Κοσμος

5 + 10 θέματα SOS: Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι το Ελ Νίνιο των υπολογιστών — on steroids

Ενώ τα δίδυμα ΗΠΑ vs Κίνα και ΗΠΑ vs Ιράν καλύπτουν τις φωτιές στη χειμαζόμενη Ουκρανία, ο πόλεμος φέρνει μεγάλη ακρίβεια

Κυριάκος Αθανασιάδης
9’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Αυτά που πρέπει να ξέρουμε σήμερα: Διεθνή, τεχνολογία, Τεχνητή Νοημοσύνη, πολιτισμός, και ό,τι άλλο αξίζει να μπει στο ραντάρ μας

Η εβδομάδα ξεκινά με την απώλεια μιας κρίσιμης διπλωματικής ευκαιρίας στη Μέση Ανατολή, διατηρώντας στα ύψη την παγκόσμια ενεργειακή αβεβαιότητα. Παράλληλα, τα συστήματα αυτόνομης Τεχνητής Νοημοσύνης (agentic AI) περνούν πλέον από το πεδίο της θεωρητικής ανάλυσης κινδύνου στην εκδήλωση πραγματικών περιστατικών παραβίασης δεδομένων και ανεξέλεγκτης δράσης. Την ίδια στιγμή, η ραγδαία ενίσχυση του φαινομένου Ελ Νίνιο προμηνύει έναν ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα σε παγκόσμια κλίμακα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει σε πλήρη εφαρμογή το νέο αυστηρό πλαίσιο κατά της παραπλανητικής οικολογικής σήμανσης (greenwashing), και η Μολδαβία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πολυεπίπεδη κρίση υδατικών πόρων και ενεργειακής επάρκειας.

Πράγματα που συμβαίνουν σήμερα, που θα συνεχίσουν να μας απασχολούν αύριο, και που θα έχουν οπωσδήποτε μεγάλες επιπτώσεις στο άμεσο μέλλον μας. Είμαστε εδώ για να τα παρακολουθούμε — και όχι μόνο.

ΤΑ 5 SUPER SOS

1. Η πρόταση του Ιράν απορρίφθηκε, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το μεγάλο ερωτηματικό

Το Σάββατο που μας πέρασε ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την τελευταία ιρανική διπλωματική πρόταση για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η εξέλιξη αυτή εξανεμίζει τις προσδοκίες για άμεση αποσυμπίεση μιας από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Παράλληλα, τα ασφάλιστρα για τα δεξαμενόπλοια που δένουν στα βασικά σαουδαραβικά λιμάνια της Ερυθράς Θαλάσσης (τα λεγόμενα «insurance war-risk premiums») έχουν τριπλασιαστεί (!) μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ο συνδυασμός της αύξησης των τιμών των υδρογονανθράκων, της διαταραχής στις θαλάσσιες εφοδιαστικές αλυσίδες, και του υψηλού κόστους κεφαλαίου συνθέτει μια έντονη γεωοικονομική πίεση, παράλληλα με τη μόνιμη ανθρωπιστική κρίση από τον πόλεμο στην πολύπαθη Ουκρανία. Και, όπως αναρωτιόμαστε από τη στήλη αυτή ΚΑΘΕ εβδομάδα πλέον: θα υπάρξει άραγε μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία, ή η άρνηση αυτή προαναγγέλλει έναν νέο κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης;…

Ο συνδυασμός της αύξησης των τιμών των υδρογονανθράκων, της διαταραχής στις θαλάσσιες εφοδιαστικές αλυσίδες, και του υψηλού κόστους κεφαλαίου συνθέτει μια έντονη γεωοικονομική πίεση, παράλληλα με τη μόνιμη ανθρωπιστική κρίση από τον πόλεμο στην πολύπαθη Ουκρανία.

2. Οι πράκτορες ΑΙ άρχισαν να κάνουν πράγματα που οι δημιουργοί τους ανακαλύπτουν εκ των υστέρων

Η OpenAI αποκάλυψε ότι πράκτορες ΑΙ (AI agents) προέβησαν σε μη εξουσιοδοτημένη διαρροή 53 εικόνων χρηστών τού ChatGPT σε εξωτερικές πλατφόρμες φιλοξενίας, ενώ διερευνώνται δεκάδες περιστατικά «ανεπιθύμητης συμπεριφοράς» («misaligned behavior»), συμπεριλαμβανομένης της αυτόνομης πρόσβασης σε… κυβερνητικούς ιστοτόπους των ΗΠΑ και της Αυστραλίας. Η αυστραλιανή κυβέρνηση κάλεσε ήδη τούς επικεφαλής τής OpenAI και της Anthropic σε κοινοβουλευτική ακρόαση, καθώς η μετάβαση από τα απλά γλωσσικά μοντέλα σε συστήματα που περιηγούνται, εκτελούν αυτόνομες ενέργειες και αλληλεπιδρούν με εξωτερικές υποδομές καθιστά επιτακτικό το ερώτημα: κατά πόσο άραγε παραμένει εφικτός ο ουσιαστικός έλεγχος των αυτόνομων πρακτόρων από τον άνθρωπο, το περιβόητο human-in-the-loop; Η προσοχή μας οφείλει να είναι στραμμένη πλέον στο πρόβλημα της ευθυγράμμισης και του ελέγχου της αυτόνομης τεχνητής νοημοσύνης (agentic AI). Και βέβαια εδώ εννοούμε τους διακρατικούς οργανισμούς, και δη την ΕΕ. Θα τα καταφέρουμε; Εμείς πιστεύουμε πως αυτό είναι αδύνατον (ακόμη και να συμφωνούσαν οι μεγάλες ΑΙ επιχειρήσεις, κάποια κράτη, ή κράτη-τρομοκράτες, ή απλοί τρομοκράτες θα μπορούσαν να κάνουν ό,τι ήθελαν), αλλά δεν παύουμε να διατηρούμε μία επίφαση αισιοδοξίας — γιατί δεν γίνεται αλλιώς.

Η προσοχή μας οφείλει να είναι στραμμένη πλέον στο πρόβλημα της ευθυγράμμισης και του ελέγχου της αυτόνομης τεχνητής νοημοσύνης (agentic AI). Και βέβαια εδώ εννοούμε τους διακρατικούς οργανισμούς, και δη την ΕΕ. Θα τα καταφέρουμε;

3. Το Ελ Νίνιο του 2026 εξελίσσεται σε ένα από τα ισχυρότερα στην καταγεγραμμένη ιστορία.

Το φαινόμενο της περιοδικής αύξησης της θερμοκρασίας στην επιφάνεια του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού (ENSO — El Niño-Southern Oscillation) παρουσιάζει ραγδαία ενίσχυση. Η τελευταία έκθεση του International Research Institute for Climate and Society (IRI) καταγράφει θερμοκρασιακή απόκλιση περίπου +3°C στη βασική περιοχή παρακολούθησης Niño 3.4, ενώ το σύνολο των 22 προγνωστικών μοντέλων συγκλίνει στη διατήρηση της κατηγορίας «πολύ ισχυρού» συμβάντος («very strong El Niño») για τον χειμώνα 2026-2027: τα πρωτοβρόχια των τελευταίων ημερών δεν συνδέονται με αυτό — όχι ακόμα. Η έξαρση αυτή υπερβαίνει την απλή κατάρριψη ενός μετεωρολογικού ρεκόρ (καμία σχέση, δυστυχώς), καθώς θα μεταβάλει άρδην τα παγκόσμια ατμοσφαιρικά μοτίβα, προκαλώντας ακραίες ξηρασίες, εκτεταμένες πυρκαγιές, μείωση της γεωργικής παραγωγής και έξαρση τροπικών κυκλώνων. Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) προειδοποιεί για σοβαρότατες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία εξαιτίας των φονικών καυσώνων, του επακόλουθου υποσιτισμού και της κατακόρυφης αύξησης «διαβιβαστών νόσων» (a.k.a. κουνούπια και άλλα ανωφελή πλάσματα του Θεού).

Η έξαρση αυτή υπερβαίνει την απλή κατάρριψη ενός μετεωρολογικού ρεκόρ (καμία σχέση, δυστυχώς), καθώς θα μεταβάλει άρδην τα παγκόσμια ατμοσφαιρικά μοτίβα, προκαλώντας ακραίες ξηρασίες, εκτεταμένες πυρκαγιές, μείωση της γεωργικής παραγωγής και έξαρση τροπικών κυκλώνων.

4. Το ευρωπαϊκό πράσινο οφείλει να αποδεικνύει πως είναι πράσινο

Από σήμερα Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή το νέο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τής «παραπλανητικής περιβαλλοντικής ψευδεπίγραφης σήμανσης» (του greenwashing), απαγορεύοντας τη χρήση γενικευμένων και ασαφών περιβαλλοντικών ισχυρισμών —όπως «πράσινο», «φιλικό προς το περιβάλλον» ή «κλιματικά ουδέτερο»— χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και ανεξάρτητη πιστοποίηση. Η οδηγία βάζει τέλος στις αυθαίρετες οικολογικές σημάνσεις («eco-labels») που βασίζονταν απλώς στην εξαγορά αντισταθμιστικών πιστώσεων άνθρακα (τα λεγόμενα «carbon offsets»), ενώ παράλληλα θεσπίζει αυστηρά κριτήρια για την ανθεκτικότητα, την επισκευασιμότητα («right to repair») και την καταπολέμηση της σχεδιασμένης παλαίωσης των προϊόντων («planned obsolescence). Η σταδιακή ενσωμάτωση των κανόνων στις συσκευασίες, τη διαφήμιση και την εμπορική επικοινωνία μετατοπίζει πλέον το ενδιαφέρον στους μηχανισμούς ελέγχου και την επιβολή κυρώσεων από τις αρμόδιες εθνικές Αρχές ανταγωνισμού και προστασίας του καταναλωτή. Το φαινόμενο των ψευδεπίγραφων σημάνσεων ξεπερνά κατά πολύ τα γνωστά μας «βιολογικά» λαχανικά που βλέπουμε στις λαϊκές της πόλης…

Η σταδιακή ενσωμάτωση των κανόνων στις συσκευασίες, τη διαφήμιση και την εμπορική επικοινωνία μετατοπίζει πλέον το ενδιαφέρον στους μηχανισμούς ελέγχου και την επιβολή κυρώσεων από τις αρμόδιες εθνικές Αρχές ανταγωνισμού και προστασίας του καταναλωτή.

5. Η Μολδαβία ανάμεσα στην ξηρασία, την ενεργειακή κρίση και τον πόλεμο

Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης διαρκείας 60 ημερών εισήλθε από εχθές η Μολδαβία, προκειμένου να διαχειριστεί την οξεία κρίση στους τομείς της ενέργειας και της υδροδότησης. Η χώρα αντιμετωπίζει δραματικό υδρολογικό έλλειμμα στους δύο κύριους ποταμούς της, τον Δνείστερο και τον Προύθο, το οποίο συνδυάζεται με τις υψηλές τιμές των εισαγόμενων υδρογονανθράκων και τις γεωπολιτικές αναταράξεις από τον πόλεμο στη γειτονική Ουκρανία. Η περίπτωση του μικρού αυτού ανατολικοευρωπαϊκού κράτους συμπυκνώνει την ταυτόχρονη εκδήλωση τριών αλληλένδετων κρίσεων: της κλιματικής πίεσης, της ενεργειακής αβεβαιότητας, και της γεωπολιτικής ευάλωτης θέσης της. Με τις έκτακτες εξουσίες που απέκτησε, η κυβέρνηση σχεδιάζει αυστηρούς περιορισμούς στη μη ζωτική χρήση νερού και πρόσθετα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς η επάρκεια των βασικών υποδομών ενόψει του χειμώνα παραμένει το μεγάλο στοίχημα που πρέπει ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ να κερδηθεί. Θυμίζουμε πως η Μολδαβία αντιμετωπίζει έντονο κίνδυνο από τη Ρωσία όχι μέσω άμεσης στρατιωτικής εισβολής —καθώς η Ουκρανία εμποδίζει τη χερσαία πρόσβαση των ρωσικών δυνάμεων— αλλά μέσω ενός εκτεταμένου υβριδικού πολέμου που εκδηλώνεται με συστηματικό ενεργειακό εκβιασμό, με την αξιοποίηση της παράνομης στρατιωτικής παρουσίας στη φιλορωσική αποσχισθείσα περιοχή της Υπερδνειστερίας, καθώς και με εκστρατείες παραπληροφόρησης, κυβερνοεπιθέσεις και πολιτική αποσταθεροποίηση, με στόχο να ανακοπεί η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και να καταρρεύσει η οικονομική και κοινωνική της συνοχή. Τα πράγματα εκεί δεν είναι καλά. Και πρέπει να φτιάξουν.

Θυμίζουμε πως η Μολδαβία αντιμετωπίζει έντονο κίνδυνο από τη Ρωσία όχι μέσω άμεσης στρατιωτικής εισβολής —καθώς η Ουκρανία εμποδίζει τη χερσαία πρόσβαση των ρωσικών δυνάμεων— αλλά μέσω ενός εκτεταμένου υβριδικού πολέμου.

+ 10 TRIVIA

  1. Τι υπήρχε πριν από το Big Bang; Η σύγχρονη κοσμολογία αφήνει ανοιχτές εξαιρετικά διαφορετικές μεταξύ τους πιθανότητες για την προϊστορία του σύμπαντος — από τον «κοσμικό πληθωρισμό» και ένα πιθανό «πολυσύμπαν», μέχρι κάποια εξίσου πολύπλοκα μοντέλα «Μεγάλης Αναπήδησης» (Big Bounce). Το βαθύτερο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η λέξη «πριν» έχει καν νόημα, εφόσον ο ίδιος ο χρόνος συνιστά αναπόσπαστο τμήμα του σύμπαντος. Παρότι η μαθηματική θεμελίωση αυτών των θεωριών παραμένει δυσνόητη για τους περισσότερους από εμάς (τινές μάλιστα εξ ημών δεν καταλαβαίνουμε το παραμικρό…), η προσπάθεια της επιστήμης να κοιτάξει πίσω από την αρχή του Μεγάλου Μυστηρίου διατηρεί μια ακαταμάχητη γοητεία.
  2. Ο μικροοργανισμός που ζει στα ζεστά: Μια νέα αμοιβάδα που ανακαλύφθηκε στις θερμές πηγές του ηφαιστειακού πάρκου Lassen της Καλιφόρνιας αναπαράγεται στους 63°C (!) και επιβιώνει έως τους… 70°C! Το εύρημα μετατοπίζει το γνωστό όριο αντοχής στη θερμότητα για τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς — τη ζωή, δηλαδή, με κυτταρικό πυρήνα. Ιδού ένας μικρός πρωταθλητής της ζέστης: ένας αμετανόητος καλοκαιράκιας.
  3. Οι λεμούριοι τραγουδούν σαν σοπράνο: Ο λεμούριος ίντρι (Indri indri) της Μαδαγασκάρης ανοίγει το στόμα του ακόμη περισσότερο όσο ανεβαίνει η νότα, χρησιμοποιώντας την ίδια ακριβώς ακουστική τεχνική με τους τραγουδιστές της όπερας. Με τον τρόπο αυτό, η φωνή του μεταφέρεται σε πολύ μεγάλες αποστάσεις μέσα στο πυκνό δάσος. Δεν ξέρουμε τι θέλει, αλλά σίγουρα κάτι τρομερά ενδιαφέρον.
  4. Η Πομπηία σαν ρολόι για την ιστορία της Γης: Η έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. —μια από τις λίγες αρχαίες εκρήξεις με απόλυτα επαληθευμένη χρονική ακρίβεια— επέτρεψε στους επιστήμονες να βαθμονομήσουν και να βελτιώσουν τη λεγόμενη μέθοδο χρονολόγησης αργού-αργού (argon-argon dating). Καθώς η ακριβής ημερομηνία λειτουργεί σαν «σημείο βαθμονόμησης» (calibration standard) για τη μέθοδο, το γεγονός ενισχύει την ακρίβεια με την οποία χρονολογούμε ηφαιστειακά πετρώματα και γεωλογικά στρώματα εκατομμύρια χρόνια πίσω.
  5. Τα data centers θα λένε πόσο νερό και ρεύμα καταναλώνουν: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την υποχρεωτική δημοσιοποίηση των δεικτών ενεργειακής και υδατικής αποδοτικότητας (PUE — Power Usage Effectiveness και WUE — Water Usage Effectiveness) για τα μεγάλα κέντρα δεδομένων. Καθώς οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην Ευρώπη επεκτείνονται ταχύτατα, η παράλληλη αύξηση της πίεσης στους φυσικούς πόρους καθιστά επιτακτική την ανάγκη για διαφάνεια, αυστηρό σχεδιασμό μακράς πνοής, και βιώσιμη διαχείριση. Σε πείσμα των πολεμίων της, η Ευρώπη ΠΑΝΤΑ θα δείχνει τον δρόμο.
  6. Ένας ρομποτικός σκύλος έτρεξε ολόκληρο μαραθώνιο: Το τετράποδο ρομπότ B2 (ή Bolt) της κινεζικής εταιρείας LimX Dynamics ολοκλήρωσε τη διαδρομή των 42,195 χιλιομέτρων σε 4 ώρες, 19 λεπτά και 52 δευτερόλεπτα —χρόνος ταχύτερος από τον μέσο ανθρώπινο μέσο όρο σε μαραθώνιο (που κυμαίνεται στις 4 ώρες και 25 λεπτά). Το ρεκόρ αυτό, που επιτεύχθηκε με μία μόνο φόρτιση της μπαταρίας τού Bolt (συνωνυμία με τον Γιουσέιν), αναδεικνύει την ταχύτατη πρόοδο στην ενεργειακή αποδοτικότητα και τη θερμική διαχείριση των συστημάτων ρομποτικής κίνησης. Ή, με άλλα λόγια: και πού είμαστε ακόμη — θα τρέχουμε και δεν θα φτάνουμε…
  7. Πλημμύρες και κατολισθήσεις στη Νότια Ασία: Τουλάχιστον 19 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους χθες Κυριακή στην Ινδία και το Νεπάλ εξαιτίας σφοδρών βροχοπτώσεων, και των πλημμυρών και κατολισθήσεων που ακολούθησαν. Το περιστατικό δεν αποτελεί βέβαια μεμονωμένο τοπικό γεγονός, αλλά ένα μόνο τμήμα μιας παγκόσμιας αλυσίδας ακραίων φαινομένων — από τις φονικές πλημμύρες στην Κεντρική Ευρώπη μέχρι τις καταστροφικές καταιγίδες και τους τρομερούς τυφώνες στην Αμερική. Η κλιματική καταστροφή υπερθερμαίνει την ατμόσφαιρα, επιτρέποντάς της να κατακρατά περισσότερη υγρασία, γεγονός που πυροδοτεί ταυτόχρονα σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη πρωτοφανείς, βίαιες νεροποντές. Πόσο καλά προετοιμασμένη μπορεί να είναι κάθε κοινότητα απέναντι σε τέτοια φαινόμενα;…
  8. Μικροί παγωμένοι κόσμοι που θυμούνται τη γέννησή τους: Τα διαστημικά τηλεσκόπια Hubble και James Webb (JWST) εντόπισαν 27 εξαιρετικά αμυδρά «μεταποσειδώνια αντικείμενα» στη Ζώνη του Κάιπερ (Kuiper Belt). Διαβάζουμε ότι τα μεταποσειδώνια αντικείμενα (Trans-Neptunian Objects — TNOs) είναι ουράνια σώματα —όπως ο Πλούτωνας, η Έριδα και χιλιάδες άλλοι μικροί παγωμένοι κόσμοι— που περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα (σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 30 Αστρονομικών Μονάδων), κυρίως στις περιοχές της Ζώνης του Κάιπερ, του Διασκορπισμένου Δίσκου, και του Νέφους του Όορτ. Επειδή βρίσκονται σε συνθήκες βαθιάς κατάψυξης, η σύνθεσή τους από πάγους νερού, και πτητικούς πάγους μεθανίου, αζώτου και μονοξειδίου του άνθρακα, έχει παραμείνει σχεδόν αναλλοίωτη, καθιστώντας τα πρωτογενή «απολιθώματα» που διατηρούν πολύτιμες πληροφορίες για τα δομικά υλικά και τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη γέννηση του Ηλιακού μας Συστήματος πριν από 4,6 ολόκληρα δισεκατομμύρια χρόνια. Συναρπαστικό!
  9. Ένας μικρός «μπλέιζαρ» στον Γαλαξία μας: Οι αστρονόμοι εντόπισαν για πρώτη φορά στον Γαλαξία μας ένα «μικρομπλέιζαρ» (microblazar) — με άλλα λόγια, ένα διπλό σύστημα ακτινών Χ (X-ray binary), στο οποίο —κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα— μια μαύρη τρύπα αστρικής μάζας καταβροχθίζει ύλη από ένα γειτονικό άστρο. Το εν λόγω σύστημα εκτοξεύει έναν «σχετικιστικό πίδακα πλάσματος» (relativistic jet) που στοχεύει σχεδόν απευθείας προς την κατεύθυνση της Γης, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία μελέτης της φυσικής των μελανών οπών σε μικρή κλίμακα. Δόξα τω Θεώ, δεν συνιστά την παραμικρή απειλή για τον πλανήτη μας. Άλλα είναι τα προβλήματά μας εμάς…
  10. Η Αίτνα έκλεισε ξανά το αεροδρόμιο της Κατάνιας: Χθες Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, οι πτήσεις στην Κατάνια παρέμειναν σε αναστολή εξαιτίας της πυκνής ηφαιστειακής τέφρας που κάλυψε τους διαδρόμους προσγείωσης. Το αεροδρόμιο Catania-Fontanarossa (CTA), ένα από τα πιο πολυσύχναστα της νότιας Ιταλίας, υποχρεώθηκε σε παύση λειτουργίας για λόγους ασφαλείας των αερομεταφορών, καθώς η τέφρα δεν μειώνει απλώς την ορατότητα, αλλά εγκυμονεί και σοβαρούς κινδύνους βλάβης στους κινητήρες των αεροσκαφών. Η Αίτνα μάς θυμίζει όποτε θέλει πως η ηφαιστειακή δραστηριότητά της μπορεί να παραλύσει τις συγκοινωνίες στη Μεσόγειο, για όσο το θελήσει. Κι εμείς δεν μπορούμε παρά να θυμηθούμε, εδώ, το «Ταξίδι στο Κέντρο της Γης» («Voyage au centre de la Terre», 1864) του Ιουλίου Βερν. Οι πρωταγωνιστές (ο καθηγητής Λίντενμπροκ, ο ανιψιός του Άξελ, και ο οδηγός τους Χανς) ξεκινάνε το ταξίδι τους μπαίνοντας από το σβησμένο ηφαίστειο Σνάεφελς στην Ισλανδία και, αφού διασχίζουν τα έγκατα της Γης, εκτοξεύονται τελικά πίσω στην επιφάνεια από μια έκρηξη του ηφαιστείου Στρόμπολι στη Νότια Ιταλία. Το Στρόμπολι βρίσκεται μόλις 120 χιλιόμετρα βορείως της Αίτνας. Έχει, δε, άμεση γεωγραφική και γεωλογική σχέση μαζί της. Γεωλογικά, και τα δύο ηφαίστεια ανήκουν στο ίδιο τεκτονικό σύστημα της κεντρικής Μεσογείου, το οποίο δημιουργείται από την κατάδυση της Αφρικανικής τεκτονικής πλάκας κάτω από την Ευρασιατική (είναι το λεγόμενο ευρασιατικό ηφαιστειακό τόξο). Ενώ όμως η Αίτνα εμφανίζει περιοδικές ισχυρότατες εκρήξεις με μεγάλες ποσότητες λάβας και στάχτης, το Στρόμπολι χαρακτηρίζεται από σχεδόν συνεχή, μικρής κλίμακας ρυθμική δραστηριότητα (μικρές εκρήξεις κάθε 10-20 λεπτά), εξ ου και ο συγκεκριμένος τύπος ηφαιστειακής δραστηριότητας ονομάζεται διεθνώς «στρομπολική έκρηξη» (Strombolian eruption).
Εικονογράφηση του Edouard Riou για το «Voyage au centre de la Terre» (1864) του Ιουλίου Βερν.

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα και Παρασκευή, παρουσιάζοντας τα 5+10 θέματα SOS της εβδομάδας που ξεκινά και του Σαββατοκύριακου που έρχεται αντιστοίχως: διεθνή, τεχνολογία, Τεχνητή Νοημοσύνη, πολιτισμός, και ό,τι άλλο αξίζει να μπει στο ραντάρ μας. Κάθε Τρίτη πρωί, μας ακούτε στο πόντκαστ για το βιβλίο και την τηλεόραση που κάνουμε με τη Σαπφώ Καρδιακού. Κάθε Σάββατο, βυθιστείτε στο πλούσιο και χορταστικό αλμανάκ μας στη Thess Voice. Τις Κυριακές, μιλάμε για το Βιβλίο της Εβδομάδας: σας προτρέπουμε να μη διαβάσετε μόνο την παρουσίαση, να διαβάσετε και το βιβλίο! Μη διστάσετε να μας στείλετε μέιλ, αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Σας ευχαριστούμε πολύ.