Κοσμος

Μηδέν(α) προ του τέλους (κ)ακάριζε: Ιστορίες κομπορρημοσύνης

Η «Επική Οργή» και οι αυταπάτες μιας υπερδύναμης

Γιάννης Στεφανίδης
3’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Μηδέν(α) προ του τέλους (κ)ακάριζε: Από τον Τραμπ μέχρι ιστορικές τραγωδίες: υπεροψία, προπαγάνδα και η διαχρονική τύφλωση της ισχύος

Σε προηγούμενο σημείωμά μου έχω παρατηρήσει ότι η συμπεριφορά της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ σε εξωτερικά θέματα θυμίζει συχνά τα έργα του Κουέντιν Ταραντίνο. Τρανταχτή απόδειξη το γεγονός ότι ο υπουργός Άμυνας Πητ Χέγκσεθ επανέλαβε, με κάποιες προσαρμογές για την περίσταση, τον ψευδοβιβλικό μονόλογο με τον οποίο χαρακτήρας του ταλαντούχου σκηνοθέτη εκτελεί τα θύματά του στην ταινία «Pulp Fiction». Ιδού ο μονόλογος του ηθοποιού Σάμιουελ Τζάκσον:

«Το μονοπάτι του δίκαιου ανθρώπου μαστίζεται από παντού από τις αδικίες των εγωιστών και την τυραννία των κακών ανθρώπων. Ευλογημένος αυτός που, στο όνομα της φιλανθρωπίας και της αγαθής βούλησης, ποιμαίνει τους αδύναμους μέσα από την κοιλάδα του σκότους, γιατί είναι πραγματικά ο φύλακας του αδελφού του και ο ευρέτης των χαμένων παιδιών. Και θα σε (sic) χτυπήσω με μεγάλη εκδίκηση και μανιώδη οργή όσους αποπειρώνται να δηλητηριάσουν και να διαφθείρουν τους αδελφούς μου. Και θα γνωρίζετε ότι το όνομά μου είναι Κύριος όταν ξεσπώ την εκδίκησή μου πάνω σας».

Αναφερόμενος στη διάσωση των πιλότων μαχητικού που καταρρίφθηκε στον εναέριο χώρο του Ιράν, στη διάρκεια θρησκευτικής λειτουργίας στο Πεντάγωνο, στις 15 Απριλίου, ο Χέγκσεθ, απόστρατος ταγματάρχης το μπράτσο του οποίου κοσμεί η ιαχή των Σταυροφόρων «deus vult», επανέλαβε:

«Το μονοπάτι του πεσμένου αεροπόρου μαστίζεται από παντού από τις αδικίες των εγωιστών και την τυραννία των κακών ανθρώπων. Ευλογημένος αυτός που στο όνομα της συντροφικότητας και του καθήκοντος ποιμαίνει τους χαμένους μέσα από την κοιλάδα του σκότους, γιατί είναι πραγματικά ο φύλακας του αδελφού του και ο ευρέτης των χαμένων παιδιών. Και θα σε χτυπήσω με μεγάλη εκδίκηση και μανιώδη οργή όσους αποπειρώνται να συλλάβουν και να διαφθείρουν τον αδελφό μου, και θα γνωρίζετε ότι το διακριτικό μου είναι Σάντι 1(!) όταν ξεσπώ την εκδίκησή μου πάνω σας. Αμήν».

Ο συνδυασμός Βίβλου και Χόλυγουντ είναι αποκαλυπτικός για τα ιδεολογικά ρεύματα που όλο και εντονότερα μουλιάζουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στην ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη· δηλώνει επίσης τάση να συγχέεται η επιθυμία με την πραγματικότητα σε βαθμό επικίνδυνο για την παγκόσμια ασφάλεια. Παράδειγμα η επιμονή με την οποία ο Αμερικανός Πρόεδρος και συνεργάτες του προεξοφλούν την έκβαση της Επιχείρησης «Επική Οργή» (Epic Fury, και εδώ άρωμα Ταραντίνο) που εξαπέλυσαν εναντίον του Ιράν – σε σημείο, μάλιστα, ο Ντόναλντ Τραμπ να κατακεραυνώνει ως «προδοτική» τη στάση όσων τολμούν να αμφισβητούν την αμερικανική νίκη. Από εδώ και πέρα, η σύγκριση δεν είναι με τα έργα του Χόλυγουντ αλλά τα κεφάλαια της Ιστορίας. Διαλέγω ένα από τα πιο δραματικά:

  • Ουάσιγκτον, 7 Απριλίου 2026: Ανακοινώνοντας την τρέχουσα εκεχειρία, ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν «ήδη επιτύχει και υπερβεί όλους τους στρατιωτικούς (τους) στόχους». Λίγο αργότερα, σε δήλωσή του προς το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, υπερθεμάτιζε: «Ολοκληρωτική και πλήρης νίκη. 100%. Δεν χωρεί συζήτηση!». Προς επίρρωση των ισχυρισμών αυτών, ο Χέγκσεθ περιέγραψε την τρέχουσα Επιχείρηση ως «ιστορική και συντριπτική νίκη στο πεδίο της μάχης, στρατιωτική νίκη με Ν κεφαλαίο». Η επιχείρηση, υποστήριξε, «αποδεκάτισε τον στρατό του Ιράν και τον κατέστησε ανίκανο για μάχη για πολλά χρόνια».
  • Βερολίνο, 3 Οκτωβρίου 1941: «Μπορώ να πω σήμερα ότι αυτός ο αντίπαλος έχει ήδη καταρρεύσει και δεν θα ξανασηκωθεί ποτέ!» διαβεβαίωνε το ακροατήριό του μια άλλη ηγετική μορφή σε κλειστό στάδιο της γερμανικής πρωτεύουσας. Σχεδιάζοντας τη δική του σταυροφορία εναντίον μιας ημιασιατικής χώρας, προέβλεπε: «Δεν έχουμε παρά να κλωτσήσουμε την πόρτα και ολόκληρο το σάπιο οικοδόμημα θα καταρρεύσει».
Ο Υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ © JIM LO SCALZO / EPA
  • Ουάσιγκτον, 1 Απριλίου 2026: «Το να έχουν αυτοί οι τρομοκράτες πυρηνικά όπλα θα ήταν μια αφόρητη απειλή. Το πιο βίαιο και τραμπούκικο καθεστώς στη γη θα ήταν ελεύθερο να διεξάγει τις εκστρατείες τρόμου, εξαναγκασμού, κατάκτησης και μαζικής δολοφονίας πίσω από μια πυρηνική ασπίδα. Δεν θα αφήσω ποτέ να συμβεί» διαβεβαίωνε ο Τραμπ το αμερικανικό κοινό από τον Λευκό Οίκο. Ο πόλεμος που εξαπέλυσε δεν ήταν παρά άμυνα κατά μελλοντικής πλην βέβαιης απειλής.
  • Βερολίνο, 3 Οκτωβρίου 1941: «Η κατάσταση είχε επιδεινωθεί τόσο πολύ … που δεν υπήρχε καμία αμφιβολία ότι [ο εχθρός] σκόπευε να μας επιτεθεί με την πρώτη ευκαιρία. … Δεν είχαμε ιδέα πόσο γιγάντιες ήταν οι προετοιμασίες αυτού του αντιπάλου … και πόσο απίστευτα μεγάλος ήταν ο κίνδυνος, πώς αυτή τη φορά γλιτώσαμε παρά τρίχα την καταστροφή όχι μόνο της Γερμανίας, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης. … Αυτό θα μπορούσε να είχε γίνει μια δεύτερη μογγολική εισβολή από έναν νέο Τζένγκις Χαν». Ο πόλεμος που εξαπέλυσε ο ηγέτης του Ράιχ ήταν μέτρο προφύλαξης από την ασιατική βαρβαρότητα.
  • Ουάσιγκτον, 30 Απριλίου 2026: Oι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν «περισσότερα (στρατιωτικά αποθέματα) από ποτέ, επειδή σε όλο τον κόσμο έχουμε αποθέματα και μπορούμε να τα πάρουμε αν τα χρειαστούμε ... Είμαστε εφοδιασμένοι, κλειδωμένοι και φορτωμένοι (stocked and locked and loaded). Αυτή τη στιγμή έχουμε περισσότερο από το διπλάσιο από ό,τι όταν ξεκινήσαμε (την Επιχείρηση «Επική Οργή»)». Αυτά σύμφωνα με πρόσφατη δήλωση του Τραμπ σε δημοσιογράφους.
  • Βερολίνο, 3 Οκτωβρίου 1941: «[Θ]α ήθελα επίσης να μεταφέρω την ευγνωμοσύνη … των στρατιωτών μας για τα όπλα που κατασκεύασε η πατρίδα, αυτά τα εξαιρετικά και πρώτης τάξεως όπλα· και τις ευχαριστίες τους για τα πυρομαχικά που … είναι στη διάθεσή τους σε απεριόριστες ποσότητες. ... Σήμερα, έχουμε φροντίσει εκ των προτέρων ώστε, εν μέσω αυτού του πολέμου υλικού, να μπορώ να διατάξω τη διακοπή της περαιτέρω παραγωγής σε πολλούς τομείς, επειδή γνωρίζω ότι δεν υπάρχει αντίπαλος τον οποίο δεν θα μπορούσαμε να νικήσουμε με τις υπάρχουσες ποσότητες πυρομαχικών». Τάδε έφη ο καγκελάριος, ο οποίος δύο μήνες αργότερα, βρέθηκε να πολεμά εναντίον και δεύτερου βιομηχανικού κολοσσού, των Ηνωμένων Πολιτειών.

Έναν περίπου χρόνο αργότερα, ο Γερμανός ηγέτης θα βρισκόταν ήδη αντιμέτωπος με το φάσμα της επερχόμενης ήττας. Είναι απίθανο να συμβεί το ίδιο με τον Αμερικανό Πρόεδρο: Το Ιράν δεν έχει τις δυνατότητες και τους συμμάχους που απέκτησε ο Στάλιν μετά τη γερμανική επίθεση. Ωστόσο, παρά τις προφανείς διαφορές, τα κοινά στοιχεία είναι αξιοπρόσεκτα: υπερεκτίμηση δυνατοτήτων, υποτίμηση του αντιπάλου, κομπορρημοσύνη και διαζύγιο από τη (σκληρή) πραγματικότητα. Για να δικαιωθεί το (ελαφρώς παραλλαγμένο) αρχαίο γνωμικό: Μηδέν(α) προ του τέλους (κ)ακάριζε!