Σχέδιο της ΕΕ για τη ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας εν μέσω αβεβαιότητας για το ΝΑΤΟ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην κατάρτιση επιχειρησιακού σχεδίου για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας βοήθειας, σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και εντεινόμενων ανησυχιών για τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο ΝΑΤΟ.

Η πρωτοβουλία προωθήθηκε έπειτα από πρόταση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, και εστιάζει στην πρακτική ενεργοποίηση του Άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο προβλέπει υποχρέωση συνδρομής προς κράτος-μέλος που δέχεται επίθεση.

Το άρθρο 42.7 ως επιχειρησιακή εξειδίκευση, για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Σύμφωνα με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει να καταρτίσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αντίδρασης σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας. Όπως τόνισε, η ανάγκη αυτή αναγνωρίζεται τόσο από τα κράτη-μέλη που συμμετέχουν στο ΝΑΤΟ όσο και από εκείνα που δεν είναι μέλη της Συμμαχίας.

Η έλλειψη σαφούς επιχειρησιακού πλαισίου μέχρι σήμερα καθιστούσε τη ρήτρα περισσότερο πολιτική δέσμευση παρά εργαλείο άμεσης αντίδρασης. Με το νέο σχέδιο, η ΕΕ επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, δημιουργώντας συγκεκριμένες διαδικασίες και σενάρια δράσης.

Η Κύπρος καταλύτης εξελίξεων μετά την επίθεση με drone

Καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη του ζητήματος έπαιξε η Κύπρος, μία από τις λίγες χώρες της ΕΕ που δεν ανήκουν στο ΝΑΤΟ. Η κινητοποίηση της Λευκωσίας ήρθε μετά από επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους σε βρετανική βάση στο νησί, λίγο μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Το περιστατικό ανέδειξε τα κενά στον μηχανισμό συλλογικής άμυνας της ΕΕ, ιδίως για κράτη που δεν καλύπτονται από τη ρήτρα του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.

Στο πλαίσιο αυτό, ανώτεροι διπλωμάτες από τα 27 κράτη-μέλη θα συμμετάσχουν τον Μάιο σε άσκηση προσομοίωσης στις Βρυξέλλες («tabletop exercise»), με στόχο να δοκιμαστεί στην πράξη ο τρόπος αντίδρασης της Ένωσης σε περίπτωση επίθεσης.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο αμφιβολίες για την αμερικανική δέσμευση στη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ, ωθώντας την Ευρώπη να εξετάσει πιο σοβαρά την ενίσχυση της στρατηγικής της αυτονομίας.