Σε οικονομικό κλοιό το Ιράν: 5 χτυπήματα που απειλούν να βυθίσουν τη χώρα σε ύφεση

Η οικονομική πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών προς το Ιράν κλιμακώνεται, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να περιορίσει κάθε σημαντική πηγή εσόδων της Τεχεράνης και να εντείνει την οικονομική ασφυξία της χώρας. Ο πόλεμος, ο αμερικανικός αποκλεισμός και η διεύρυνση των κυρώσεων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα πιέσεων, με σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην οικονομία όσο και στην καθημερινότητα των Ιρανών.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Axios, πέντε βασικά μέτωπα αποτυπώνουν την έκταση της κρίσης. Πρώτο και πλέον χαρακτηριστικό είναι η κατάρρευση του ιρανικού ριάλ. Το νόμισμα υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έναντι του δολαρίου, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων. Η υποτίμηση επιβαρύνει μια οικονομία που βρίσκεται ήδη εδώ και χρόνια υπό την πίεση των διεθνών κυρώσεων και περιορίζει ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα της χώρας να χρηματοδοτεί τις εισαγωγές της.

Δεύτερο μεγάλο πλήγμα αποτελεί ο εκρηκτικός πληθωρισμός. Η άνοδος των τιμών, ιδιαίτερα στα τρόφιμα, «τρώει» τους μισθούς και μειώνει δραματικά την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Η οικονομική κρίση μεταφέρεται έτσι από τους μακροοικονομικούς δείκτες στην καθημερινότητα των νοικοκυριών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το καθεστώς των Αγιατολάχ. Ολοένα και περισσότερες οικογένειες περιορίζουν την κατανάλωση βασικών αγαθών, ενώ πολλοί εργαζόμενοι αναγκάζονται να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους για να ανταποκριθούν στο αυξανόμενο κόστος ζωής.

Τρίτο μέτωπο είναι η γενικότερη υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου. Η συνδυασμένη επίδραση της υποτίμησης του νομίσματος και των αυξήσεων στις τιμές έχει καταστήσει δυσκολότερη την πρόσβαση σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Η οικονομική πίεση πλήττει πλέον άμεσα την κοινωνία, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αυξανόμενης ανασφάλειας και αβεβαιότητας.

Το αμερικανικό μπλόκο στο ιρανικό πετρέλαιο

Καθοριστικής σημασίας είναι και η συρρίκνωση των πετρελαϊκών εξαγωγών. Το πετρέλαιο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων για την Τεχεράνη, όμως οι αμερικανικές πιέσεις έχουν περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες εξαγωγής του.

Ιδιαίτερη σημασία, σε αυτό το σημείο, έχει και η στάση της Κίνας, ενός από τους βασικούς αγοραστές ιρανικού πετρελαίου. Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να επιβάλει δευτερογενείς κυρώσεις και σε χώρες ή επιχειρήσεις που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με το Ιράν, αυξάνοντας έτσι το κόστος για όσους επιλέγουν να διατηρήσουν οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη.

Το πέμπτο πλήγμα αφορά την πραγματική οικονομία. Η επιχειρηματική δραστηριότητα υποχωρεί, οι θέσεις εργασίας απειλούνται και ο κίνδυνος ύφεσης αυξάνεται. Οι προβλέψεις για την πορεία του ιρανικού ΑΕΠ έχουν επιδεινωθεί σημαντικά, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία για μια βαθύτερη και παρατεταμένη οικονομική κρίση.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον προετοιμάζει νέο γύρο δευτερογενών κυρώσεων, επεκτείνοντας την πίεση σε τομείς όπως η ναυτιλία, η αεροπορία, η τεχνολογία, ο χρυσός και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (crypto). Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ είναι σαφής: να περιορίσει όχι μόνο τις άμεσες οικονομικές δραστηριότητες του Ιράν, αλλά και τα δίκτυα μέσω των οποίων η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει πρόσβαση σε διεθνές εμπόριο και χρηματοδότηση.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτή η οικονομική ασφυξία θα οδηγήσει τελικά την ιρανική ηγεσία σε συμβιβασμό, την ώρα που μέχρι στιγμής η Τεχεράνη έχει δείξει ιδιαίτερα ανθεκτική στις δυτικές κυρώσεις.