Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απομακρύνονται από WhatsApp και Signal – Στροφή σε ελεγχόμενες εφαρμογές

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προχωρούν σταδιακά στην απομάκρυνση των εφαρμογών WhatsApp και Signal από την καθημερινή λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τον έλεγχο και την ασφάλεια των επικοινωνιών τους.

Χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Πολωνία, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο έχουν ήδη ξεκινήσει την ανάπτυξη και εφαρμογή εσωτερικών συστημάτων ανταλλαγής μηνυμάτων για τη διαχείριση ευαίσθητων πληροφοριών. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το ΝΑΤΟ, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να ολοκληρώσει τη μετάβαση έως το τέλος του έτους.

Η στροφή αυτή συνδέεται με τη γενικότερη προσπάθεια της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες. Το WhatsApp ανήκει στη Meta, ενώ το Signal λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα τις ΗΠΑ και βασίζεται σε κοινότητα ανοιχτού λογισμικού.

Ανησυχίες για ασφάλεια και έλεγχο στις εφαρμογές – Νέες ανάγκες επικοινωνίας

Η αλλαγή αντανακλά και την αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια των επικοινωνιών μεταξύ κυβερνητικών στελεχών. Όπως δήλωσε η υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής της Ολλανδίας, Βιλεμέιν Άερντς, «η επικοινωνία μας γίνεται συχνά μέσω πλατφορμών που δεν ελέγχουμε», γεγονός που συνιστά κίνδυνο σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία χρησιμοποιείται ως εργαλείο ισχύος.

Αντίστοιχα, ο επικεφαλής της βελγικής υπηρεσίας ασφαλών επικοινωνιών, Μπράντον Ντε Βαέλε, υπογράμμισε ότι το ζήτημα αφορά πλέον την «κυριαρχία των δεδομένων».

Το Βέλγιο παρουσίασε πρόσφατα τη δική του εφαρμογή, BEAM, η οποία απευθύνεται σε δημόσιους αξιωματούχους και προσφέρει λειτουργίες αντίστοιχες των γνωστών εφαρμογών, αλλά υπό πλήρη κυβερνητικό έλεγχο.

Παρότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το WhatsApp ή το Signal είναι λιγότερο ασφαλή –καθώς χρησιμοποιούν κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο– οι κυβερνήσεις επιδιώκουν επιπλέον δυνατότητες, όπως αυστηρό έλεγχο πρόσβασης, περιορισμό συμμετεχόντων και διαχείριση μεταδεδομένων.

Γεωπολιτικές και πολιτικές πιέσεις, σε επιτάχυνση μετά το 2024

Η ανάγκη για αλλαγή ενισχύθηκε και από πρόσφατα περιστατικά κυβερνοασφάλειας. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν βρεθεί στο στόχαστρο ρωσικών επιθέσεων phishing μέσω εφαρμογών όπως το WhatsApp και το Signal, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αντιμετωπίσει σειρά παραβιάσεων, ακόμη και στο σύστημα διαχείρισης κινητών συσκευών.

Επιπλέον, ζητήματα διαφάνειας έχουν αναδειχθεί, καθώς η χρήση εφαρμογών με ισχυρή κρυπτογράφηση και λειτουργίες όπως τα «εξαφανιζόμενα μηνύματα» δυσκολεύει την πρόσβαση σε κρίσιμες επικοινωνίες. Χαρακτηριστική ήταν η υπόθεση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με πρόταση μομφής λόγω μη δημοσιοποίησης μηνυμάτων με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer πριν από μεγάλη συμφωνία εμβολίων.

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ φαίνεται επίσης να επιτάχυνε τις εξελίξεις. Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, η αίσθηση επείγοντος αυξήθηκε μετά από γεγονότα όπως η ανταλλαγή διαβαθμισμένων πληροφοριών μέσω Signal από αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης και οι αμερικανικές κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Παράλληλα, περιστατικά όπως διακοπές λειτουργίας υπηρεσιών της Amazon Web Services ανέδειξαν την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές υποδομές.

Όπως σημειώνουν αναλυτές, η τάση αυτή δεν είναι μόνο γεωπολιτική, αλλά και πρακτική: επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ του πώς θα έπρεπε να διεξάγεται η επίσημη επικοινωνία και του πώς πραγματοποιείται στην πράξη.

Πηγή: Politico