Έξι μήνες πολέμου με το Ιράν: Οι 6 συνέπειες που αλλάζουν τον κόσμο

Έξι μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στο Ιράν, ο πόλεμος έχει εξελιχθεί σε ένα παρατεταμένο και ιδιαίτερα δαπανηρό αδιέξοδο, με πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές συνέπειες που είναι ήδη ορατές.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, που αρχικά είχε παρουσιάσει τη σύγκρουση ως μια περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με αυξανόμενη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Το Ιράν δεν έχει συνθηκολογήσει, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σοβαρά διαταραγμένη και δεν υπάρχει σαφής δρόμος προς τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον φαίνεται να στρέφεται ξανά στην οικονομική πίεση, περιορίζοντας –τουλάχιστον προς το παρόν– την προοπτική νέων στρατιωτικών πληγμάτων.

Έξι συνέπειες του πολέμου ξεχωρίζουν ήδη.

1. Ο Τραμπ πληρώνει πολιτικό κόστος

Ο πόλεμος ήταν εξαρχής αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ και η υποστήριξη προς αυτόν έχει μειωθεί περαιτέρω.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, μόλις 31% των Αμερικανών εγκρίνει τη στρατιωτική σύγκρουση, ενώ η συνολική αποδοχή του Τραμπ βρίσκεται στο 33%, από περίπου 40% όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.

Η αύξηση των τιμών της βενζίνης έχει επιβαρύνει ιδιαίτερα τον Λευκό Οίκο, καθώς έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την προεκλογική υπόσχεση του Τραμπ ότι θα μειώσει το κόστος ζωής.

Η εξέλιξη δημιουργεί επιπλέον προβλήματα στους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όπου καλούνται να υπερασπιστούν οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο.

Παράλληλα, ο πόλεμος έχει βαθύνει τις διαφορές στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ανάμεσα σε όσους ζητούν ταχεία απεμπλοκή και εκείνους που επιθυμούν τη συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης προς την Τεχεράνη.

2. Η παγκόσμια οικονομία κλονίστηκε, αλλά άντεξε περισσότερο από όσο φοβούνταν οι αγορές

Η έναρξη των επιθέσεων προκάλεσε φόβους για ένα νέο ενεργειακό σοκ, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε πριν από τη σύγκρουση περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.

Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν απότομα και οι διαταραχές στις μεταφορές επιβάρυναν το κόστος ενέργειας και εμπορίου. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει μειώσει δύο φορές την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη και πλέον αναμένει ρυθμό περίπου 3% για το 2026, έναντι 3,3% που προέβλεπε τον Ιανουάριο.

Παρά ταύτα, η παγκόσμια οικονομία αποδείχθηκε πιο ανθεκτική από ό,τι κατά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Η μικρότερη ενεργειακή εξάρτηση των μεγάλων οικονομιών και η ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα, ιδιαίτερα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, περιόρισαν μέρος των επιπτώσεων.

3. Το Ιράν έχει πληγεί σοβαρά, αλλά δεν έχει ηττηθεί

Οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν έχουν υποστεί μεγάλες απώλειες. Αμερικανικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι έχουν καταστραφεί δεκάδες ιρανικά πολεμικά πλοία και μεγάλο μέρος της αντιαεροπορικής άμυνας της χώρας.

Ωστόσο, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει drones και πυραύλους και έχει τη δυνατότητα να πλήττει πλοία και αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Παράλληλα, η ιρανική οικονομία βρίσκεται υπό τεράστια πίεση. Ο πόλεμος έχει προκαλέσει νέες διαταραχές στο εμπόριο και έχει επιδεινώσει τον πληθωρισμό, με τις τιμές των τροφίμων να καταγράφουν εξαιρετικά μεγάλες αυξήσεις.

Η εξωτερική πίεση, ωστόσο, φαίνεται να έχει περιορίσει προσωρινά τις εσωτερικές πολιτικές διαφορές, ενώ οι αρχές έχουν εντείνει την καταστολή της αντιπολίτευσης.

4. Η Μέση Ανατολή έχει γίνει πιο ασταθής

Ένας από τους βασικούς στόχους της αμερικανοϊσραηλινής στρατηγικής ήταν η μείωση της ιρανικής απειλής προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.

Έξι μήνες αργότερα, όμως, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Ιρανικοί πύραυλοι και drones έχουν πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις σε κράτη του Κόλπου, ενώ η αεροπορική και θαλάσσια κυκλοφορία έχει υποστεί σοβαρές διαταραχές.

Οι επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα, σε συνδυασμό με τις ενέργειες των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν αυξήσει τα ασφάλιστρα και τα μεταφορικά κόστη, επιβαρύνοντας ολόκληρες αλυσίδες εφοδιασμού.

Το Κατάρ βρίσκεται μεταξύ των χωρών που έχουν δεχθεί ισχυρό οικονομικό πλήγμα, καθώς οι εξαγωγές LNG έχουν περιοριστεί δραστικά.

5. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μπορεί να καθυστέρησε – αλλά το μυστήριο παραμένει

Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν και σε άλλες υποδομές που θεωρούνται ότι συνδέονται με το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν τον Μάιο ότι ο λεγόμενος χρόνος «breakout» –ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να παράγει αρκετό σχάσιμο υλικό για μία πυρηνική βόμβα– είχε αυξηθεί έως περίπου έναν χρόνο.

Ωστόσο, παραμένει μεγάλη αβεβαιότητα.

Οι επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας δεν έχουν επιστρέψει στις ιρανικές εγκαταστάσεις και δεν έχει επαληθευτεί η θέση περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.

Θεωρητικά, ένα μέρος αυτού του υλικού θα μπορούσε να εμπλουτιστεί περαιτέρω σε μυστική εγκατάσταση. Το Ιράν εξακολουθεί να αρνείται ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

6. Ο αμερικανικός στρατός έχει αρχίσει να αισθάνεται την πίεση

Ο πόλεμος έχει δημιουργήσει και ένα λιγότερο ορατό πρόβλημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες: την εξάντληση στρατιωτικών αποθεμάτων και προσωπικού.

Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν χάσει αεροσκάφη και drones τόσο από ιρανικά πλήγματα όσο και από ατυχήματα.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η κατανάλωση πυρομαχικών.

Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει περίπου 65% των διαθέσιμων αναχαιτιστικών Patriot και έχουν μειώσει σημαντικά και τα αποθέματα των πυραύλων THAAD.

Παράλληλα, μαχητικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και άλλα μέσα έχουν μεταφερθεί στη Μέση Ανατολή από την Ευρώπη και τον Ειρηνικό, προκαλώντας ερωτήματα για το κατά πόσο η Ουάσιγκτον μπορεί να ανταποκριθεί ταυτόχρονα σε μια κρίση σε άλλη περιοχή του κόσμου.

Αεροπλανοφόρα έχουν παραμείνει στη θάλασσα για εξαιρετικά μεγάλα χρονικά διαστήματα, καθώς το Πεντάγωνο προσπαθεί να διατηρήσει επαρκή στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή.

Ένας πόλεμος χωρίς καθαρή έξοδο

Έξι μήνες μετά, καμία πλευρά δεν έχει πετύχει πλήρως τον στόχο της. Το Ιράν έχει υποστεί βαρύ στρατιωτικό και οικονομικό πλήγμα αλλά εξακολουθεί να αντιστέκεται. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν περιορίσει σημαντικά ορισμένες στρατιωτικές και πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης, χωρίς όμως να εξασφαλίσουν την παράδοσή της.

Η Ουάσιγκτον φαίνεται πλέον να ποντάρει περισσότερο στις κυρώσεις και στην οικονομική απομόνωση, ενώ παράλληλα εντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες από χώρες όπως το Κατάρ και το Ομάν.

Αυτό που ο Τραμπ παρουσίαζε κάποτε ως μια σύντομη στρατιωτική επιχείρηση έχει μετατραπεί σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος – και με συνέπειες που πλέον ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα του Ιράν.

Πηγή: Reuters