Η Έριν Μπρόκοβιτς έχει νέα αποστολή εναντίον των tech bros
Το όνομά της –και βασικά η μαχητικότητά της- έγινε ταινία το 1993: η Έριν Μπρόκοβιτς όμως δεν είναι ρόλος, είναι αποστολή. Τότε, είχε ξυπνήσει βρίσκοντας περίπου 30 emails από ανθρώπους της ίδιας πόλης, του Χίνκλεϊ στην Καλιφόρνια. Ο κόσμος αρρώσταινε καθώς το νερό της πόλης είχε μολυνθεί από την Pacific Gas and Electric Company (PG&E). Η υπόθεση κατέληξε σε έναν συμβιβασμό ύψους 333 εκατομμυρίων δολαρίων – τότε η μεγαλύτερη αποζημίωση που είχε δοθεί ποτέ σε αγωγή άμεσης δράσης.
Η Μπρόκοβιτς είχε κερδίσει την PG&E χωρίς καμία επίσημη νομική εκπαίδευση και οι άνθρωποι αυτό δεν το ξεχασαν ποτέ. Τα emails που έλαβε πριν από λίγες εβδομάδες αφορούσαν data centers. Τον Απρίλιο, ανέβασε στην ιστοσελίδα της ένα κάλεσμα ζητώντας από όποιον έχει ανησυχίες για κάποιο κέντρο κοντά του να επικοινωνήσει. Μέσα σε έναν μήνα της είχαν απαντήει 3.862 άνθρωποι. Οι εταιρείες τεχνολογίας χρειάζονταν data centers «πάντα», λέει, αλλά αυτά που χτίζονται τώρα για να τροφοδοτήσουν την τεχνητή νοημοσύνη; «Αυτό μοιάζει με το Χίνκλεϊ επί δέκα».
Κάποια από τα emails που λαμβάνει η Μπρόκοβιτς από ανθρώπους που ζουν κοντά σε data centers εκφράζουν πραγματική απορία: «Γιατί δεν το ήξερα αυτό; Πώς ξεκίνησε έτσι απλά η κατασκευή; Γιατί τώρα λαμβάνω ειδοποίηση από το δημοτικό συμβούλιο ότι το έργο έχει ήδη εγκριθεί, ενώ δεν είχα καν λόγο στη διαδικασία;». Άλλα μηνύματα αντικατοπτρίζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις των κέντρων: «Τι θα γίνει με τους πόρους μας; Τι συμβαίνει με το νερό; Ποιος πληρώνει όλη αυτή την ενέργεια και θα καταλήξω εγώ να πληρώνω τον λογαριασμό; Ποιες θα είναι οι μελλοντικές επιπτώσεις στην υγεία από αυτά τα τερατουργήματα; Τι θα συμβεί με την άγρια ζωή;».
Η Μπρόκοβιτς χρησιμοποίησε όλα αυτά τα μηνύματα για να δημιουργήσει έναν χάρτη με τα σημαντικά AI data centers στις ΗΠΑ που είτε λειτουργούν είτε βρίσκονται υπό κατασκευή, τον οποίο «επικάλυψε» με τις τοποθεσίες από όπου έχουν σταλεί αναφορές ανησυχίας. Το ανοιχτό αυτό έγγραφο είναι ανατριχιαστικό: στις 24 Ιουνίου, 33 AI data centers είχαν ολοκληρωθεί και λειτουργούν, 68 βρίσκονται υπό κατασκευή και 41 έχουν προταθεί για να γίνουν.
Η Μπρόκοβιτς, η Τεχνητή Νοημοσύνη και γιατί η Αμερική θα διψάσει
Επίσης, μέχρι τότε είχαν υποβληθεί 7.005 αναφορές μέσω της online φόρμας. Όπως γράφει και μια ανάρτηση στο Substack της: «Αν τα data centers είναι τόσο σπουδαία, γιατί χτίζονται κρυφά;».
«Αυτό συμβαίνει σε κάθε πολιτεία των ΗΠΑ, σε πολλαπλές κομητείες, σε αγροτικές περιοχές, ράντσα, φάρμες και γειτονιές. Οι άνθρωποι παρακολουθούν τη φύση επειδή τη σέβονται, τη χρειάζονται. Και τη βλέπουν να καταστρέφεται», λέει η Μπρόκοβιτς. Έχει ακούσει ανθρώπους να λένε: «Ανησυχώ γιατί εδώ φωλιάζουν οι φαλακροί αετοί», «Βλέπω την άγρια ζωή να εξαφανίζεται», «Βλέπω νεκρά ζώα». Κάποιες κοινότητες μαθαίνουν για ένα κέντρο μήνες μετά την έγκρισή του• άλλες δεν μαθαίνουν τίποτα και απλώς παρακολουθούν ένα τεράστιο κτήριο να υψώνεται.
Η Τζούλια Ρόμπερτς ως Έριν Μπρόκοβιτς στην ομώνυμη ταινία του 1993
Οι εταιρείες που αναπτύσσουν data centers συχνά συνάπτουν συμφωνίες εμπιστευτικότητας με τοπικούς αξιωματούχους, οπότε δεν είναι δυνατό να δει κανείς γιατί εγκρίθηκαν χωρίς μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων ή χωρίς τη συμμετοχή των κατοίκων. «Λαμβάνω αναφορές από ανθρώπους που μου λένε ότι οι τοπικοί τους ηγέτες αλλάζουν τους πολεοδομικούς κανονισμούς για να γίνουν αυτά τα έργα», λέει, αδυνατώντας να πιστέψει ότι κάποιος θα παρακάμψει τόσο ανοιχτά τη δημοκρατική διαδικασία.
Δεν πιστεύει ότι πρόκειται για μια ιστορία ξαφνικής, πανεθνικής διαφθοράς ή ότι οι τοπικές κυβερνήσεις προσπαθούν συνειδητά να αποκλείσουν τους κατοίκους. «Αυτό που βλέπω τώρα είναι ότι τα δημοτικά συμβούλια, έχοντας ακούσει τις αντιδράσεις των κοινοτήτων, προσπαθούν να κάνουν μια παύση και δέχονται αγωγές [από τους developers] για πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια. Δεν μπορούν να το αντέξουν».
Σε μία περίπτωση, στην κομητεία Χιλ του Τέξας, οι επίτροποι, μη αναμένοντας τη δημόσια κατακραυγή για ένα σχεδιαζόμενο datacenter, ψήφισαν υπέρ ενός μορατόριουμ ενός έτους για να σταματήσει η κατασκευή. Η κομητεία στη συνέχεια μηνύθηκε από τους developers για αποζημιώσεις 100 εκατομμυρίων δολαρίων και, σύμφωνα με το Texas Tribune, έχει πλέον υποχωρήσει.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η γη δεν μπορεί να αντέξει την τεράστια ζήτηση νερού αυτών των κέντρων. Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, τα δύο τρίτα των σχεδιαζόμενων data centers στις ΗΠΑ βρίσκονται σε περιοχές που πλήττονται από ξηρασία. Τα μεγαλύτερα κέντρα χρειάζονται έως και 5 εκατομμύρια γαλόνια νερού την ημέρα για ψύξη, ποσότητα αντίστοιχη με τη μέση ημερήσια κατανάλωση 50.000 ανθρώπων. Παραμένει ασαφές ποιο είναι το σχέδιο και ποιες ανάγκες θα έχουν προτεραιότητα: της τεχνητής νοημοσύνης, της γεωργίας ή όλων των υπολοίπων.
Οι κάτοικοι πληρώνουν τον λογαριασμό
«Οι άνθρωποι αναφέρουν απότομες αυξήσεις στους λογαριασμούς», λέει η Μπρόκοβιτς, διαβάζοντας ένα email από κάποιον του οποίου ο μηνιαίος λογαριασμός νερού ανέβηκε από 22 δολάρια σε πάνω από 350. Η απειλή αυτών των κέντρων ξεπερνά το οικονομικό κόστος, αγγίζει κάτι υπαρξιακό. «Πώς θα διαταράξει η χρήση νερού την ισορροπία της φύσης;», ρωτούν οι άνθρωποι. «Τι θα συμβεί σε εμάς;»
Η Μπρόκοβιτς γεννήθηκε και μεγάλωσε στη μεσοδυτική Αμερική. Ο πατέρας της ήταν μηχανικός και η μητέρα της δημοσιογράφος. «Μάλλον από εκεί πήρα την περιέργειά μου. Ο πατέρας μου έχτιζε και έθετε σε λειτουργία αγωγούς για τεράστιες εταιρείες και μου είχε πει από τότε ότι, στη διάρκεια της ζωής μου, το νερό θα γίνει πιο πολύτιμο από τον χρυσό. Μου έλεγε: “Θέλω να καταλάβεις ότι η σωστή διαχείριση είναι υποχρέωσή σου, γιατί αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι η γη σου για το φαγητό σου, το νερό σου, για να συντηρείται η ζωή και η υγεία και η ευημερία της οικογένειάς σου. Αυτά είναι τα δώρα σου και αυτοί είναι οι πόροι σου”».
Έμαθε επίσης τι σημαίνει εταιρικό gaslighting, σε μια εποχή που ο όρος δεν ήταν ευρέως αναγνωρισμένος. «Μεγάλωσα τρέχοντας στα χωράφια με καλαμπόκι και σιτάρι, μαγεμένη από τις καταιγίδες και τις πυγολαμπίδες. Και σας διαβεβαιώνω, στο Κάνσας δεν είδα ποτέ βάτραχο με δύο κεφάλια. Όταν πήγα στο Χίνκλεϊ μου συνέβη αυτο. Και φυσικά, πάντα θα βρεθεί κάποιος που θα προσπαθήσει να σου πει ότι αυτό που βλέπεις, δεν το βλέπεις. Δεν μπορώ να σας πω πόσες φορές έφυγα λέγοντας: “Ωπ, μισό λεπτό, συνέβη πραγματικά αυτό;” επειδή κάποιος προσπαθούσε να με πείσει ότι δεν συνέβη...».
Αλλά εξίσου σημαντική με τη γνώση ότι μερικές φορές οι άνθρωποι λένε ψέματα είναι η ικανότητά της να καταλαβαίνει πότε λένε την αλήθεια. «Ειδικά σε αυτές τις αγροτικές περιοχές, οι άνθρωποι ξέρουν τον εαυτό τους, την οικογένειά τους, τα ζώα τους, τη γη τους. Το περιβάλλον σου λέει μια ιστορία κάθε μέρα, αν σταματήσεις και δώσεις προσοχή».
Μετά το Χίνκλεϊ, η Μπρόκοβιτς, εργάστηκε σε άλλες υποθέσεις περιβαλλοντικής ρύπανσης κατά της PG&E, σχετικές με το εξασθενές χρώμιο, το χημικό που είχε μολύνει το νερό του Χίνκλεϊ.
Η δράση της Μπρόκοβιτς εναντίον των «παντοτινών χημικών»
Η ίδια έχει ασχοληθεί σοβαρά και με τις Pfas (περ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες), τα «παντοτινά χημικά» που αποτελούν συστατικό του αφρού πυρόσβεσης που χρησιμοποιείται εκτενώς σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις. Οι Pfas έχουν συνδεθεί με προβλήματα υγείας, όπως ζητήματα γονιμότητας και ορισμένες μορφές καρκίνου. Το 2017, κοινότητες που ζούσαν κοντά σε στρατιωτικές βάσεις ανέφεραν ανησυχητικά επίπεδα αυτών των χημικών στο πόσιμο νερό τους.
Η φήμη της Μπρόκοβιτς είναι προφανώς ο λόγος που οι άνθρωποι της στέλνουν email όταν έχουν ανησυχίες. Αυτό την οδήγησε πέρσι στη βορειοδυτική Τζόρτζια, όπου εντοπίστηκαν εξαιρετικά υψηλά επίπεδα Pfas στο νερό και στο ευρύτερο περιβάλλον. Πιστευόταν ότι προέρχονταν από εργοστάσια χαλιών που χρησιμοποιούσαν χημικά ανθεκτικά στους λεκέδες. Τα μεγάλα εργοστάσια χαλιών λένε ότι συμμορφώθηκαν με όλους τους κανονισμούς και ότι πλέον δεν χρησιμοποιούν Pfas.
Η Μπρόκοβιτς εξακολουθεί να στηρίζει τους κατοίκους στους αγώνες τους.
Σε αντίθεση με τα τοξικά χημικά που διαρρέουν στο νερό, τίποτα στα datacenters δεν γίνεται διακριτικά. Από τη μία μέρα στην άλλη σταματάς να ακούς το κελαήδισμα των πουλιών.
«Το άλλο πρόβλημα είναι ο θόρυβος, τα ντεσιμπέλ που πρέπει να ανεχθεί μια περιοχή στην οποία στήθηκαν data centers». Οι άνθρωποι της γράφουν: «Τρελαινόμαστε 24/7», «Πρέπει να σταματήσει», «Βουίζει, σφυρίζει, ζουζουνίζει». Και συνεχίζει: «Είναι οι γεννήτριες. Είναι οι αυξημένοι λογαριασμοί ρεύματος»,
Τώρα συζητούνται εναλλακτικές. «Οι άνθρωποι μιλούν για τοποθέτηση των κέντρων στον βυθό του ωκεανού. Μιλούν για φορτηγίδες όπου θα εγκαθίστανται datacenters, αξιοποιώντας τα κύματα ως ενέργεια σε ψυχρότερα κλίματα. Ο Elon Musk θέλει να τα βάλει στο διάστημα.»
Για την έμπειρη ακτιβίστρια όλα αυτά είναι αντιπερισπασμός. Το πρώτο πράγμα που θέλει είναι ένα μορατόριουμ, κατά περίπτωση, για την έγκριση νέων datacenters. (Συγκεντρώνει αυτές τις περιπτώσεις μέσω του ανοιχτού χάρτη που έχει δημιουργήσει και λέει ότι τα δημοτικά συμβούλια διαφέρουν ως προς τις ενέργειες που είναι διατεθειμένα να κάνουν, ανάλογα με το πόσο αιφνιδιασμένοι ή δεκτικοί είναι οι αξιωματούχοι στις τοπικές αντιδράσεις. Πολλές πολιτείες μόλις τώρα σταματούν για να εξετάσουν αν πρέπει να υπάρξει πολιτειακή ρύθμιση και εποπτεία των datacenters — και, αν ναι, ποιες θα είναι οι συνέπειες για τη λήψη αποφάσεων και την αυτονομία σε τοπικό επίπεδο).
Μεταδημοκρατία ή σταδιακή ανομία σε βάρος των πολιτών;
Αυτό απαιτεί χρόνο. Μέχρι στιγμής, 79 δήμοι στις ΗΠΑ έχουν εκδώσει μορατόριουμ, πολλοί από τους οποίους δέχθηκαν αμέσως αγωγές για παραβίαση των αρχικών συμφωνιών τους. Παύσεις έχουν επιβληθεί στη Τζόρτζια, το Μέριλαντ, το Μίσιγκαν και τη Νότια Καρολίνα — μία που επιβλήθηκε στο Μέιν στη συνέχεια ασκήθηκε βέτο — αλλά αυτές είναι πρώιμες παρεμβάσεις απέναντι σε τεχνολογικούς γίγαντες.
Η εμπειρία της την έχει διδάξει ότι όταν παλεύεις με κάτι τόσο μεγάλο, δεν ξεκινάς ποτέ από την κορυφή απαιτώντας αλλαγή πολιτικής: η φύση της δουλειάς της είναι να χτίζει αγωγές από κάτω προς τα πάνω. Η νίκη, για εκείνη, κερδίζεται μέσα από μια πρακτική λίστα ενεργειών. Για αρχή, θα πήγαινε στην τοπική αυτοδιοίκηση και θα έλεγε: «Θέλω να δω μια έκθεση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Θέλω να δω πώς σκοπεύετε να το συντηρήσετε όλο αυτό. Θα χτίσετε δική σας μονάδα παραγωγής; Θα βασιστείτε στους ήδη επιβαρυμένους πόρους μας;». Και συνεχίζει: «Ας πάρουμε πρώτα αυτές τις πληροφορίες και μετά ας κάνουμε μια ανοιχτή συνεδρίαση όπου οι άνθρωποι θα έχουν λόγο». Έχει μια κάποια εμπιστοσύνη ότι ο νόμος εξακολουθεί να έχει δύναμη. «Οι αγωγές δεν κλείνουν πια με 333 εκατομμύρια δολάρια - κλείνουν με δισεκατομμύρια», λέει.
Όπως σημειώνει το εκτενές ρεπορτάζ για τη σημερινή δράση της Μπρόκοβιτς εναντίον των «εεργοστασίων» της ΑΙ, το συγκεκριμένο έργο της ξεπερνά τα όρια των ΗΠΑ. Έχει δεχθεί μηνύματα από ανθρώπους στην Αυστραλία, την Ινδία, τη Σκωτία και την Ιρλανδία. Στο Δουβλίνο υπάρχει ήδη μορατόριουμ για νέα data centers- ήδη από το 2023, τέτοια κέντρα αντιστοιχούσαν στο ένα πέμπτο της ηλεκτρικής κατανάλωσης της Ιρλανδίας. «Αυτό είναι ένα ζήτημα που αφορά όλον τον πλανήτη», λέει. «Είναι συντριπτικό. Πρέπει να βρούμε το θάρρος να εμφανιστούμε, κι αυτό είναι δύσκολο όταν αντιμετωπίζεις δυνάμεις που έχουν όλα τα χρήματα, όλη την ευφυΐα και όλο το bandwidth του κόσμου».
Η ίδια, πάντως, «έχει αρχίσει να μεγαλώνει για όλα αυτά. Είμαι στη φάση της παρακαταθήκης μου. Έχω έξι εγγόνια». Όμως, διαβεβαιώνει ότι ακόμα κι αν αυτή είναι η τελευταία της ακτιβιστική αποστολή, δεν πρόκειται να αποχωρήσει πριν τελειώσει. Κι αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να λάβουν υπ’ όψιν οι «αυτοκράτορες» της Τεχνητής Νοημοσύνης.
17°
