Explainer | Γιατί προκήρυξε πρόωρες εκλογές ο Σάντσεθ στην Ισπανία – Το πολιτικό στοίχημα της κάλπης

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ανακοίνωσε τη διεξαγωγή πρόωρων βουλευτικών εκλογών, μόλις τρεις ημέρες μετά την απόρριψη από τα δεξιά κόμματα των έκτακτων μέτρων που είχε προτείνει η κυβέρνηση μειοψηφίας του για την αντιμετώπιση της ολοένα και μεγαλύτερης κοινωνικής οργής γύρω από τη στεγαστική κρίση.

Ο Σάντσεθ, ο οποίος βρίσκεται στην πρωθυπουργία από το 2018, ανακοίνωσε την απόφασή του σε τηλεοπτικό διάγγελμα, όπως άλλωστε αναμενόταν. Οι πρόωρες εκλογές θα πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου, με τον πρωθυπουργό να υπερασπίζεται το κοινωνικό και ανθρωπιστικό έργο της κυβέρνησής του, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι έχουν γίνει λάθη, αλλά υποστηρίζοντας πως πλέον είναι η στιγμή να αποφασίσει ο ισπανικός λαός.

Η στεγαστική κρίση στο επίκεντρο

«Τώρα είναι στο χέρι σας», ανέφερε ο Σάντσεθ, καλώντας τους Ισπανούς να αποφασίσουν ποιον ρόλο θέλουν να διαδραματίσει η χώρα τους σε μια περίοδο μεγάλων διεθνών αλλαγών. Όπως είπε, ο κόσμος βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα σύνθετη φάση, με έντονες γεωπολιτικές και κοινωνικές πιέσεις, κλιματική κρίση και ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, μεταξύ άλλων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Παρά τους κινδύνους, υποστήριξε ότι υπάρχουν και σημαντικές ευκαιρίες.

Παράλληλα, επανέφερε το γνωστό δίλημμα που θέτει απέναντι στην ισπανική δεξιά, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα σε μια προοδευτική κυβέρνηση που υπερασπίζεται τις ελευθερίες, την κοινωνική δικαιοσύνη και την περιβαλλοντική προστασία και σε μια πολιτική κατεύθυνση που, όπως είπε, οδηγεί τη χώρα προς τα πίσω.

Η ήττα στη Βουλή και η στάση της δεξιάς

Η απόφαση για πρόωρες εκλογές ήρθε μετά την απόρριψη από το ισπανικό κοινοβούλιο δύο κυβερνητικών διαταγμάτων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Τα μέτρα περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, παράταση της απαγόρευσης εξώσεων έως το 2030, καθώς και ρυθμίσεις για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τις ενοικιάσεις δωματίων. Τα διατάγματα καταψήφισαν το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), το ακροδεξιό Vox και το δεξιό καταλανικό κόμμα Junts, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από διαδηλωτές έξω από το κοινοβούλιο. Το PP, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις και ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη του Vox για να σχηματίσει κυβέρνηση, υποστήριξε ότι η κρίση δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερους περιορισμούς, αλλά με την κατασκευή περισσότερων κατοικιών.

Οι διαδηλώσεις που έφεραν τη στέγαση στο προσκήνιο

Η στεγαστική κρίση έχει προκαλέσει τις τελευταίες εβδομάδες μαζικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη την Ισπανία. Αφορμή αποτέλεσε και η έξωση της 87χρονης Μαρι Carmen Αμπασκάλ από το σπίτι της στη Μαδρίτη, όπου ζούσε επί 70 χρόνια, καθώς αδυνατούσε να ανταποκριθεί στην αύξηση του ενοικίου κατά 230% που ζητούσε το επενδυτικό ταμείο που είχε αγοράσει το διαμέρισμα. Η υπόθεση προκάλεσε κύμα διαμαρτυριών και οδήγησε στη δημιουργία μεγάλου καταυλισμού διαδηλωτών στην κεντρική πλατεία Puerta del Sol, σε μια εικόνα που θύμισε το κίνημα των Indignados του 2011.

Το Σάββατο πραγματοποιήθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις, με τις ισπανικές αρχές να υπολογίζουν σε περίπου 70.000 τους συμμετέχοντες στη Μαδρίτη, ενώ οι διοργανωτές ανέβασαν τον αριθμό στις 500.000. Παρότι το PP προηγείται σταθερά του Σοσιαλιστικού Κόμματος του Σάντσεθ και το Vox ενισχύεται, ο πρωθυπουργός ελπίζει ότι η στεγαστική κρίση και η απόρριψη των κυβερνητικών μέτρων από τη δεξιά θα συσπειρώσουν τους αριστερούς ψηφοφόρους.

Οι άλλες πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Σάντσεθ

Παράλληλα, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με επικρίσεις για τη διαχείριση της κρίσης στη Θέουτα, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια έχουν απασχολήσει την επικαιρότητα και καταγγελίες διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα από το περιβάλλον του πρωθυπουργού. Τον Ιούλιο, ο αδελφός του, Ντέιβιντ Σάντσεθ, καταδικάστηκε για διοικητικές παρατυπίες και του επιβλήθηκε εννιαετής απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος, ενώ η σύζυγός του, Μπεγόνια Γκόμεθ, αναμένεται να δικαστεί για κατηγορίες που περιλαμβάνουν υπεξαίρεση, άσκηση επιρροής και επιχειρηματική διαφθορά. Και οι δύο αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία, ενώ ο Σάντσεθ έχει καταγγείλει στο παρελθόν πολιτική και μιντιακή «εκστρατεία παρενόχλησης και εκφοβισμού» εναντίον της οικογένειάς του.