Στενά Ορμούζ: Γιατί το Ιράν έχει το πάνω χέρι και μπλοκάρει την παγκόσμια ενέργεια

Η κλιμακούμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ, με το Ιράν στο επίκεντρο, έχει φέρει σχεδόν σε πλήρη ακινησία μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, με τις επιπτώσεις να διαχέονται άμεσα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Για σχεδόν τέσσερις εβδομάδες, το στενό πέρασμα έχει ουσιαστικά κλείσει, καθώς οι επιθέσεις και οι απειλές από το Ιράν έχουν εκτοξεύσει το ρίσκο διέλευσης σε επίπεδα που αποτρέπουν τα περισσότερα εμπορικά πλοία. Από το συγκεκριμένο σημείο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύει το στρατηγικό πλεονέκτημα του Ιράν, το οποίο βασίζεται σε έναν συνδυασμό γεωγραφίας και ασύμμετρων τακτικών. Το στενό έχει πλάτος μόλις 24 μίλια στο πιο στενό του σημείο, ενώ η ναυσιπλοΐα περιορίζεται σε δύο ιδιαίτερα στενούς διαδρόμους, δημιουργώντας ένα φυσικό «chokepoint».

Η περιορισμένη δυνατότητα ελιγμών καθιστά τα πλοία ευάλωτα, ενώ η μορφολογία των ακτών του Ιράν — με βουνά, νησιά και ανώμαλο ανάγλυφο — επιτρέπει την απόκρυψη κινητών πυραυλικών συστημάτων και άλλων όπλων.

Στο πεδίο των επιχειρήσεων, το Ιράν αξιοποιεί φθηνά αλλά αποτελεσματικά μέσα, όπως drones, θαλάσσιες νάρκες, ταχύπλοα σκάφη και μη επανδρωμένα εκρηκτικά μέσα. Αυτές οι τακτικές καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την πλήρη εξουδετέρωση της απειλής, ακόμη και για ισχυρές ναυτικές δυνάμεις.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν δεν χρειάζεται να καταστρέψει πλοία για να πετύχει τον στόχο του. Αρκεί να διατηρεί το επίπεδο κινδύνου υψηλό, ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν τη διέλευση.

Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει σημαντική συμφόρηση, με περίπου 2.000 πλοία να παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αναμένοντας ασφαλή διέλευση.

Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν σενάρια συνοδείας δεξαμενόπλοιων από το Πολεμικό Ναυτικό, ενώ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές κινήσεις, χωρίς ωστόσο σαφή ένδειξη αποκλιμάκωσης από το Ιράν.

Το Ιράν, από την πλευρά του, φέρεται να επιτρέπει τη διέλευση ορισμένων πλοίων υπό προϋποθέσεις, ακόμη και με καταβολή υψηλών ποσών για «ασφαλή διέλευση», γεγονός που προσθέτει και οικονομική διάσταση στην κρίση.

Καθώς η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παρατείνεται και το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο της έντασης, η αβεβαιότητα για την παγκόσμια ενεργειακή επάρκεια εντείνεται, με τις αγορές να παρακολουθούν στενά κάθε εξέλιξη σε μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές εστίες του πλανήτη.

Πηγή: CNN