Εργατικό Κόμμα, Πράσινοι και η μουσουλμανική ψήφος

Oλοκληρώθηκε το συνέδριο των Βρετανών Πρασίνων (Αγγλίας, Ουαλίας), που έγινε στις 2-4 Οκτωβρίου στο Μπράιτον με κεντρικά θέματα την αύξηση της φορολογίας στα υψηλά εισοδήματα, το στεγαστικό πρόβλημα (που φαίνεται να αφορά πλέον ολόκληρη την Ευρώπη) και την απαγόρευση των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων. Οι Πράσινοι της Σκοτίας θα πραγματοποιήσουν ξεχωριστό συνέδριο στις 24 και 25 Οκτωβρίου 2026 στο Ίνβερνες. Εντός του Οκτωβρίου, ο επικεφαλής (από τις 2 Σεπτεμβρίου 2025) του κόμματος, Zack Polanski, αναμένεται να αντικαταστήσει τον Keir Starmer, που έχει αποσυρθεί από την πολιτική, στις τοπικές, αναπληρωματικές εκλογές στην περιφέρεια Holborn and St Pancras του Λονδίνου.

Στην κεντρική του ομιλία, ο Polanski πρότεινε την επιβολή τριετούς έκτακτου πλαφόν στα ιδιωτικά ενοίκια: καμία αύξηση ενοικίου δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τον πληθωρισμό, την αύξηση των μισθών ή το 2% (όποιο είναι το χαμηλότερο). Επίσης, ζήτησε ένα μακροπρόθεσμο σύστημα «Fair Rents Guarantee» για την προστασία των ενοικιαστών. Η αναπληρώτρια επικεφαλής των Πρασίνων, Rachel Millward, πρότεινε την άμεση εθνικοποίηση προβληματικών ιδιωτικών εταιρειών ύδρευσης (όπως η Thames Water και η South East Water) χωρίς την καταβολή αποζημίωσης στους μετόχους, ασκώντας δριμεία κριτική στην κυβέρνηση των Εργατικών για τη διαχείριση των υποδομών και των λυμάτων. Επίσης, στο συνέδριο εγκρίθηκε ψήφισμα που χαρακτηρίζει τον Σιωνισμό μορφή ρατσισμού, δηλώνει στήριξη στο κίνημα BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) κατά του Ισραήλ και απαιτεί επιβολή εμπάργκο όπλων. Σε όλη τη διάρκεια των εργασιών, η ηγεσία των Πρασίνων τοποθετήθηκε ως η βασική αριστερή-προοδευτική εναλλακτική απέναντι στην κυβέρνηση των Εργατικών, η οποία διστάζει να φορολογήσει τον μεγάλο πλούτο, να επιστρέψει τις δημόσιες υπηρεσίες στο κράτος και να εφαρμόσει αυστηρή περιβαλλοντική πολιτική χωρίς υποχωρήσεις στα ορυκτά καύσιμα.

Ο Zack Polanski και η άνοδος των Βρετανών Πρασίνων

Η προσωπικότητα του Zack Polanski δίνει πολλές πληροφορίες για την εξέλιξη της βρετανικής αριστεράς, η οποία, σε συνεργασία με την τροτσκιστική πτέρυγα του Jeremy Corbyn και τις μουσουλμανικές και ισλαμιστικές κοινότητες, παραμέρισε τον Keir Starmer από την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος και από την πρωθυπουργία. Ο Polanski, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής από το 2022, ο οποίος εξελέγη με συντριπτική πλειοψηφία 85% των ψήφων (20.411 έναντι 3.705 των αντιπάλων του, Adrian Ramsay και Ellie Chowns), σε πλατφόρμα «οικο-λαϊκισμού», γεννήθηκε ως David Paulden σε μια γειτονιά του Σόλφορντ με έντονο εβραϊκό χαρακτήρα και άλλαξε το όνομά του σε ηλικία 18 ετών για να τονίσει την εβραϊκή του καταγωγή. Είναι γκέι και βίγκαν. Από τη στιγμή της εκλογής του, τα μέλη του κόμματος φαίνεται ότι αυξήθηκαν από περίπου 68.500 σε πάνω από 190.000, ενώ οι δημοσκοπήσεις του Ιουλίου 2026 του αποδίδουν δημοτικότητα γύρω στο 11-13%. Οι σημερινοί Πράσινοι παίζουν τον ρόλο που έπαιζε κάποτε το Κόμμα των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, το οποίο, αν και διατηρεί παρόμοιο ποσοστό, φαίνεται να ανήκει σ’ έναν κόσμο οριστικά χαμένο.

Το κόμμα των Πρασίνων, που ιδρύθηκε ως PEOPLE (1972), μετονομάστηκε Ecology Party (1975) και στη συνέχεια Green Party (1985), κατέχει σήμερα 5 έδρες στο Κοινοβούλιο. Μετά τη νίκη στην αναπληρωματική εκλογή του Φεβρουαρίου 2026 στην περιφέρεια Gorton and Denton, όπου εξελέγη η Hannah Spencer με ποσοστό άνω του 40% και πλειοψηφία άνω των 4.000 ψήφων, οι Πράσινοι εμφανίζουν εντυπωσιακή άνοδο στην τοπική αυτοδιοίκηση: το ρεκόρ των 859 συμβούλων στις τοπικές εκλογές του Μαΐου 2025 ακολούθησε σημαντική αύξηση το 2026· σύμφωνα με διάφορες καταγραφές, από περίπου 900 συμβούλους, διαθέτει τώρα πάνω από 1.300.

Εντούτοις, οι θέσεις του Polanski θεωρούνται ριζοσπαστικές: κάνει λόγο για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ (ιδιαίτερα εξαιτίας της διοίκησης του Ντόναλντ), προτείνει επανεξέταση και ενδεχόμενη απομάκρυνση των αμερικανικών βάσεων, αύξηση της φορολόγησης του πλούτου, εθνικοποίηση των επιχειρήσεων ύδατος και ενέργειας, ενίσχυση των δικαιωμάτων των ενοικιαστών, αναλογική εκπροσώπηση και αμέριστη στήριξη στους Παλαιστινίους ως θύματα γενοκτονίας. Αν και η πρόταση για απομάκρυνση αμερικανικών βάσεων και επανεξέταση της συμμετοχής στο ΝΑΤΟ χρονολογείται από παλαιότερα, οι νεότεροι ψηφοφόροι την αντιλαμβάνονται ως καινοτομία: έτσι την παρουσιάζει η άκρα αριστερά στα social media.

Οι ριζοσπαστικές θέσεις των Βρετανών Πρασίνων

Τώρα που ο Andy Burnham εξελέγη επικεφαλής του Εργατικού Κόμματος χωρίς αντίπαλο και ανέλαβε πρωθυπουργός, οι Πράσινοι έχουν περισσότερες πιθανότητες να συμμετάσχουν στην κεντρική διοίκηση, φέρνοντας μαζί τους όλη τη woke ατζέντα και τα αιτήματα της περιβόητης «μουσουλμανικής ψήφου». Ο ίδιος ο Burnham έχει μακρά πείρα σαγήνης των μουσουλμανικών κοινοτήτων ως δήμαρχος του Μείζονος Mάντσεστερ, όπου, σύμφωνα με την απογραφή του 2021, περίπου το 22,3% των κατοίκων είναι μουσουλμάνοι — το γεγονός έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όση δείχνει με πρώτη ανάγνωση. Ταυτοχρόνως, στους κόλπους των Πρασίνων, στο πλαίσιο της παράδοξης συμμαχίας «Ουράνιο τόξο-Ημισέληνος», υπάρχει μεγάλος αριθμός μουσουλμάνων.

Η παραδοξότητα πήρε νομική μορφή με την υπόθεση του Shahrar Ali, πρώην αναπληρωτή επικεφαλής (2014-2016), ο οποίος, όταν το 2022 απομακρύνθηκε από στελεχική θέση, ισχυρίστηκε ότι η αιτία ήταν οι αντιρρήσεις του για τη woke πολιτική φύλου του κόμματος και άσκησε αγωγή για διάκριση βάσει «φιλοσοφικής πεποίθησης». Το 2024 το δικαστήριο τον δικαίωσε: του αναγνώρισε το δικαίωμα να μην πιστεύει στη διάκριση βιολογικού-κοινωνικού φύλου, έκρινε τη διαδικασία αντιδεοντολογική και του επιδίκασε 9.100 λίρες για ηθική βλάβη, καθώς και επιπλέον περίπου 90.000 λίρες για τα δικαστικά έξοδα. Οι Πράσινοι διέγραψαν τον Ali· οποιαδήποτε μελλοντική του επανένταξη προϋποθέτει ανάκληση αναρτήσεων και «σεμινάρια επιμόρφωσης». Το ερώτημα τι δουλειά έχουν ευσεβείς μουσουλμάνοι σε κόμμα του οποίου ο ηγέτης είναι γκέι και βίγκαν και όπου συνιστά προτεραιότητα η εκπροσώπηση τρανς ατόμων παραμένει αναπάντητο. Πάντως, από την πλευρά του, ο Ali τάσσεται υπέρ της διατήρησης μονοφυλικών χώρων ως «μέτρο ασφαλείας για τις γυναίκες και τα κορίτσια».

Αυτό που ίσως εκπλήσσει στη βρετανική περίπτωση είναι η διαρκής ιδεολογική εδραίωση της ισλαμοαριστεράς με δεξαμενές σκέψης, μικρότερα κόμματα, παρατηρητήρια και ΜΚΟ που αστυνομεύουν τον αντι-ισλαμιστικό λόγο

Το παράδοξο συνεχίζεται: συν-αντιπρόεδρος του κόμματος (από τον Σεπτέμβριο του 2025, μαζί με τη Rachel Millward) είναι ο επίσης μουσουλμάνος Mothin Ali (μπαγκλαντεσιανικής καταγωγής, γεννημένος στο Σέφιλντ), ο οποίος παραδίδει μαθήματα σε ισλαμικό φροντιστήριο, συχνάζει στο τζαμί, χαιρέτησε εκλογική του νίκη φωνάζοντας «Αλλάχου Ακμπάρ» και διαμαρτύρεται για την «ισλαμοφοβία». Εξυπακούεται ότι οι Πράσινοι έχουν εντάξει στο πρόγραμμά τους την καταπολέμηση του εν λόγω αδικήματος· στο εσωτερικό τους δρα επισήμως το δίκτυο Muslim Greens, με στόχο την προώθηση της εκπροσώπησης των μουσουλμάνων, τον διαθρησκειακό διάλογο, την περιβαλλοντική δράση στις κοινότητες, τη στήριξη των Παλαιστινίων και την καταγγελία του Ισραήλ ως γενοκτονικού κράτους με απαρτχάιντ. Έτσι, στις εκλογές του 2024 (και έκτοτε) οι Πράσινοι ωφελήθηκαν αισθητά από την κινητοποίηση μερίδας του μουσουλμανικού εκλογικού σώματος, που προωθούσε υποψηφίους με φιλοπαλαιστινιακή, πολυπολιτισμική και συχνά αντιεβραϊκή ή αντισημιτική στάση. Αλλά, παρά τις εκλογικές επιτυχίες, οι αναλυτές επισημαίνουν την εύθραυστη συνύπαρξη των δικαιωματιστών (κυρίως των LGBTQ+) με τους κοινωνικά υπερσυντηρητικούς μουσουλμάνους, οι οποίοι έχουν ξεχωριστό πολιτικό όραμα και διαφωνούν με το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα ακόμα και για το περιεχόμενο της διδακτικής ύλης στα σχολεία.

Οι Βρετανοί Πράσινοι και το μουσουλμανικό εκλογικό σώμα

Η πολιτική επιρροή της επονομαζόμενης Muslim Vote (TMV) αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στη δυναμική τόσο των Εργατικών όσο και των Πρασίνων. Η TMV, που εμφανίστηκε δυναμικά ως σύνθημα πριν από τις γενικές εκλογές του 2024, είναι ο συντονιστικός μηχανισμός που κατευθύνει το μουσουλμανικό εκλογικό σώμα προς υποψηφίους ικανούς να τιμωρήσουν το Εργατικό Κόμμα, για την όχι και τόσο έντονη στάση του στο ζήτημα της Γάζας, καθώς και για την «περιοριστική» πολιτική του στο ζήτημα των συνόρων. Αν και, ιστορικά, οι Βρετανοί μουσουλμάνοι στήριζαν το Εργατικό Κόμμα σε ποσοστά 70-85%, μετά τον Οκτώβριο του 2023 και τις αρχικές δηλώσεις του Starmer, η στήριξη μειώθηκε: στις γενικές εκλογές του 2024, στις 21 περιφέρειες όπου οι μουσουλμάνοι υπερβαίνουν το 30% του πληθυσμού, το ποσοστό των Εργατικών υποχώρησε κατά περίπου 29 ποσοστιαίες μονάδες (από 65% σε 36%), ενώ εξελέγησαν 4 ανεξάρτητοι φιλοπαλαιστίνιοι βουλευτές με στήριξη της TMV. Στις τοπικές εκλογές του 2026 εξελέγησαν πάνω από 570 υποψήφιοι που προωθούσαν κοινοτικές μουσουλμανικές διεκδικήσεις και αντι-ισραηλινή ρητορική (πολλοί εξ αυτών συνδεδεμένοι με την TMV), εκ των οποίων περίπου 350 είχαν κατέβει με το κόμμα των Πρασίνων. Το αποτέλεσμα ήταν ένα ακόμα ρεκόρ 467 μουσουλμάνων, με τους Πράσινους και τους ανεξάρτητους να αποσπούν μεγάλο μερίδιο από τα παραδοσιακά προπύργια των Εργατικών σε αστικές περιοχές.

Με λίγα λόγια, καθώς οι σχέσεις του Εργατικού Κόμματος με τις μουσουλμανικές κοινότητες έχουν ψυχρανθεί, το κενό καλύπτουν οι Πράσινοι. Παρά τις μεταγενέστερες προσπάθειες αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των μουσουλμάνων στους Εργατικούς —αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους το 2025, απολογίες για «άστοχες δηλώσεις» υπό τη νέα ηγεσία του Andy Burnham—, ιδίως οι νεότεροι μουσουλμάνοι έχουν στραφεί προς τους Πράσινους, γυρίζοντας την πλάτη στους Εργατικούς. Σύμφωνα με τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, το ποσοστό των μουσουλμάνων που ψηφίζουν Labour κυμαίνεται πλέον περίπου στο 30-44% (ανάλογα με την έρευνα), ενώ σημαντικό ποσοστό δηλώνει πρόθυμο να ψηφίσει Πράσινους ή ανεξάρτητους φιλοπαλαιστίνιους υποψηφίους «για να τιμωρήσει το κόμμα».

Οργανώσεις όπως η Muslim Association of Britain και άλλες ομάδες με ισλαμιστικές καταβολές έχουν συγκροτήσει οργανωμένη εκλογική δύναμη, ενισχύοντας την παρουσία των Πρασίνων σε περιοχές υψηλής συγκέντρωσης μουσουλμάνων. Στην πραγματικότητα, οι μουσουλμάνοι χρησιμοποιούν τους Πράσινους, οι οποίοι, από την πλευρά τους, χτίζουν όλο και περισσότερες γέφυρες με μεταναστευτικές κοινότητες που δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την πρασινο-σοσιαλιστική προοπτική (την επονομαζόμενη «Καρπούζι»)· αυτό που τις ενδιαφέρει είναι η ευρύτερη ορατότητά τους και ο ολοένα σπουδαιότερος πολιτικός και κοινωνικός τους ρόλος. Το επιχείρημα για την ένταξή τους στους Πράσινους δεν είναι η έγνοια για το περιβάλλον ή η «αριστερή» πολιτική, αλλά οι δράσεις «κατά των διακρίσεων».

Στη Βρετανία δρουν πολλές ισλαμιστικές ομάδες, όπως η διεθνής Μουσουλμανική Αδελφότητα (τα μέλη της οποίας παρακολουθούνται από τις υπηρεσίες ασφαλείας), ενώ άλλες, όπως η Hizb ut-Tahrir, έχουν απαγορευτεί ως τρομοκρατικές. Το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά η ισλαμιστική τρομοκρατία, αλλά η κοινωνικά διχαστική ισλαμιστική παρουσία, η οποία έχει αποκτήσει προπύργια που επεκτείνονται μέσω του προσηλυτισμού και της κοινωνικής πίεσης: για παράδειγμα, στο Dewsbury του δυτικού Γιόρκσαϊρ, το Markazi Masjid (ευρωπαϊκό κέντρο της Tablighi Jamaat) διαθέτει ισχυρή οργανωτική υποδομή· ομοίως, στο Ανατολικό Λονδίνο (ιδίως στα Tower Hamlets) δρουν δίκτυα γύρω από τοπικά τζαμιά· το δε Islamic Forum of Europe αποτελεί εστία κοινοτικής-πολιτικής ισχύος. Προστίθενται οι ισλαμιστικές οργανώσεις στις πανεπιστημιουπόλεις και στα αστικά κέντρα με πολυπληθείς μουσουλμανικούς θύλακες (Μπέρμιγχαμ, Μπράντφορντ, Σέφηλντ, Λέστερ, Ληντς, Λιούτον). Τίποτα απ’ αυτά δεν φαίνεται αλλόκοτο στα μάτια των οπαδών των Πρασίνων, οι οποίοι καταγράφουν άνοδο σε όλες αυτές τις περιοχές με μουσουλμανικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένου του Μπρίστολ, του ανατολικού Isle of Wight και του βόρειου Herefordshire.

Η ιστορία της ισλαμοαριστεράς είναι παλιά στη Βρετανία, όπως είναι στην υπόλοιπη Ευρώπη· αυτό που ίσως εκπλήσσει στη βρετανική περίπτωση είναι η διαρκής ιδεολογική της εδραίωση με δεξαμενές σκέψης, με μικρότερα κόμματα όπως το σοσιαλιστικό, ευρωσκεπτικιστικό Respect, με παρατηρητήρια που αστυνομεύουν τον αντι-ισλαμιστικό λόγο και με ΜΚΟ που κάνουν ακριβώς το ίδιο. Το αποτέλεσμα είναι το λεγόμενο «chilling effect», όχι έναντι των μουσουλμάνων, αλλά έναντι όσων αυτολογοκρίνονται από τον φόβο των κυρώσεων ή του στιγματισμού. Σ’ αυτό το «chilling effect» φαίνεται ότι πρωταγωνιστεί σήμερα το Κόμμα των Πρασίνων με λεξιλόγιο που αρέσει στη νεολαία και στους μουσουλμάνους, υποσχόμενο ανοιχτά σύνορα και ικανοποίηση ισλαμιστικών αιτημάτων.