Το Bauhaus στη δίνη της ακροδεξιάς: Η AfD ανοίγει πολιτιστικό πόλεμο στη Γερμανία

Έναν αιώνα μετά τη γέννησή του ως επαναστατικό εργαστήριο μοντέρνας αρχιτεκτονικής και design, το Bauhaus βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας πολιτιστικής σύγκρουσης στη Γερμανία. Αφορμή είναι οι εκλογές στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, όπου η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία, AfD, εμφανίζεται ως φαβορί.

Το κόμμα έχει εξαγγείλει μια «νέα πατριωτική πολιτιστική πολιτική», με στόχο, όπως αναφέρει, την αποκατάσταση της γερμανικής αυτοπεποίθησης. Στο πλαίσιο αυτό, έχει βάλει στο στόχαστρο και το Bauhaus, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πολιτιστικά εξαγώγιμα προϊόντα της Γερμανίας.

Ο Χανς-Τόμας Τίλσνάιντερ, εκπρόσωπος της AfD για θέματα πολιτισμού, δήλωσε στο Reuters ότι το Bauhaus συμβολίζει, κατά την άποψή του, την «απορίζωση» και την αρχιτεκτονική της παγκοσμιοποίησης. Το κόμμα υποστηρίζει ότι προτιμά την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και απορρίπτει κρατικές επιχορηγήσεις για τέχνη και πολιτισμό που χαρακτηρίζει «αντιγερμανικά».

Το Bauhaus ιδρύθηκε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τον Βάλτερ Γκρόπιους ως ένα κοινωνικό και καλλιτεχνικό πείραμα που επιχείρησε να ενώσει τη λειτουργικότητα με την αισθητική. Με υλικά όπως το γυαλί, το σκυρόδεμα και το ατσάλι, επηρέασε καθοριστικά την παγκόσμια αρχιτεκτονική και το βιομηχανικό design.

Ανάμεσα στις προσωπικότητες που συνδέθηκαν με το Bauhaus ήταν ο Μαρσέλ Μπρόιερ και ο Λούντβιχ Μις φαν ντερ Ρόε, των οποίων η επιρροή φτάνει από κτίρια και έπιπλα μέχρι αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Το ναζιστικό καθεστώς απαγόρευσε τη σχολή, ενώ οι χώροι της στη Βαϊμάρη, στο Ντεσάου και στο Μπερνάου εντάχθηκαν το 1996 στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η Μπάρμπαρα Στάινερ, διευθύντρια του Bauhaus στο Ντεσάου, εκτιμά ότι η AfD δεν στοχεύει μόνο το ίδιο το ίδρυμα, αλλά συνολικά την πολυφωνία του πολιτιστικού τοπίου. Όπως είπε, το Bauhaus και όσα εκπροσωπεί δεν ταιριάζουν με την εικόνα που έχει το κόμμα για τη γερμανική ιστορία.

Η AfD αντλεί τις πολιτιστικές της αναφορές από μεσαιωνικούς ηγεμόνες, τον Μαρτίνο Λούθηρο και τον Ότο φον Μπίσμαρκ, ενώ καταγγέλλει τη σύγχρονη αρχιτεκτονική ως άψυχη και χωρίς εθνική ρίζα. Παράλληλα, δηλώνει ότι δεν σκοπεύει να απαγορεύσει θεσμούς όπως το Bauhaus, αλλά να αναθεωρήσει τι θα στηρίζει οικονομικά το κράτος.

Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στην AfD περίπου 40% στη Σαξονία-Άνχαλτ, ποσοστό που την τοποθετεί καθαρά στην πρώτη θέση, αν και πιθανότατα δεν αρκεί για αυτοδυναμία. Σε εθνικό επίπεδο, το κόμμα κινείται κοντά στο 28%, μπροστά από τους Χριστιανοδημοκράτες του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς.

Πολιτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια νίκη της AfD στο κρατίδιο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δοκιμαστικό μοντέλο για ευρύτερες παρεμβάσεις στην πολιτιστική και εκπαιδευτική πολιτική. Στη Γερμανία, τα κρατίδια έχουν σημαντικές αρμοδιότητες σε ζητήματα πολιτισμού και παιδείας, γεγονός που εντείνει την ανησυχία πανεπιστημίων και πολιτιστικών φορέων.

Στο στόχαστρο της AfD βρίσκονται επίσης πανεπιστημιακά αντικείμενα όπως οι σπουδές φύλου και οι μετα-αποικιακές σπουδές, τις οποίες το κόμμα θεωρεί προϊόντα αριστερής ιδεολογικής επιρροής. Η Κλαούντια Μπέκερ, πρύτανης του Πανεπιστημίου Μάρτιν Λούθηρος στο Χάλε-Βίτενμπεργκ, προειδοποιεί ότι τέτοιες παρεμβάσεις απειλούν την ακαδημαϊκή ελευθερία.

Το Bauhaus, πάντως, διαθέτει ισχυρή διεθνή αναγνώριση και μεγάλη επισκεψιμότητα, στοιχεία που λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι σε πιθανές πολιτικές επιθέσεις. Όπως σημειώνει η Μπάρμπαρα Στάινερ, οποιαδήποτε απόπειρα απαξίωσης ή αμφισβήτησης του Bauhaus είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει παγκόσμια προσοχή.

Πηγή: Reuters.