Ηρωίνη στο Ηνωμένο Βασίλειο: Η κρίση των οπιοειδών και τα λανθασμένα στατιστικά

Το πρόβλημα της ηρωίνης στο Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει σοβαρή πρόκληση δημόσιας υγείας και ασφάλειας, αν και έγιναν συστηματικές προσπάθειες για την καταπολέμησή του. Παρά τις εντυπωσιακές κατασχέσεις, όπως εκείνη των 398 κιλών το 2019, η ηρωίνη παραμένει διαθέσιμη: ιδιαίτερα η φτηνότερη, η «καφετιά» που καπνίζεται. Οι συμμορίες, αφγανικές, αλβανικές, πακιστανικές και τουρκικές, διακινούν ναρκωτικά αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ —έχουν καταγραφεί 217.600 κατασχέσεις— τα οποία παραδίδουν σε, συνήθως, αυτόχθονες Βρετανούς λιανεμπόρους. Αναφέρονται επίσης ομάδες με καταγωγή από τη Σομαλία (όπως η διαβόητη συμμορία Mali Boys στο Λονδίνο) και από το Βιετνάμ. Αν και οι Βιετναμέζοι ειδικεύονται κυρίως στην παραγωγή κάνναβης, έχουν παρουσία στο οργανωμένο έγκλημα.

Στο πέρασμα των δεκαετιών έχουν σημειωθεί κάποιες αλλαγές: αν και στο προφίλ του ηρωινομανούς περιλαμβάνεται ηλικία άνω των 40, η ηρωίνη απευθύνεται ολοένα σε μικρότερες ηλικίες· επίσης, στον 21ο αιώνα, παρατηρείται χρήση ηρωίνης στη διάρκεια της εργασίας· συνυπάρχει συχνά με «ψυχαγωγικά» ναρκωτικά· η δε θεραπεία μέσω μεθαδόνης έχει υποχωρήσει — στη Γλασκόβη, λειτουργεί το πρώτο κέντρο ελεγχόμενης χρήσης, όπου 400-500 χρήστες κάνουν χρήση με ενέσεις παρουσία γιατρού, ενώ παραλλήλως σε διάφορα κέντρα αποτοξίνωσης χρησιμοποιείται μηνιαία ένεση βουπρενορφίνης. Αν και η φεντανύλη είναι μεγάλο πρόβλημα στις ΗΠΑ, δεν έχει κερδίσει τους ναρκομανείς στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Έρευνα του King's College, η οποία κοινοποιήθηκε στο BBC News, διαπίστωσε ότι, μεταξύ 2011 και 2022, με τα οπιοειδή σχετίζονταν ότι 39.232 θάνατοι, δηλαδή πάνω από 50% περισσότεροι από ό,τι είχε υπολογιστεί. Ο αριθμός των θανάτων από οπιοειδή ανά εκατομμύριο κατοίκους στην Αγγλία και στην Ουαλία έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2012, αλλά αυτή η νέα μελέτη σημαίνει ότι ίσως η κλίμακα του προβλήματος να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Γενικά, το 2024-25 απεδείχθη ότι τα δεδομένα μέχρι τότε ήταν λανθασμένα διότι πολλοί θάνατοι περιγράφονταν στις εκθέσεις των ιατροδικαστών ως «δυστυχήματα» ή «ανακοπή καρδιάς» ενώ στην πραγματικότητα οφείλονταν στη χρήση ηρωίνης και άλλων συναφών ουσιών. H έρευνα του King's College διαπίστωσε ότι 2.482 θάνατοι που σχετίζονται με την κοκαΐνη έχουν παραλειφθεί από τα στατιστικά στοιχεία της ONS τα τελευταία 10 χρόνια.

Τα δημογραφικά στοιχεία των χρηστών ηρωίνης στη Βρετανία παρουσιάζουν εικόνα «γηράσκοντος πληθυσμού», καθώς πολλοί ξεκίνησαν τη χρήση κατά τις επιδημίες των δεκαετιών του 1980 και 1990. Η πλειονότητα των χρηστών που βρίσκονται σε θεραπεία είναι άνω των 40 ετών (περίπου το 61%) με τη διάμεση ηλικία των ατόμων σε απεξάρτηση τα 44 έτη. Αντιθέτως, η χρήση σε νεότερες ηλικίες (κάτω των 30) έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει υποχωρήσει η εξάρτηση από τα ναρκωτικά: δεν έχει· απλώς, όπως προαναφέρθηκε, έχουν σημειωθεί δημογραφικές και πολιτιστικές αλλαγές. Πάντως, οι άνδρες αποτελούν σταθερά την πλειονότητα, καθώς περίπου τα τρία τέταρτα (75%) των χρηστών είναι άνδρες. Ωστόσο, παρατηρείται αύξηση των γυναικών (ειδικά στις ηλικίες 35-54) που ζητούν θεραπεία. Η χρήση είναι πιο διαδεδομένη σε λευκούς Βρετανούς, ενώ τα ποσοστά είναι χαμηλότερα σε άτομα ασιατικής καταγωγής. Οι λευκές κοινότητες τείνουν να έχουν υψηλότερα ποσοστά ενέσιμης χρήσης, ενώ σε ασιατικές κοινότητες είναι πιο συχνό το κάπνισμα ("chasing") της ηρωίνης. Υπάρχει σαφής συσχέτιση με την κοινωνική αποστέρηση, την ανεργία και την έλλειψη στέγης. Πολλές φορές οι χρήστες αντιμετωπίζουν σύνθετα προβλήματα, όπως ψυχικές νόσους (το 71% όσων ξεκινούν θεραπεία αναφέρουν διάφορες διαταραχές).Τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης καταγράφονται στη Βορειοδυτική και Βορειοανατολική Αγγλία, καθώς και στις παραθαλάσσιες κοινότητες που έχουν παρακμάσει.

Σήμερα, μόνο στην Αγγλία, περίπου 310.000–311.000 άτομα ηλικίας 15-64 ετών (ποσοστό 8,5 ανά 1.000 κατοίκους) θεωρούνται ηρωινομανείς. Σε θεραπεία βρίσκονται 138.255 άτομα: αν και ο αριθμός έχει σταθεροποιηθεί ή ελαφρώς μειωθεί σε σχέση με παλαιότερες εκτιμήσεις (260.000 πριν από δέκα χρόνια), αλλά παραμένει υψηλός συγκριτικά με το ευρωπαϊκό επίπεδο. Η διάθεση της ηρωίνης μέσω των συμμοριών γίνεται με εδαφικό διαμοιρασμό μεταξύ των Τούρκων, των Πακιστανών, των Αφγανών και των Αλβανών, με τις τουρκικές/κουρδικές ομάδες (π.χ. Tottenham Boys, Bombacilar/Bombers στο Βόρειο Λονδίνο/Hackney) να κυριαρχούν στο Λονδίνο και τις πακιστανικές να κυριαρχούν στο Μπέρμινχαμ, στο Μάντσεστερ, στο Μπράντφοντ και στο Λιούτον. Οι Αλβανοί ασχολούνται περισσότερο με την κοκαΐνη ενώ παρατηρείται έντονη δραστηριότητα στο εμπόριο συνθετικών οπιοειδών όπως τα nitazenes, τα οποία έχουν επιδεινώσει σημαντικά τον κίνδυνο υπερδοσολογίας τα τελευταία χρόνια.

Τα nitazenes αναπτύχθηκαν στη δεκαετία του 1950 για παυσίπονα, αλλά δεν χρησιμοποιήθηκαν στην ιατρική λόγω της επικινδυνότητάς τους. Είναι 50-500 φορές ισχυρότερα από την ηρωίνη, παράγονται φτηνά σε παράνομα εργαστήρια (κυρίως στην Κίνα) και προστίθενται συχνά στην ηρωίνη, στην κοκαΐνη, στις βενζοδιαζεπίνες, στην κάνναβη ή ακόμα και σε υγρά vape.