Πόλεμος στο Ιράν: Ο διάλογος από την πίσω πόρτα και η μεταστροφή Τραμπ

Η έντονη παρασκηνιακή διπλωματία που εξελίσσεται γύρω από τον πόλεμο στο Ιράν αποκαλύπτει ότι, πίσω από τις δημόσιες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ και τις στρατιωτικές κινήσεις των ΗΠΑ και Ισραήλ, βρίσκεται σε εξέλιξη μια σύνθετη προσπάθεια αποκλιμάκωσης με αβέβαιο, όμως, αποτέλεσμα.

Σύμφωνα με ανάλυση της αμερικανικής εφημερίδας Wall Street Journal (WSJ), στο επίκεντρο αυτών των διεργασιών βρέθηκε πρόσφατα η συνάντηση κορυφαίων διπλωματών στο Ριάντ, την πρωτεύουσα του βασιλείου των Σαούντ, όπου εκπρόσωποι χωρών όπως η Αίγυπτος, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία επιχείρησαν να διαμορφώσουν έναν «διπλωματικό διάδρομο διαφυγής» από τη σύγκρουση. Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές προσέκρουσαν σε ένα βασικό εμπόδιο: την απουσία αξιόπιστου συνομιλητή από την ιρανική πλευρά, μετά τη δολοφονία του «σκιώδη» ηγέτη του Ιράν, Αλί Λαριτζανί.

Παρά τα εμπόδια, φαίνεται πως έχουν ανοίξει δίαυλοι επικοινωνίας μέσω των Φρουρών της Επανάστασης, με πρόταση μάλιστα για πενθήμερη εκεχειρία που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βάση για ευρύτερη συμφωνία. Αυτές οι επαφές φαίνεται πως επηρέασαν άμεσα τις εξελίξεις στην Ουάσιγκτον, επιβεβαιώνοντας τη μερική μεταστροφή Τραμπ με φόντο τις έντονες δημοσκοπικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αρχικά είχε υιοθετήσει σκληρή στάση απειλώντας με νέα -ακόμη πιο σφοδρά- στρατιωτικά πλήγματα, άλλαξε αιφνιδιαστικά στάση, επιλέγοντας να δώσει χώρο στη διπλωματία. Η στροφή αυτή αποδίδεται τόσο στις μυστικές επαφές μέσω διαμεσολαβητών στη Μέση Ανατολή όσο και στις αυξανόμενες πολιτικές και οικονομικές πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Ο πόλεμος που ήταν να τελειώσει μέσα σε λίγες ημέρες, οδευεί ολοταχώς να ξεπεράσει τον έναν μήνα εχθροπραξιών. «Και αυτό έχει μεγάλο πολιτικό κόστος», γράφει η αμερικανική εφημερίδα.

Σημειώνεται ότι η αλλαγή στάσης Τραμπ είχε άμεσο αντίκτυπο και στις διεθνείς αγορές, με άνοδο των χρηματιστηρίων και πτώση των τιμών του πετρελαίου, στοιχείο που καταδεικνύει (για μία ακόμη φορά) πόσο στενά συνδέεται η γεωπολιτική ένταση με την παγκόσμια οικονομία.

Τι ζητούν οι ΗΠΑ του Τραμπ, τι επιδιώκει το Ιράν

Παρά την κινητικότητα, το χάσμα μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένει βαθύ. Το Ιράν ζητά εγγυήσεις μη επίθεσης και αποζημιώσεις, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν σε περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα και στη στρατιωτική επιρροή της χώρας. Την ίδια στιγμή, Ιρανοί αξιωματούχοι διαψεύδουν δημοσίως ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, διατηρώντας σκληρή γραμμή.

Κινούμενες στο παρασκήνιο, χώρες όπως το Κατάρ, το Ομάν αλλά και ευρωπαϊκά κράτη (σ.σ. Γαλλία) επιχειρούν να γεφυρώσουν το χάσμα, ενώ εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο απευθείας συνάντησης ΗΠΑ–Ιράν σε ουδέτερο έδαφος, όπως το Πακιστάν ή η Τουρκία.

«Αγκάθι» τα Στενά του Ορμούζ

Κρίσιμο σημείο τριβής παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και εμπορευμάτων. Οι διαφωνίες για το ποιος θα έχει τον έλεγχο δείχνουν το βάθος της γεωπολιτικής σύγκρουσης.

Αναλυτές της WSJ εκτιμούν ότι όσο ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται, τόσο θα εντείνεται και η πολυεπίπεδη παρασκηνιακή διπλωματία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ «άλλα περίμενε, και άλλα βρήκε», όταν συμφώνησε με την προτροπή Νετανιάχου για επίθεση στο Ιράν.