Πώς εγκρίθηκαν λογιστικές καταστάσεις που «εξαφάνισαν» περιουσιακά στοιχεία ύψους 672 εκατ. δολαρίων από τους εταιρικούς λογαριασμούς του Ρώσου ολιγάρχη – Τι απαντούν ο ίδιος και η ελεγκτική εταιρεία
Έγγραφα που φέρεται να παραποιήθηκαν με στόχο την απόκρυψη της περιουσίας του Ρομάν Αμπράμοβιτς και την αποφυγή καταβολής φόρων αποκαλύπτει έρευνα του BBC Panorama σε συνεργασία με το Bureau of Investigative Journalism.
Σύμφωνα με την έρευνα, η Deloitte, η μεγαλύτερη εταιρεία λογιστικών και ελεγκτικών υπηρεσιών παγκοσμίως, φέρεται να συνέβαλε στην έγκριση παραποιημένων εγγράφων που απέκρυψαν την περιουσία του Ρώσου ολιγάρχη.
Οι λογιστικές καταστάσεις που εγκρίθηκαν από τη Deloitte Κύπρου είχαν ως αποτέλεσμα να εξαφανιστούν από τους εταιρικούς λογαριασμούς του περιουσιακά στοιχεία αξίας 672 εκατ. δολαρίων, μεταξύ των οποίων υπερπολυτελή γιοτ, επαύλεις και ιδιωτικά αεροσκάφη.
Η έρευνα εντόπισε επίσης στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η εταιρεία παρείχε συμβουλές για ένα σχέδιο αποφυγής σημαντικών φορολογικών υποχρεώσεων, μέσω της παραποίησης εγγράφων. Ο Άντριου Μίτσελ, δικηγόρος και ειδικός στο δίκαιο χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, δήλωσε στο BBC ότι τα στοιχεία δείχνουν μια «ξεκάθαρη» περίπτωση φοροδιαφυγής, προσθέτοντας ότι η πρακτική ήταν εξαιρετικά προφανής.
Από την πλευρά τους, οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς αρνούνται ότι ο ίδιος απέφυγε την καταβολή φόρων ή απέκρυψε την περιουσία του. Υποστηρίζουν ότι το BBC δεν παρουσίασε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι γνώριζε, ενέκρινε ή καθοδήγησε την παραποίηση οποιουδήποτε εγγράφου. Παράλληλα, σημειώνουν ότι ήταν θεμιτό να βασίζεται στις συμβουλές επαγγελματιών.
Η Deloitte Κύπρου δήλωσε ότι λειτουργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Η υπόθεση αφορά την περίοδο κατά την οποία η Κύπρος αποτελούσε δημοφιλή φορολογικό προορισμό για Ρώσους επιχειρηματίες. Τα έγγραφα εξετάστηκαν στο πλαίσιο της διεθνούς δημοσιογραφικής έρευνας Cyprus Confidential, στην οποία συμμετέχουν το BBC και άλλα μέσα ενημέρωσης.
Τα κέρδη του Αμπράμοβιτς από τις πετρελαϊκές συμφωνίες του στη Ρωσία διοχετεύονταν σε ένα δίκτυο υπεράκτιων εταιρειών, τις οποίες διαχειριζόταν από την Κύπρο η εταιρεία εταιρικών υπηρεσιών MeritServus, με έδρα τη Λεμεσό.
Μέχρι το 2005, η Deloitte ήταν ιδιοκτήτρια της MeritServus. Ακόμη και μετά τον διαχωρισμό τους, οι δύο εταιρείες συνέχισαν να συνεργάζονται στενά με συνεργάτες του Αμπράμοβιτς για τη διαχείριση της διεθνούς περιουσίας του.
Ένα από τα πρώτα περιστατικά που εξετάζει η έρευνα χρονολογείται στο 2006, όταν νέα νομοθεσία στην Κύπρο επέβαλε τη δημοσιοποίηση των εταιρικών λογαριασμών. Η αλλαγή απειλούσε να αποκαλύψει στοιχεία για την τεράστια περιουσία του ολιγάρχη.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, συνεργάτες του Αμπράμοβιτς και η MeritServus αποφάσισαν να μεταφέρουν τα περιουσιακά στοιχεία στη μητρική εταιρεία της Amiscan στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, όπου δεν θα ήταν δημόσια προσβάσιμα. Η ημερομηνία της μεταφοράς φέρεται να μεταφέρθηκε αναδρομικά κατά τρία χρόνια, ώστε να εμφανίζεται ότι η συναλλαγή είχε πραγματοποιηθεί το 2003.
Η Deloitte Κύπρου εξέτασε τα έγγραφα και έκρινε ότι ήταν «επαρκή» για την αφαίρεση των περιουσιακών στοιχείων από τους λογαριασμούς της Amiscan.
Όταν οι λογαριασμοί του 2003 εγκρίθηκαν τελικά το 2006, η έπαυλη, τα αεροσκάφη και τα γιοτ δεν εμφανίζονταν πλέον στις καταστάσεις. Η εταιρεία εμφανιζόταν να διαθέτει περιουσιακά στοιχεία μόλις 75.000 δολαρίων.
Το σχέδιο για την αποφυγή φόρων εκατομμυρίων
Η έρευνα εντόπισε και δεύτερη υπόθεση, η οποία αφορούσε την εταιρεία Kravin Investments, επίσης με έδρα την Κύπρο. Το 2003, η εταιρεία διέθετε σχεδόν 2 δισ. δολάρια σε τραπεζικούς λογαριασμούς και εισέπραττε σημαντικά ποσά από τόκους, για τους οποίους, σύμφωνα με το BBC, όφειλε να καταβάλλει φόρους στις κυπριακές αρχές.
Ένα ηλεκτρονικό μήνυμα της MeritServus προς συνεργάτες του Αμπράμοβιτς στη Ρωσία, τον Αύγουστο του 2005, ανέφερε ότι είχε εκπονηθεί σχέδιο έπειτα από συνάντηση με τη Deloitte.
«Εάν συμφωνείτε, θα χρειαστεί να αλλάξουμε αναλόγως τις οικονομικές καταστάσεις και τα λογιστικά αρχεία για το 2003 και το 2004», ανέφερε το μήνυμα. Έναν μήνα αργότερα, συνεργάτης στη Ρωσία απάντησε ότι συμφωνεί.
Στη συνέχεια, η MeritServus δημιούργησε έγγραφα με αναδρομικές ημερομηνίες, τα οποία εμφάνιζαν ψευδώς ότι η Kravin διαχειριζόταν τα χρήματα για λογαριασμό της μητρικής εταιρείας της στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Με αυτόν τον τρόπο, παρουσιαζόταν ότι η Kravin δεν ήταν η πραγματική ιδιοκτήτρια των χρημάτων και, επομένως, δεν όφειλε φόρους στην Κύπρο για τους συγκεκριμένους τόκους.
Σε ηλεκτρονικό μήνυμα του Σεπτεμβρίου του 2005, η Deloitte φέρεται να επισήμανε ότι θα έπρεπε να γίνουν αλλαγές στα υπόλοιπα των τραπεζικών λογαριασμών, στα έσοδα από τόκους και στα αποτελέσματα χρήσης, εξαιτίας των αναδρομικών αλλαγών.
Ο Άντριου Μίτσελ δήλωσε στο BBC ότι, εάν μια αντίστοιχη υπόθεση εκατομμυρίων λιρών είχε συμβεί στην Αγγλία, οι φορολογικές αρχές θα εξέταζαν το ενδεχόμενο άσκησης ποινικής δίωξης.
Τα 10 δισ. δολάρια που άλλαξαν ιδιοκτησία στα χαρτιά
Η έρευνα αποκαλύπτει και τρίτη περίπτωση παραποίησης εγγράφων, αυτή τη φορά σχετικά με περιουσία του Αμπράμοβιτς που ξεπερνούσε τα 10 δισ. δολάρια και βρισκόταν στην κυπριακή εταιρεία Electus Investments.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, η MeritServus τροποποίησε αναδρομικά τις ημερομηνίες, ώστε να φαίνεται ότι η περιουσία δεν ανήκε στην κυπριακή εταιρεία, αλλά σε άλλη εταιρεία με ακριβώς το ίδιο όνομα, η οποία είχε έδρα στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους και δεν ήταν υποχρεωμένη να δημοσιοποιεί τους λογαριασμούς της.
Η MeritServus φέρεται να υπέγραψε έγγραφα που εμφάνιζαν ψευδώς ότι η υπεράκτια εταιρεία κατείχε την περιουσία από τις 20 Νοεμβρίου 2003. Έτσι, όταν δημοσιοποιήθηκαν οι λογαριασμοί της κυπριακής εταιρείας, τα περιουσιακά της στοιχεία εμφανίζονταν να ανέρχονται σε μόλις 145.000 δολάρια.
Ο Μίτσελ σχολίασε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τον ρόλο επαγγελματιών που εμφανίζονται διατεθειμένοι να παραβιάσουν τους κανόνες του κλάδου τους και τη νομοθεσία, δημιουργώντας σχετικά έγγραφα.
Ο Βλαντίμιρ Μίλοφ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας και σημερινός επικριτής της ρωσικής κυβέρνησης, υποστήριξε ότι οι ολιγάρχες αξιοποιούν ένα ευρύ δίκτυο δυτικών χρηματοοικονομικών, νομικών και επικοινωνιακών υπηρεσιών για να βελτιώνουν τη δημόσια εικόνα τους.
Τι απαντούν ο Αμπράμοβιτς και η Deloitte
Οι δικηγόροι του Ρομάν Αμπράμοβιτς αρνήθηκαν κάθε παράνομη ενέργεια εκ μέρους του, υποστηρίζοντας ότι δεν συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία των εταιρειών και ότι ήταν απολύτως θεμιτό να βασίζεται στις συμβουλές επαγγελματιών συμβούλων.
Ο ίδιος αρνείται επίσης τις καταγγελίες που συνδέονται με την έρευνα των αρχών στο Τζέρσεϊ, χαρακτηρίζοντάς την πολιτικά υποκινούμενη.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ο Αμπράμοβιτς τέθηκε υπό κυρώσεις από τη βρετανική κυβέρνηση ως πρόσωπο που συνδέεται με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και αναγκάστηκε να πουλήσει την Τσέλσι, την ποδοσφαιρική ομάδα που είχε αγοράσει το 2003. Στο Τζέρσεϊ παραμένουν δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του ύψους 5,4 δισ. λιρών, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ποινική έρευνα εδώ και τέσσερα χρόνια.
Η Deloitte Κύπρου δήλωσε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει τις συγκεκριμένες καταγγελίες, καθώς τα έγγραφα αφορούν γεγονότα πριν από περισσότερα από 20 χρόνια και δεν είναι πλέον διαθέσιμα. Η MeritServus έκλεισε μετά τη διαρροή των αρχείων της έρευνας Cyprus Confidential.
23°
