Νότια Αφρική: Νεκρά 43 αγόρια σε τελετές μαζικής περιτομής «για να γίνουν άνδρες»

Σοκ προκαλούν τα στοιχεία από τη Νότια Αφρική, όπου τουλάχιστον 43 αγόρια έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια παραδοσιακών τελετών περιτομής, ενώ δεκάδες ακόμη υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς και ακρωτηριασμούς.

Οι τελετές, γνωστές ως «Ulwaluko», πραγματοποιούνται δύο φορές τον χρόνο και αποτελούν για πολλές κοινότητες της χώρας μια ιερή διαδικασία μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση.

Ωστόσο, παρά τη μακραίωνη παράδοση, οι παράνομες σχολές μύησης και οι επικίνδυνες πρακτικές συνεχίζουν να μετατρέπουν το έθιμο στη Νότια Αφρική σε θανάσιμη παγίδα για εκατοντάδες ανήλικους.

Τρεις εβδομάδες μακριά από τις οικογένειές τους

Κατά την έναρξη της τελετής, οι νεαροί απομακρύνονται από τις οικογένειές τους και καλύπτονται με λευκό πηλό. Στη συνέχεια περνούν έως και τρεις εβδομάδες σε ειδικούς χώρους μύησης, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, διδάσκονται δεξιότητες επιβίωσης, την ιστορία της κοινότητάς τους και όσα θεωρούνται απαραίτητα για τη μετάβασή τους στην ανδρική ηλικία.

Η περιτομή αποτελεί κεντρικό μέρος της διαδικασίας και, υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να πραγματοποιείται από έμπειρους και κατάλληλα εκπαιδευμένους παραδοσιακούς χειρουργούς.

Στην πράξη, όμως, σε αρκετές παράνομες σχολές οι επεμβάσεις γίνονται από άτομα χωρίς την απαραίτητη εκπαίδευση, τα οποία χρησιμοποιούν ακόμη και παλιά δόρατα, ψαλίδια ή ξυραφάκια.

322 νεκροί σε τέσσερα χρόνια

Τα φετινά στοιχεία ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών σε 43, ενώ το 2024 είχε καταγραφεί ακόμη μεγαλύτερη τραγωδία: συνολικά 93 αγόρια έχασαν τη ζωή τους στις χειμερινές και θερινές τελετές, ενώ σημειώθηκαν και 11 ακρωτηριασμοί πέους.

Έκθεση που εκπονήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής κατέγραψε 322 θανάτους αγοριών και νεαρών μεταξύ 2021 και 2024, καθώς και χιλιάδες νοσηλείες και σοβαρούς ακρωτηριασμούς.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, σημαντικό μέρος της ευθύνης αποδίδεται σε εγκληματικές ομάδες που λειτουργούν παράνομες σχολές μύησης, χρησιμοποιώντας ανεκπαίδευτους «χειρουργούς» και «νοσηλευτές».

Σήψη, γάγγραινα και αφυδάτωση

Οι βασικότερες αιτίες θανάτου είναι η γάγγραινα, η σήψη και η σοβαρή αφυδάτωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν επίσης καταγραφεί βίαιοι θάνατοι, με αγόρια που φέρεται να εξαναγκάστηκαν να συμμετάσχουν στις τελετές να πέφτουν θύματα ξυλοδαρμών, μαχαιρωμάτων ή άλλων μορφών κακοποίησης.

Ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρείται η χρήση του ίδιου, συχνά σκουριασμένου εργαλείου σε πολλούς νεαρούς, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές λοιμώξεις. Παράλληλα, οι πληγές δένονται τόσο σφιχτά ώστε να διακόπτεται η αιμάτωση, με αποτέλεσμα μέσα σε λίγες ώρες να μπορεί να εμφανιστεί γάγγραινα και να απαιτηθεί ακρωτηριασμός.

Σε αρκετές περιπτώσεις, μετά την επέμβαση τα παιδιά στερούνται ακόμη και νερό, καθώς υπάρχει η πεποίθηση ότι η ούρηση θα επιδεινώσει τα τραύματά τους. Η σοβαρή αφυδάτωση που ακολουθεί μπορεί να αποδειχθεί μοιραία.

Απαγωγές παιδιών και παράνομες σχολές

Οι αρχές έχουν καταγράψει εκατοντάδες περιπτώσεις παράνομων σχολών που φέρονται να απαγάγουν αγόρια ακόμη και 12 ετών, να τα υποβάλλουν σε περιτομή και στη συνέχεια να ζητούν χρήματα από τις οικογένειές τους για να τα αφήσουν ελεύθερα.

Παρότι ο νόμος απαγορεύει τη συμμετοχή παιδιών κάτω των 16 ετών στις σχολές μύησης, υπάρχουν καταγγελίες ότι σε παράνομα κέντρα υποβάλλονται σε επεμβάσεις ακόμη και παιδιά ηλικίας 10 ετών.

Η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση έχει πλέον απαγορεύσει τη λειτουργία μη εγγεγραμμένων σχολών και απαιτεί οι παραδοσιακοί χειρουργοί να διαθέτουν την απαραίτητη εκπαίδευση και πιστοποίηση. Η αστυνομία έχει επίσης αποκτήσει αυξημένες αρμοδιότητες για το κλείσιμο των παράνομων καταυλισμών και τη σύλληψη όσων τους διαχειρίζονται.

Μέχρι στιγμής, έχουν κλείσει 42 τέτοιες σχολές, έχουν γίνει 40 συλλήψεις και έχουν διασωθεί 180 αγόρια.

«Ο σεβασμός στην παράδοση πρέπει να συμβαδίζει με την ασφάλεια»

Ο υπουργός Παραδοσιακών Υποθέσεων της Νότιας Αφρικής, Βελένκοσινι Χλαμπίσα, χαρακτήρισε βαθιά ανησυχητικό τον θάνατο των 43 εφήβων και εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στις οικογένειές τους.

Τόνισε ότι οι αριθμοί αυτοί αποτελούν υπενθύμιση πως χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες για την εξάλειψη των θανάτων, των τραυματισμών και της εγκληματικής δραστηριότητας που συνδέεται με τις τελετές μύησης.

Παράλληλα, καταδίκασε τη συνεχιζόμενη λειτουργία των παράνομων σχολών, επισημαίνοντας ότι όσοι τις ιδρύουν ή συμμετέχουν στη λειτουργία τους διαπράττουν ποινικά αδικήματα και πρέπει να λογοδοτούν στη Δικαιοσύνη.

«Ο σεβασμός στην παράδοση πρέπει να συμβαδίζει με τον σεβασμό στον νόμο και στο συνταγματικό δικαίωμα κάθε νεαρού στη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η τεράστια κοινωνική πίεση να γίνουν «άνδρες»

Παρά τους κινδύνους, η τελετή εξακολουθεί να έχει τεράστια κοινωνική και πολιτισμική σημασία για πολλές κοινότητες της Νότιας Αφρικής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όσοι δεν υποβληθούν στη διαδικασία δεν θεωρούνται πλήρως ενήλικοι και αντιμετωπίζουν σοβαρό κοινωνικό αποκλεισμό. Μπορεί να μην επιτρέπεται να συμμετέχουν σε φυλετικές συνελεύσεις ή σε ορισμένες κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ η πίεση για συμμετοχή είναι ιδιαίτερα έντονη.

Όσοι αρνούνται κινδυνεύουν να στιγματιστούν ως «Inkwenkwe», δηλαδή «αγόρι», χαρακτηρισμός που θεωρείται προσβλητικός.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 19χρονου Σκότι Ντάουκα, ο οποίος αποφάσισε να συμμετάσχει στην τελετή παρότι είχε δει στην τηλεόραση ρεπορτάζ για ακρωτηριασμούς.

Όπως είπε, φοβόταν πολύ, όμως ήθελε να ακολουθήσει το παράδειγμα των άλλων αγοριών της κοινότητάς του και να αναγνωριστεί ως άνδρας από τους μεγαλύτερους του χωριού. Τελικά αρρώστησε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, όμως έλαβε θεραπεία και επέζησε.

«Ζήτησαν χρήματα για να μου επιστρέψουν το παιδί μου»

Σοκαριστική είναι και η μαρτυρία της Αν Κουμάλο, της οποίας ο 16χρονος γιος φέρεται να απήχθη μαζί με άλλα 22 αγόρια ενώ βρισκόταν σε κατάστημα.

Τα παιδιά μεταφέρθηκαν σε παράνομη σχολή μύησης στο Σοβέτο, περίπου 32 χιλιόμετρα μακριά. Σύμφωνα με τη μητέρα, της ζητήθηκε να πληρώσει 1.000 ραντ για να πάρει πίσω τον γιο της, ενώ απειλήθηκε ότι σε διαφορετική περίπτωση το παιδί θα σκοτωνόταν.

Όταν η αστυνομία εντόπισε τελικά τη σχολή, τα αγόρια φέρονται να είχαν υποστεί κακομεταχείριση, ξυλοδαρμούς και μαστιγώματα.

Την ίδια ώρα, οικογένεια ενός 13χρονου που πέθανε πέρυσι σε σχολή μύησης στην επαρχία Μπουμαλάνγκα υποστηρίζει ότι το παιδί είχε απαχθεί και οδηγηθεί εκεί παρά τη θέλησή του και χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Μια ιερή παράδοση που προσπαθεί να ξεφύγει από τη σκιά των θανάτων

Η τελετή «Ulwaluko» πραγματοποιείται εδώ και αιώνες, σε απομονωμένους χώρους μακριά από τα χωριά, ενώ η διαδικασία καλύπτεται από αυστηρή μυστικότητα. Μόνο οι μυημένοι, οι πρεσβύτεροι της κοινότητας και οι άνθρωποι που έχουν συγκεκριμένο ρόλο στην τελετή επιτρέπεται να γνωρίζουν πλήρως όσα συμβαίνουν.

Ακόμη και ο Νέλσον Μαντέλα είχε αναφερθεί στη δική του εμπειρία από την τελετή περιτομής και στη βαθιά πνευματική και πολιτισμική σημασία που είχε για τον ίδιο.

Σήμερα, δεκάδες χιλιάδες νέοι εξακολουθούν κάθε χρόνο να περνούν από αυτή την ιερή διαδικασία ενηλικίωσης. Η πρόκληση για τη Νότια Αφρική είναι να διατηρηθεί μια παράδοση αιώνων χωρίς αυτή να συνεχίσει να πληρώνεται με ανθρώπινες ζωές.

Η χειμερινή περίοδος μύησης διαρκεί από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Ιουλίου και σε αυτήν αποδίδονται οι 43 θάνατοι που καταγράφηκαν φέτος. Η θερινή περίοδος ακολουθεί από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο, με τις αρχές να επιδιώκουν πλέον την επίτευξη ενός στόχου: καμία ακόμη οικογένεια να μη χάσει το παιδί της στο όνομα μιας τελετής ενηλικίωσης.

Πηγή: Daily Mail