Ο Larry Sanger και οι κατηγορίες για τη Wikipedia

«Aν οι κύριες πηγές πληροφοριών παρουσιάζουν όλες την ίδια αφήγηση, η ελευθερία επιλογής γίνεται σε μεγάλο βαθμό θεωρητική», προειδοποιεί ο Larry Sanger, συνιδρυτής της Wikipedia, ο οποίος αποκλείστηκε από τη δημοφιλή διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια τον περασμένο Ιούνιο. Ο Larry Sanger δεν έχει πλέον δικαίωμα να επεξεργαστεί ούτε ένα κόμμα στα λήμματα της Wikipedia.

O Sanger ήθελε να δημιουργήσει το WikiProject Intellectual Diversity, μια ομάδα που θα εξέφραζε μη αριστερές, θρησκευτικές ή φιλοϊσραηλινές απόψεις, τις οποίες, όπως λέει, διαγράφει η «αριστερή μαφία» της Wikipedia. Αλλά, η διεύθυνση της εγκυκλοπαίδειας, που στρατολογεί και εκπαιδεύει αριστερούς συνεργάτες ώστε να παρεμβαίνουν με συντονισμένο τρόπο στα λήμματα, τον εξεδίωξε: η θέση του Sanger ήταν ήδη επισφαλής μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, όταν, κατά τη γνώμη του, η Wikipedia πήρε θέση υπέρ της Χαμάς. Σήμερα ο Sanger αποκαλύπτει ότι πίσω από την «ανοιχτή» πρόσοψη της εγκυκλοπαίδειας, υπάρχουν 833 διαχειριστές με εκτεταμένα δικαιώματα και 62 λογαριασμοί —οι «γραφειοκράτες»— που εκτελούν τις πιο ευαίσθητες λειτουργίες: διαιτησία συγκρούσεων, τεχνική επαλήθευση ταυτότητας, διορισμούς διαχειριστών. Μόνον εννέα από αυτούς εμφανίζουν πλήρες όνομα· οι υπόλοιποι είναι ανώνυμοι. Στην πραγματικότητα, μια χούφτα αγνώστων ασκούν αποφασιστική εξουσία σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους πληροφοριών στον κόσμο, τα άρθρα του οποίου τροφοδοτούν πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης και διαμορφώνουν γνώμες και συνειδήσεις. Ο Larry Sanger βλέπει την πολιτική προκατάληψη της Wikipedia ως «υπαρξιακή απειλή για τη δημοκρατία» παγκοσμίως — μια απειλή που οι αρχές εξακολουθούν να μην αντιλαμβάνονται.

Η απαγόρευση που του επιβλήθηκε τον εμπόδισε να συμμετάσχει στη Wikimania, την ετήσια συνάντηση του Ιδρύματος Wikimedia, στο Παρίσι στις 21-25 Ιουλίου. Ωστόσο, η ανησυχία υπερβαίνει την περίπτωσή του. Τον περασμένο Μάρτιο, ο Samuel Le Goff, πρώην πρόεδρος της Wikimedia France και συνεργάτης για σχεδόν είκοσι χρόνια, ανακοίνωσε επίσης την αποχώρησή του, εξαντλημένος από την «τοξική» λειτουργία της γαλλόφωνης κοινότητας. Αλλά, αν και δύο ιστορικά πρόσωπα αποχώρησαν μέσα σε λίγους μήνες, το οικοσύστημα της Wikipedia παραμένει ένας από τους βασικούς πυλώνες του Διαδικτύου με περίπου 15 δισεκατομμύρια επισκέψεις τον μήνα. Το πόσο θα διαρκέσει αυτό εξαρτάται από το αν οι χρήστες που ενοχλούνται από τη woke τάση της εγκυκλοπαίδειας τής γυρίσουν την πλάτη και πάψουν να προσφέρουν τη μικρή συνδρομή που ζητάει κάπου κάπου για να αποφύγει τη λύση των διαφημίσεων.

Πράγματι, όπως έχει συμβεί και με τις πλατφόρμες ΤΝ, οι αναλύσεις δείχνουν αριστερή και woke προκατάληψη. Το 2024, το Ινστιτούτο Πολιτικής Έρευνας του Μανχάταν που ανέλυσε το λεξιλόγιο της αγγλικής έκδοσης της Wikipedia, επεσήμανε ανισορροπία μεταξύ δεξιάς και αριστεράς, με την αριστερά να συνδέεται συχνότερα με θετική γλώσσα. Αλλά, όταν ιδρύθηκε η Wikipedia είχε υποσχεθεί «ουδετερότητα»· ότι δεν θα παίρνει θέση σε αμφιλεγόμενα θέματα, ότι θα εντοπίζει τις κύριες διαφωνίες, ότι θα παρουσιάζει δίκαια τις διαφορετικές απόψεις και ότι δεν θα εξάγει ποτέ συμπεράσματα για λογαριασμό του αναγνώστη. Αυτή η αρχή διαστρεβλώνεται από τις σταδιακές προσθήκες των διαχειριστών οι οποίοι αποφασίζουν ποια θέση, ιδέα και δεδομένο έχει περισσότερη αξιοπιστία. Όλα εξαρτώνται βεβαίως από την επιλογή των πηγών: μερικές αποκλείονται ως «δεξιές», αν και ποτέ δεν χρησιμοποιείται αυτή η λέξη, ενώ σε λήμματα προσωπικοτήτων —όταν πρόκειται για μη αριστερούς— τονίζονται οι υποτιθέμενες «αμφιλεγόμενες» ιδέες και πράξεις τους.

Σύμφωνα με τον Larry Sanger, αλλά και πολλούς χρήστες που δεν έδωσαν φέτος χρήματα στη Wikipedia, η εγκυκλοπαίδεια έχει γίνει λαϊκό δικαστήριο. Στο μεταξύ, οι υπηρεσίες πληροφοριών των μεγάλων δυνάμεων γνωρίζουν πολύ καλά πώς να τη χρησιμοποιούν με αποτέλεσμα να έχει γίνει πεδίο μάχης για ομάδες άσκησης πίεσης και για παράγοντες που έχουν τα μέσα να πληρώνουν διακριτικά τους πιο ενεργούς συντελεστές ενός άρθρου. Αυτοί οι άνθρωποι εμφανίζονται ως απλοί εθελοντές ενώ πληρώνονται μέσω αόρατων καναλιών για να υπερασπιστούν μια θέση. Η ανωνυμία όσων κατέχουν τη μεγαλύτερη εξουσία στη Wikipedia δημιουργεί έδαφος για καταχρήσεις: η εγκυκλοπαίδεια έχει γίνει ισχυρός μηχανισμός δυσφήμισης των «δεξιών» και προώθησης του αριστερού ακτιβισμού.

Το Ίδρυμα Wikimedia παράγει έσοδα σχεδόν 200 εκατομμυρίων δολαρίων: πολύ περισσότερα από όσα χρειάζεται για να πληρώσει τους μηχανικούς του, να λειτουργήσει τους διακομιστές του και να καλύψει τα νομικά του έξοδα. Ο Larry Sanger λέει ότι μια σημαντική πτώση στις δωρεές θα δημιουργούσε πίεση για πλήρη αναθεώρηση του έργου· για δωρεάν εθελοντική συνεισφορά χωρίς έμμισθους που κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα. Η Wikipedia δεν συνοψίζει απλώς τη γνώση: εμφανίζεται στην κορυφή των αποτελεσμάτων των μηχανών αναζήτησης, τροφοδοτεί τις απαντήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και βοηθά στον προσδιορισμό των πηγών και των απόψεων που θεωρούνται αξιόπιστες. Τι συμβαίνει σε μια δημοκρατία όταν μια χούφτα ανώνυμων παραγόντων διεκδικούν το δικαίωμα να ορίζουν τα όρια της νόμιμης συζήτησης; Σύμφωνα με τον Sanger, η δημοκρατία δεν βασίζεται αποκλειστικά στο δικαίωμα ψήφου ή έκφρασης, αλλά προϋποθέτει ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε όλες τις σοβαρές απόψεις για αμφιλεγόμενα ζητήματα, να τις συγκρίνουν και να διαμορφώνουν τις δικές τους απόψεις. Επομένως, αν η Wikipedia ελέγχει και διαμορφώνει τα αφηγήματα, διαβρώνει τον δημόσιο διάλογο και υπαγορεύει ενιαίο τρόπο σκέψης. Καμιά μομάδα, καμιά εταιρεία, καμιά ολιγαρχία ανώνυμων συνεισφερόντων δεν θα έπρεπε να κατέχει τέτοια εξουσία.