Ουγγαρία: Ο υπουργός-κατάσκοπος, ο νέος Κιμ Φίλμπι της Ευρώπης

Αν αμφιβάλλει κανείς για το εάν η Ουγγαρία είναι η 5η Φάλαγγα της Ρωσίας στην Ευρώπη, μοιάζει σαν να αναρωτιέται αν τα Χριστούγεννα πέφτουν τον Δεκέμβριο. H διαρροή της τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, και του Ούγγρου ομολόγου του, Πέτερ Σιγιάρτο, σύμφωνα με την οποία τού μεταφέρει «πολλές και εξαιρετικά ευαίσθητες πληροφορίες» που αφορούν στο Κρεμλίνο, κατευθείαν από τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες, είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου.

Γιατί αν παρακολουθήσει κανείς με προσοχή τις κινήσεις της Ουγγαρίας για να εξυπηρετήσει Ρώσους ολιγάρχες ώστε να εξαιρεθούν από τις κυρώσεις της ΕΕ μετά την κήρυξη του πολέμου εναντίον της Ουκρανίας, θα πειστεί για το εξής απλό και σχεδόν αυτονόητο: Οι σκέψεις της Ευρώπης να πετάξει έξω από τους κόλπους της την Ουγγαρία, στην περίπτωση που ο Όρμπαν επικρατήσει στις εκλογές της 12ης Απριλίου, θα είναι απλώς άμυνα. Και μάλλον το λιγότερο που θα έχει να κάνει.

OCCRP - Organized Crime and Corruption Reporting Project

Πριν από την τελευταία αποκάλυψη της Washington Post για τις διαρροές του Ούγγρου υπουργού Εξωτερικών προς τον Ρώσο ομόλογό του, είχε προηγηθεί (31 Μαρτίου) μια εξαιρετικά αποκαλυπτική έρευνα του OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project). Κεντρικό θέμα της έρευνας ήταν η ανοιχτή γραμμή μεταξύ του ουγγρικού υπουργείου Εξωτερικών και της Μόσχας. Αν δεν ήταν απόλυτη και πολύ άβολη πραγματικότητα, θα ήταν ένα σπάνια καλογραμμένο σενάριο πολιτικού-διπλωματικού και κατασκοπικού θρίλερ. Ρωσία, Ουγγαρία, λοιπόν.

Μία ακόμα φορά αποδεικνύεται πόσο σοφή είναι η φράση που λένε οι παλιοί αγγλοσάξονες διπλωμάτες: Στην Ιστορία, όπως και στην Οικονομία, τίποτε δεν είναι δωρεάν. Γιατί αν ο Στάλιν έλεγε ότι «ο καθένας επιβάλλει το κοινωνικό του σύστημα μέχρι εκεί όπου φτάνει ο στρατός του», ο ιδεολογικός του κληρονόμος, ο Πούτιν, θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή να αποκατασταθούν οι σχέσεις της Ουγγαρίας με τη μαμά Ρωσία μετά το ιστορικό, ανεπούλωτο τραύμα της σοβιετικής εισβολής το '56, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του Στάλιν, με τους χιλιάδες Ούγγρους διαδηλωτές νεκρούς. Και ένα χρόνο πριν από τη Συνθήκη της Ρώμης (1957), με την οποία δημιουργήθηκε ο πρόγονος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, η γνωστή ΕΟΚ. Είναι αυτό που λένε τα έμπειρα στελέχη όλων των μυστικών υπηρεσιών του κόσμου: Δεν υπάρχουν συμπτώσεις.

«Θα τη βγάλουμε από τη λίστα των κυρώσεων»

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές και αποκαλυπτικές πτυχές της έρευνας του OCCRP περιγράφει τον διάλογο Σιγιάρτο-Λαβρόφ για την εξαίρεση της αδερφής ενός από τους πιο γνωστούς Ρώσους ολιγάρχες από το πλέγμα των κυρώσεων της ΕΕ.

Μία ώρα αφότου ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών είχε επιστρέψει στη Βουδαπέστη από την Αγία Πετρούπολη, στις 30 Αυγούστου 2024, δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από τον Λαβρόφ. Ο τελευταίος του είπε ότι είχε κάνει δηλώσεις σε όλα τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης για το πόσο επιτυχημένη ήταν η επίσκεψη που σφράγισε την πολλαπλή συνεργασία των δύο χωρών. Ο Σιγιάρτο παραξενεύτηκε στην αρχή, μην τυχόν έγινε κάτι που τον εξέθεσε σε θέματα που δεν έπρεπε, ώστε να χρειαστεί η παρέμβαση του Λαβρόφ.

- «Έκανα κάποιο λάθος;», ρώτησε ο Σιγιάρτο.
- «Όχι, όχι, όχι», τον διαβεβαίωσε ο Λαβρόφ. «Απλώς σχολίαζαν το γεγονός ότι αγωνίζεστε βάσει της πραγματικότητας και ρεαλιστικά για τα συμφέροντα της χώρας σας.»

Στην πραγματικότητα, ο Λαβρόφ τηλεφωνούσε για να διατυπώσει το αίτημά του. Ο Ρώσος ολιγάρχης Αλισέρ Ουσμάνοφ ήθελε να εξαιρεθεί η αδελφή του, Γκουλμπαχόρ Ισμαΐλοβα, από τις λίστες των κυρώσεων της ΕΕ. Ο Σιγιάρτο είχε υποσχεθεί ότι θα βοηθούσε. «Τηλεφωνώ κατόπιν αιτήματος του Αλισέρ, που μου ζήτησε απλώς να σου υπενθυμίσω πως είχες πει ότι θα έκανες κάτι για την αδελφή του», είπε ο Λαβρόφ.

«Ναι, φυσικά», απάντησε ο Σιγιάρτο. «Το θέμα είναι το εξής: Μαζί με τους Σλοβάκους υποβάλλουμε πρόταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για να την αφαιρέσουμε από τη λίστα. Θα την υποβάλουμε την επόμενη εβδομάδα και, καθώς θα ξεκινήσει η νέα περίοδος επανεξέτασης, θα τεθεί στην ημερήσια διάταξη και θα κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε για να την βγάλουμε από τη λίστα». Και λίγο πριν κλείσει το τηλέφωνο, ο Ούγγρος εξέφρασε την ικανοποίηση και τον θαυμασμό του για τα νέα γραφεία της Gazprom που είχε επισκεφτεί στη Ρωσία. «Είμαι πάντα στη διάθεσή σας», είπε, και για τους δύο άντρες ήταν αυτονόητο ότι είχαν συνεννοηθεί.

«Ο Πούτιν έχει πράκτορες στις Βρυξέλλες»

Ήταν μία από τις πολλές τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε ο Σιγιάρτο με τον Λαβρόφ από το '23 έως και το '25. Όλα αποκαλύφθηκαν από ερευνητικές δημοσιογραφικές ομάδες των VSquare, FRONTSTORY, Delfi Estonia, The Insider και του Ερευνητικού Κέντρου του Ján Kuciak (ICJK). Η ουσία είναι ότι επτά μήνες μετά από εκείνη την επίσκεψη του Ούγγρου υπουργού Εξωτερικών στη Μόσχα, η αδερφή του ολιγάρχη βγήκε από τις λίστες των κυρώσεων της ΕΕ.

Όταν έγιναν γνωστές αυτές οι αποκαλύψεις, ο υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Γκαμπριέλιους Λάντσμπεργκις δεν κράτησε το στόμα του κλειστό και μίλησε ανοιχτά περί κατασκοπείας υπέρ του Κρεμλίνου. «Είναι φανερό ότι ο Πούτιν έχει "άνθρωπο" σε όλες τις επίσημες συναντήσεις της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ», είπε. «Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τη μυστικότητα και την ακεραιότητα αυτών των συναντήσεων, θα πρέπει να απαγορευτεί η συμμετοχή της Ουγγαρίας», συμπλήρωσε. Και άφησε το καλύτερο για το τέλος: «Κάθε γενιά έχει τον δικό της Κιμ Φίλμπι». Αναφερόταν στον διαβόητο κατάσκοπο της KGB που δούλευε στη βρετανική υπηρεσία πληροφοριών και έδρασε από τη δεκαετία του ’30 μέχρι και τη διαφυγή του στη Μόσχα το 1963.

Σε μια άλλη τηλεφωνική συνομιλία με έναν άλλο Ρώσο αξιωματούχο, τον υφυπουργό Ενέργειας Πάβελ Σορόκιν, το καλοκαίρι του 2025, ο Σιγιάρτο όχι μόνο λέει ότι έχει ήδη παρέμβει και έχει ελαφρύνει το 18ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ, το οποίο τότε βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση, αλλά ζητά και επιπλέον εγγυήσεις που θα εμφάνιζαν τις προσπάθειές του ως κατευθυνόμενες προς το συμφέρον της Ουγγαρίας και όχι αυτό της Ρωσίας.

«Έχω ήδη αφαιρέσει 72 οργανισμούς από τη λίστα· υπήρχαν 128. Προσπαθώ να συνεχίσω, αλλά πρέπει να πω ότι αυτό είναι προς το συμφέρον της Ουγγαρίας», λέει ο Σιγιάρτο. Η προθυμία του Σιγιάρτο να ενεργήσει προς το συμφέρον της Ρωσίας σε επίπεδο ΕΕ εξηγεί γιατί η Μόσχα καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για να διατηρήσει τον Βίκτορ Όρμπαν και το φιλο-κρεμλινικό κόμμα του, το Fidesz, στην εξουσία στην Ουγγαρία.

Η βοήθεια που παρέχει το Κρεμλίνο στον Όρμπαν ενόψει των εκλογών είναι αδιαμφισβήτητη και αμφίδρομη. Η βοήθεια της Βουδαπέστης προς τη Μόσχα στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας έχει πολλαπλές μορφές και μία από αυτές είναι η ποσότητα πυραύλων και ρουκετών που στη Ρωσία έχει χορηγήσει. Και δεν είναι μόνο αυτό.

Το μπλοκάρισμα του δανείου προς το Κίεβο

Ο Όρμπαν, αγκάθι στα πλευρά της ΕΕ εδώ και πολύ καιρό, μπλόκαρε το δάνειο για την Ουκρανία που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εγκρίνει τον περασμένο Δεκέμβριο. Πολλοί ήταν αυτοί στην κορυφή της ΕΕ που θεώρησαν ότι η κίνηση αυτή από την πλευρά της Ουγγαρίας ξεπέρασε κάθε όριο. «Κανείς δεν μπορεί να εκβιάσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κανείς δεν μπορεί να εκβιάσει τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα στους δημοσιογράφους. «Είναι εντελώς απαράδεκτο αυτό που κάνει η Ουγγαρία», είπε, και σχεδόν όλες οι διπλωματικές πηγές στην Ευρώπη θεωρούν βέβαιο ότι ο Όρμπαν πέρασε την «κόκκινη γραμμή» της ανοχής των υπολοίπων μελών της ΕΕ στη φιλορωσική του τακτική. Η κίνησή του αυτή, λένε, παραβίασε το άρθρο 4(3) της Συνθήκης της ΕΕ, βάσει του οποίου οι χώρες-μέλη έχουν την υποχρέωση να παρέχουν «ειλικρινή βοήθεια και συνεργασία».

Η ΕΕ εξετάζει διάφορα σενάρια για να αντιμετωπίσει την προκλητικά ανοιχτή φιλορωσική στάση του Όρμπαν. Μεταξύ των σεναρίων είναι και το πιο ακραίο: αυτό της αποβολής της Ουγγαρίας από την ΕΕ, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ μέχρι τώρα και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα θέματα-ταμπού στην ιστορία της ενωμένης — όσο ενωμένη και αν είναι — Ευρώπης.

Μπορεί να μην έχει ξαναγίνει ποτέ μέχρι τώρα, αλλά δεν είναι το μόνο που συμβαίνει στον κόσμο τα τελευταία χρόνια και δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ. Προς το παρόν, η Ευρώπη, κατά το αγαπημένο της συνήθειο, περιμένει να λυθεί το πρόβλημα μόνο του, έχοντας εναποθέσει τις ελπίδες της στις δημοσκοπήσεις που δεν είναι καλές για τον Όρμπαν, και είναι πολύ πιθανό να βρεθεί στη θέση της αντιπολίτευσης — και έτσι να αποκατασταθεί η ισορροπία —, ελπίζοντας παράλληλα να μην είναι αργά. Τα περισσότερα ανεξάρτητα γκάλοπ δείχνουν ότι περισσότερο από το 60% των ψηφοφόρων κάτω των 30 ετών υποστηρίζουν το κόμμα «Τίσα» του Πέτερ Μάγιαρ, ενώ μόλις το 15% υποστηρίζει το κυβερνών κόμμα του Όρμπαν.