Πακιστάν: Ο απρόσμενος μεσολαβητής στο παρασκήνιο ΗΠΑ και Ιράν

Το Πακιστάν επιβεβαίωσε επισήμως ότι λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, αποκαλύπτοντας την ύπαρξη έμμεσων συνομιλιών μέσω Ισλαμαμπάντ. Ο ρόλος του ήρθε στο φως έπειτα από δημοσιεύματα διεθνών μέσων, ενώ αξιωματούχοι της χώρας επιβεβαίωσαν ότι μετέφεραν αμερικανική πρόταση προς την Τεχεράνη.

Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, το Ισραήλ φέρεται να αφαίρεσε από τη λίστα στόχων του τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, και τον πρόεδρο του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, κατόπιν αιτήματος του Πακιστάν, με στόχο τη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Δεν έχει γίνει γνωστό ποιοι είναι οι τελικοί αποδέκτες των αμερικανικών μηνυμάτων στο Ιράν ούτε η ακριβής διαδικασία των επαφών. Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, ανέφερε πάντως ότι και η Τουρκία και η Αίγυπτος δραστηριοποιούνται παρασκηνιακά προς την ίδια κατεύθυνση.

Η διπλωματική θέση του Πακιστάν και το γεωπολιτικό του πλεονέκτημα

Το Πακιστάν δεν αποτελεί παραδοσιακό διαμεσολαβητή σε κρίσεις τέτοιου επιπέδου. Ωστόσο, η γεωγραφική του εγγύτητα με το Ιράν και οι διαχρονικοί του δεσμοί με τις Ηνωμένες Πολιτείες το τοποθετούν σε μοναδική θέση.

Σε αντίθεση με χώρες όπως το Ομάν και το Κατάρ, που είχαν διαδραματίσει αντίστοιχο ρόλο στο παρελθόν αλλά πλέον θεωρούνται λιγότερο ουδέτερες λόγω επιθέσεων από την Τεχεράνη, το Ισλαμαμπάντ εμφανίζεται ως πιο αποδεκτός δίαυλος επικοινωνίας.

Ταυτόχρονα, διατηρεί στενές σχέσεις με κράτη του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, ενώ δεν έχει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ λόγω του παλαιστινιακού ζητήματος.

Εσωτερικές πιέσεις, η οικονομία και η ασφάλεια

Η ανάληψη αυτού του ρόλου δεν είναι μόνο διπλωματική επιλογή αλλά και ανάγκη. Η ένταση στην περιοχή έχει προκαλέσει σοβαρές ενεργειακές και οικονομικές πιέσεις στο Πακιστάν.

Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, ενώ περίπου πέντε εκατομμύρια Πακιστανοί εργάζονται σε αραβικές χώρες, στέλνοντας εμβάσματα που αντιστοιχούν σχεδόν στα συνολικά έσοδα από εξαγωγές.

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση περίπου 20% στα καύσιμα, επιβαρύνοντας την κυβέρνηση.

Παράλληλα, η ένταση επηρεάζει και την εσωτερική ασφάλεια. Μετά την έναρξη της επίθεσης ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ξέσπασαν αιματηρά επεισόδια στο Καράτσι και σε άλλες περιοχές, με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες. Επίθεση σημειώθηκε και στο προξενείο των ΗΠΑ, όπου σκοτώθηκαν τουλάχιστον 12 άτομα.

Η σημασία του Χαμενεΐ για τους Σιίτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στο Πακιστάν, ενίσχυσε τη συναισθηματική φόρτιση και την ένταση στους δρόμους.

Η ιστορική εμπειρία - Από τον Ψυχρό Πόλεμο έως σήμερα

Παρότι σπάνια αναλαμβάνει τέτοιους ρόλους, το Πακιστάν διαθέτει εμπειρία σε κρίσιμες διπλωματικές αποστολές.

Το 1972, ο πρόεδρος Γιαχία Χαν διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις μυστικές επαφές που οδήγησαν στην ιστορική προσέγγιση ΗΠΑ–Κίνας και την επίσκεψη του Ρίτσαρντ Νίξον στο Πεκίνο.

Στη συνέχεια, συμμετείχε ενεργά στις Συμφωνίες της Γενεύης το 1988, συμβάλλοντας στην αποχώρηση των σοβιετικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν.

Πιο πρόσφατα, διαδραμάτισε ρόλο-Κλειδί στις επαφές μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ταλιμπάν, που οδήγησαν στη συμφωνία της Ντόχα το 2020 και άνοιξαν τον δρόμο για την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων και την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021.

Η νέα αυτή αποστολή επιβεβαιώνει ότι το Πακιστάν, παρά τις εσωτερικές του προκλήσεις, παραμένει ένας δυνητικά κρίσιμος παίκτης στη διεθνή διπλωματία.