Δασμοί, πόλεμος και Ozempic: Το απρόσμενο κοκτέιλ που χτυπά την αγορά πατάτας

Η χώρα που θεωρείται η παγκόσμια πρωτεύουσα της τηγανητής πατάτας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παράδοξη κρίση. Στο Βέλγιο, αγρότες αναγκάζονται να πετούν τεράστιες ποσότητες πατάτας πίσω στα χωράφια τους, καθώς η προσφορά έχει ξεπεράσει κατά πολύ τη ζήτηση.

Ο Κρις Ντ’Χάιερε, αγρότης από την ανατολική Βελγική ύπαιθρο, είδε χιλιάδες τόνους πατάτας να παραμένουν αδιάθετοι για μήνες. Παρά το γεγονός ότι προσπάθησε να τους πουλήσει σε εξευτελιστικές τιμές, δεν βρήκε αγοραστές. Τελικά αναγκάστηκε να επιστρέψει την παραγωγή του στα χωράφια, καταγράφοντας ζημιές περίπου 160.000 ευρώ.

Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. Σύμφωνα με τους παραγωγούς, η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλεόνασμα περίπου πέντε εκατομμυρίων τόνων πατάτας κατάλληλης για τηγανητές πατάτες, ενώ η τιμή στην αγορά έχει ουσιαστικά μηδενιστεί. Την ίδια στιγμή, πριν από μόλις τρία χρόνια, ένας τόνος πατάτας μπορούσε να πωληθεί ακόμη και προς 600 ευρώ.

Η κρίση αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων. Οι εξαιρετικές καιρικές συνθήκες οδήγησαν στη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συγκομιδή πατάτας των τελευταίων οκτώ ετών. Ωστόσο, η αυξημένη παραγωγή συνέπεσε με τη μείωση των εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιτίας των δασμών που επιβλήθηκαν από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και με την ενίσχυση του ανταγωνισμού από χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Αίγυπτος.

Πρόσθετες πιέσεις δημιουργεί και ο πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος έχει αυξήσει το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων, ενώ επηρεάζει και τις μεταφορές προς σημαντικές αγορές της Μέσης Ανατολής. Παράλληλα, η αύξηση του πληθωρισμού στην Ευρώπη έχει περιορίσει τις εξόδους στα εστιατόρια, όπου καταναλώνεται το μεγαλύτερο μέρος των τηγανητών πατατών.

Οι ειδικοί βλέπουν και μια βαθύτερη αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες. Η αυξανόμενη δημοτικότητα φαρμάκων απώλειας βάρους όπως το Ozempic και το Wegovy φαίνεται να επηρεάζει την κατανάλωση επεξεργασμένων και τηγανητών τροφίμων, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη της αγοράς.

Το Βέλγιο εξήγαγε το 2025 κατεψυγμένες τηγανητές πατάτες αξίας 3,3 δισ. δολαρίων, ωστόσο οι παραγωγοί προειδοποιούν ότι η εποχή της αδιάκοπης ανάπτυξης ίσως έχει τελειώσει. Πολλοί αγρότες μειώνουν ήδη τις καλλιεργούμενες εκτάσεις τους, ενώ άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για το μέλλον ενός κλάδου που αποτελεί βασικό κομμάτι της βελγικής οικονομίας και ταυτότητας.

Για μια χώρα όπου οι «frites» θεωρούνται σχεδόν εθνικό σύμβολο, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και πολιτισμικό.

Πηγή: The New York Times