Όταν κοιτάς το κινητό, χάνεις τον δρόμο

Υπάρχει μια πολύ σύγχρονη μορφή αφηρημάδας στην πόλη: να περπατάς ανάμεσα σε αμάξια, φανάρια, μηχανάκια και κορναρίσματα, αλλά στην πραγματικότητα να βρίσκεσαι αλλού. Στο κινητό σου. Σε ένα story, σε ένα meme, σε ένα μήνυμα, σε ένα endless scroll που μοιάζει πιο επείγον από τον ίδιο τον δρόμο. Και κάπως έτσι, η νέα καμπάνια οδικής ασφάλειας της Ogilvy Spain λέει κάτι που όλοι ξέρουμε, αλλά σχεδόν κανείς δεν αντιμετωπίζει με τη σοβαρότητα που του αξίζει: όταν περνάς τον δρόμο κοιτώντας την οθόνη, δεν ρισκάρεις απλώς. Ακυρώνεις την επαφή σου με την πραγματικότητα.

Το spot δεν διαλέγει τον εύκολο δρόμο της διδαχής. Δεν σου κουνά το δάχτυλο. Δεν στήνει απλώς ένα τροχαίο με κοινωνικό μήνυμα. Επιλέγει κάτι πιο έξυπνο και πιο ανησυχητικό: σε βάζει μέσα στην ψυχολογία της απόσπασης. Ο πρωταγωνιστής βυθίζεται σταδιακά σε ένα ονειρικό, σχεδόν αποπλανητικό ψηφιακό σύμπαν, μέχρι που η πόλη, ο δρόμος και ο κίνδυνος επιστρέφουν απότομα στο πλάνο. Και τότε καταλαβαίνεις ότι το θέμα δεν είναι απλώς η προσοχή. Είναι η αποσύνδεση.

Η νέα αυτή ταινία έρχεται και ως συνέχεια μιας ήδη σκληρής και ιδιαίτερα φορτισμένης γραμμής επικοινωνίας από την Ogilvy για τη Dirección General de Tráfico. Είχε προηγηθεί η καμπάνια «Morir o perder tu vida», η οποία μετέφερε το βάρος από το ίδιο το ατύχημα στις ψυχικές και ηθικές συνέπειες για εκείνον που το προκαλεί. Εκεί, το μήνυμα ήταν πως σε ένα τροχαίο μπορεί να μη χάσεις βιολογικά τη ζωή σου, αλλά να χάσεις οριστικά τη δυνατότητα να ζήσεις με ειρήνη, κουβαλώντας την ενοχή και το τραύμα. Με αυτή την έννοια, η Ogilvy φαίνεται να χτίζει για τη DGT μια πλατφόρμα επικοινωνίας που δεν περιορίζεται στην πρόληψη μέσω φόβου, αλλά εστιάζει στο ανθρώπινο κόστος της απροσεξίας — πριν και μετά τη σύγκρουση.

Εκεί ακριβώς κερδίζει και η νέα καμπάνια. Γιατί δεν μιλά μόνο για το κινητό. Μιλά για την εποχή μας. Για το πόσο φυσιολογικό θεωρούμε πλέον να υπάρχουμε μισοί στον φυσικό κόσμο και μισοί μέσα στην οθόνη. Για το πώς το ψηφιακό περιβάλλον έχει γίνει τόσο ισχυρό, ώστε για λίγα δευτερόλεπτα να εκτοπίζει ακόμη και το ένστικτο της επιβίωσης. Δεν πρόκειται μόνο για κακή συνήθεια. Πρόκειται για συνθήκη κουλτούρας, συμπεριφοράς, ενδεχομένως και πολιτιστικής.

Από δημιουργική άποψη, το spot είναι πολύ πιο εύστοχο από μια κλασική καμπάνια τρόμου. Η αντίθεση ανάμεσα στον πραγματικό δρόμο και στο στυλιζαρισμένο ψηφιακό σύμπαν λειτουργεί σχεδόν κινηματογραφικά. Αντί να περιγράψει τον κίνδυνο, τον κάνει βίωμα. Αντί να σου πει «πρόσεχε», σου δημιουργεί για λίγο την ίδια παραίσθηση ασφάλειας που νιώθει κάποιος όταν περπατά με τα μάτια καρφωμένα στο feed του. Και μετά στην τραβά απότομα κάτω από τα πόδια.

Στην Ελλάδα το μήνυμα ακούγεται ακόμη πιο γνώριμο. Στις πόλεις μας, όπου η οδική συμπεριφορά παραμένει ένα μικρό καθημερινό χάος, ο πεζός συχνά κινείται σαν να διαπραγματεύεται τον χώρο του σε πραγματικό χρόνο. Αν σε αυτή την ήδη προβληματική συνθήκη προσθέσεις και την πλήρη ψηφιακή απορρόφηση, το αποτέλεσμα γίνεται εκρηκτικό. Ειδικά σε περιόδους αυξημένης κίνησης, εξόδων και μετακινήσεων, όπως πριν από το Πάσχα, το να κοιτάς το κινητό πάνω στη διάβαση δεν είναι αθώα αφηρημάδα. Είναι ρωσική ρουλέτα πόλης.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι αυτή η καμπάνια ξεπερνά την οδική ασφάλεια ως θεματική. Μιλά τελικά για την προσοχή ως το πιο πολύτιμο και πιο απειλούμενο αγαθό της εποχής. Για τη μόνιμη μάχη ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει μπροστά μας και σε αυτό που μας τραβά προς τα μέσα, προς την οθόνη, προς την επόμενη ειδοποίηση. Και ίσως γι’ αυτό το spot μένει μαζί σου: επειδή σου θυμίζει ότι στον δρόμο, όπως και στη ζωή της πόλης, το να είσαι παρών δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι όρος επιβίωσης.