Ρεκόρ εσωτερικών εκτοπισμών το 2025 λόγω πολέμων και βίας

Οι εσωτερικοί εκτοπισμοί που προκλήθηκαν από πολέμους και βία παγκοσμίως έφτασαν σε ιστορικό υψηλό το 2025, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τους εκτοπισμούς που οφείλονται σε φυσικές καταστροφές.

Σύμφωνα με έκθεση του Κέντρου Παρακολούθησης Εσωτερικών Εκτοπισμών (IDMC), μέχρι το τέλος του 2025 καταγράφηκαν 32,3 εκατομμύρια εσωτερικοί εκτοπισμοί λόγω συγκρούσεων.

Ο αριθμός αυτός είναι αυξημένος κατά 60% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και, για πρώτη φορά από την έναρξη της συλλογής στοιχείων το 2008, ξεπέρασε τους εκτοπισμούς λόγω φυσικών καταστροφών, οι οποίοι ανήλθαν σε 29,9 εκατομμύρια.

Ο γενικός γραμματέας του Νορβηγικού Συμβουλίου Προσφύγων, Γιαν Έγκελαντ, χαρακτήρισε τα στοιχεία «ένδειξη μιας παγκόσμιας κατάρρευσης» της βασικής προστασίας των αμάχων.

«Αμέτρητες οικογένειες επιστρέφουν σε κατεστραμμένα σπίτια και ανύπαρκτες υπηρεσίες – ή δεν μπορούν να επιστρέψουν καθόλου. Από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και το Σουδάν έως το Ιράν και τον Λίβανο, βλέπουμε εκατομμύρια ακόμη ανθρώπους να ξεριζώνονται από τα σπίτια τους», δήλωσε.

Οι εσωτερικοί εκτοπισμοί αφορούν κάθε νέα περίπτωση κατά την οποία ένας άνθρωπος αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι του χωρίς να περάσει τα σύνορα της χώρας του. Το ίδιο άτομο μπορεί να εκτοπιστεί πολλές φορές.

Η Παγκόσμια Έκθεση για τους Εσωτερικούς Εκτοπισμούς του IDMC δείχνει επίσης ότι ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που παραμένουν εκτοπισμένοι – είτε μετακινήθηκαν το 2025 είτε νωρίτερα – εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά υψηλός.

Συνολικά, 82,2 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονταν σε καθεστώς εκτοπισμού το 2025, καταγράφοντας τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση μετά το ιστορικό ρεκόρ των 83,5 εκατομμυρίων το 2024. Παράλληλα, σημειώθηκε η πρώτη μείωση στον αριθμό των εκτοπισμένων από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή των δεδομένων πριν από 20 χρόνια. Οι συνολικοί εσωτερικοί εκτοπισμοί το 2025 έφτασαν τα 62,2 εκατομμύρια.

Η μείωση αποδίδεται κυρίως στην επιστροφή ανθρώπων σε περιοχές του Σουδάν, της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Συρίας, αλλά και στην έλλειψη διαθέσιμων στοιχείων. Ωστόσο, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η πτώση των αριθμών «δεν πρέπει να εκληφθεί ως πρόοδος», καθώς πίσω από τα στατιστικά κρύβονται εκατοντάδες χιλιάδες αναγκαστικές επιστροφές, κατεστραμμένες υποδομές και αυξανόμενες κοινωνικές και περιβαλλοντικές πιέσεις που καθιστούν μη ρεαλιστικές τις μόνιμες λύσεις για τους πληγέντες.

Περισσότερο από το 83% των ανθρώπων που εκτοπίστηκαν το 2025 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω συγκρούσεων και βίας, ενώ οι υπόλοιποι μετακινήθηκαν εξαιτίας φυσικών καταστροφών.

Σχεδόν οι μισοί από όσους εκτοπίστηκαν λόγω συγκρούσεων προέρχονταν από το Σουδάν, την Κολομβία, τη Συρία, την Υεμένη και το Αφγανιστάν. Το Σουδάν κατέγραψε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά τον μεγαλύτερο αριθμό εσωτερικά εκτοπισμένων ανθρώπων.

Το ιστορικό ρεκόρ εκτοπισμών λόγω συγκρούσεων αποδίδεται τόσο σε νέες διεθνείς συρράξεις όσο και στην κλιμάκωση ήδη υπαρχόντων πολέμων, που καθιστούν αδύνατη την επιστροφή των ανθρώπων στα σπίτια τους.

Το 2025, το 46% των εσωτερικών εκτοπισμών λόγω βίας συνδέθηκε με διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από εκείνο της προηγούμενης χρονιάς.

Το Ιράν και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό αντιστοιχούσαν στα δύο τρίτα όλων των εσωτερικών εκτοπισμών λόγω συγκρούσεων το 2025.

Η διευθύντρια του IDMC, Τρέισι Λούκας, τόνισε ότι πολλοί άνθρωποι εκτοπίζονται επανειλημμένα. «Σε αρκετές περιπτώσεις οι άνθρωποι δεν εκτοπίζονται μόνο μία φορά. Μπορεί να αναγκαστούν να φύγουν δύο ή και τρεις φορές. Κι όμως, τα συστήματα που υποτίθεται ότι τους προστατεύουν αποδυναμώνονται συνεχώς», ανέφερε.

(Με πληροφορίες Guardian)