Explainer: Ο Άντι Μπέρναμ επανεξετάζει το Brexit - Οι 4 επιλογές για το Ηνωμένο Βασίλειο

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι το Brexit «προκάλεσε περισσότερη ζημιά παρά όφελος» και δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε μια εκτενή ανασκόπηση της σχέσης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος για πιθανή επανένταξη.

Όπως ανέφερε ο Άντι Μπέρναμ, θα παρουσιάσει τις επιλογές γύρω από την περίοδο της επόμενης συνόδου κορυφής ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στα τέλη Νοεμβρίου ή λίγο αργότερα.

Παρότι δεν προσδιόρισε συγκεκριμένες επιλογές, δεν απέκλεισε ρητά την επανένταξη. Ακόμη και οι «κόκκινες γραμμές» του Κιρ Στάρμερ, δηλαδή η μη επανένταξη στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση, θα μπορούσαν πλέον να τεθούν υπό συζήτηση εντός του Εργατικού Κόμματος τις επόμενες εβδομάδες.

Τι ακριβώς είπε ο Άντι Μπέρναμ για την ΕΕ

Ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι το Brexit δεν προσέφερε στη Βρετανία τον έλεγχο που υποσχέθηκαν οι υποστηρικτές του, τονίζοντας πως η χώρα δεν έχασε μόνο τον έλεγχο της μετανάστευσης αλλά και της οικονομίας.

Δήλωσε ότι θα εκμεταλλευτεί την περίοδο της συνόδου κορυφής για να παρουσιάσει στη χώρα τις διαφορετικές επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση της Βρετανίας με τους Ευρωπαίους εταίρους της, με στόχο να βρεθεί συναίνεση γύρω από μία εξ αυτών, ώστε να υπάρξει σαφήνεια για τη θέση και το μέλλον της χώρας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Γιατί έχει σημασία

Η πρωτοβουλία θα δοκιμάσει την ικανότητα του Μπέρναμ να πείσει μια χώρα που παραμένει πληγωμένη από το Brexit για μια πιο στενή σχέση με την ΕΕ.

Τα διακυβεύματα είναι μεγάλα: τα τελευταία δέκα χρόνια από το δημοψήφισμα, η Βρετανία έχει αποστασιοποιηθεί από τον πλησιέστερο εμπορικό της εταίρο, με μείωση των εξαγωγών προς την ΕΕ, ταξιδιωτικούς περιορισμούς για κατόχους βρετανικών διαβατηρίων, ακόμη και πιθανή νέα γραφειοκρατία για εργοδότες που στέλνουν προσωπικό στην ήπειρο με βραχυπρόθεσμα συμβόλαια.

Βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη προσπάθεια να αποφευχθεί ο περαιτέρω αποκλεισμός της Βρετανίας από το εμπόριο, μέσω της ένταξής της στην επερχόμενη νομοθεσία «Made in Europe», που στοχεύει στην προστασία των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού από φθηνές κινεζικές εισαγωγές, μια πρόταση που έχει ήδη τη στήριξη Ολλανδίας, Ιταλίας και Γερμανίας, αλλά όχι της Γαλλίας.

Ποιες είναι οι επιλογές

Η δύσκολη επιλογή – Επανένταξη στην ΕΕ: Θα απαιτούσε δημοψήφισμα στη Βρετανία και πιθανώς χρόνια διαπραγματεύσεων, ενώ οι Βρυξέλλες θα ζητούσαν σταθερές εγγυήσεις ότι η χώρα δεν θα αποχωρούσε ξανά.

Θα σήμαινε επιστροφή στην ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, κάτι που οι υποστηρικτές του Brexit θεωρούν ανεξέλεγκτη μετανάστευση, αλλά και πλήρη ελευθερία εμπορίου χωρίς ελέγχους προτύπων ή τελωνειακά έγγραφα, κάτι που θα μπορούσε να προσθέσει 3-5% στο ΑΕΠ, σύμφωνα με ανάλυση του UKICE.

Η ενδιάμεση λύση τύπου Ελβετίας: Η Ελβετία, χωρίς να είναι μέλος της ΕΕ, συνήψε πέρυσι συμφωνία που εξασφαλίζει «απρόσκοπτη πρόσβαση» στην ενιαία αγορά, στην αγορά ενέργειας της ΕΕ, σε διαστημικά προγράμματα, στο Erasmus και στο ερευνητικό πρόγραμμα Digital Europe, καθώς και συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων. Σε αντάλλαγμα, η Ελβετία συμφώνησε στην ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και στην καταβολή 375 εκατ. ευρώ ετησίως στα ταμεία οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της ΕΕ. Η ΕΕ είχε προηγουμένως προτείνει ανάλογη συμφωνία στη Βρετανία, την οποία όμως απέρριψε ο Μπόρις Τζόνσον, καθώς προϋπέθετε κανονιστική εναρμόνιση και ελεύθερη κυκλοφορία.

Ένταξη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο: Η συμμετοχή στον ΕΟΧ, μαζί με τη Νορβηγία και το Λίχτενσταϊν, θα μπορούσε να προσθέσει 2-3% στην ανάπτυξη, αλλά θα σήμαινε ένταξη στην ενιαία αγορά, μία από τις κόκκινες γραμμές του Στάρμερ, και αποδοχή εκ νέου της μετανάστευσης πολιτών της ΕΕ. Η ενιαία αγορά συνεπάγεται τις τέσσερις ελευθερίες κυκλοφορίας: εργασίας (ανθρώπων), κεφαλαίου, υπηρεσιών και εμπορεύματος.

Συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους: Αν και έχει αναφερθεί ότι η πρόταση της ΕΕ προς τον Καναδά ήταν η πρώτη φορά που τέθηκε το ζήτημα της συνδεδεμένης ιδιότητας μέλους, αυτό δεν ισχύει.

Η ΕΕ μπορεί να κινηθεί ταχύτατα όταν υπάρχει η ανάλογη πολιτική ανάγκη, όπως έγινε πριν από τρία χρόνια όταν προτάθηκε η συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους για την Ουκρανία, ως συντόμευση της μακράς διαδικασίας ένταξης. Αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει επιλογή που θα επέτρεπε στη Βρετανία στενότερη σχέση με την ΕΕ από τη σημερινή, χωρίς να χρειάζεται να διασχίσει τις προηγουμένως δηλωμένες κόκκινες γραμμές.

Τι κρύβεται πίσω από την υπόσχεση του Μπέρναμ

Το Εργατικό Κόμμα βλέπει ήδη τη σχέση με την ΕΕ ως σημείο διαφοροποίησης από το σταθερά υπέρ του Brexit κόμμα Reform UK, ωστόσο παρέμενε επιφυλακτικό μήπως χαρίσει πολιτικό κεφάλαιο στον Νάιτζελ Φάρατζ, υπονοώντας πιθανή αναστροφή ή ουσιαστική αποδυνάμωση του Brexit. Πηγές, όμως, αναφέρουν ότι πλέον υπάρχει αναγνώριση εντός του κόμματος ότι η πρόταση προς το κοινό πρέπει να είναι πιο φιλόδοξη από τη σημερινή «επανεκκίνηση».

Πόσο χρόνο έχει ο Μπέρναμ

Ο χρόνος είναι περιορισμένος. Ο Άντι Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί η συζήτηση για τις επιλογές να πραγματοποιηθεί τους επόμενους δύο μήνες, ώστε να συμπέσει με την αναβληθείσα σύνοδο κορυφής ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, πιθανότατα στα τέλη Νοεμβρίου.

(Πηγή: The Guardian)