανικών ορυκτών σε αμερικανικές εταιρείες, το Starlink δεν σταματούσε να αντιμετωπίζει προβλήματα σύνδεσης πάνω από την εμπόλεμη ζώνη.