Η «εξόντωση» Λαριτζανί - Το κενό ισχύος που απειλεί την καρδιά του ιρανικού καθεστώτος

Η εξόντωση του επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, όπως ανακοινώθηκε από το Ισραήλ και επιβεβαιώθηκε από τον υπουργό Άμυνας του, συνιστά τη σημαντικότερη στοχευμένη επίθεση μετά το πλήγμα που οδήγησε στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ κατά την έναρξη του πολέμου.

Ο 67χρονος Λαριτζανί δεν ήταν απλώς ένας ακόμη κρίκος στην ιεραρχία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά ένας κομβικός συντονιστής στο κέντρο λήψης αποφάσεων. Από τη θέση του, διαχειριζόταν τη διασταύρωση στρατιωτικού σχεδιασμού, εσωτερικής ασφάλειας, διπλωματίας και εξουσίας του ανώτατου ηγέτη.

Σε συνθήκες πολέμου, ο ρόλος του κατέστη ακόμη πιο κρίσιμος, ιδιαίτερα μετά την εξουδετέρωση του Χαμενεΐ και την αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση και την ικανότητα διακυβέρνησης του διαδόχου του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Ο άνθρωπος που κρατούσε ενωμένο το σύστημα - Η σημασία του ρόλου του Λαριτζανί

Αναλυτές χαρακτηρίζουν τον θάνατο του Λαριτζανί «εξίσου, αν όχι περισσότερο σημαντικό» από εκείνον του ανώτατου ηγέτη. Ο λόγος είναι ότι ο ίδιος λειτουργούσε ως de facto κέντρο βάρους του καθεστώτος, εξασφαλίζοντας τη συνοχή ενός βαθιά φατριασμένου συστήματος εξουσίας.

Ήταν ο άνθρωπος που διατηρούσε απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Χαμενεΐ και είχε αναλάβει να διασφαλίσει τη συνέχεια και την επιβίωση του θεοκρατικού καθεστώτος. Η απουσία του δημιουργεί ένα άμεσο επιχειρησιακό κενό, σε μια περίοδο όπου η ταχύτητα και ο συντονισμός είναι καθοριστικοί.

Η ισχύς του δεν βασιζόταν μόνο στη θέση του, αλλά και στην ικανότητά του να γεφυρώνει τις αντιπαλότητες μεταξύ των φατριών. Ως πρώην πρόεδρος του κοινοβουλίου, διαπραγματευτής για τα πυρηνικά και μέλος ισχυρής κληρικής οικογένειας, απολάμβανε εμπιστοσύνη τόσο από το θρησκευτικό κατεστημένο όσο και από τους Φρουρούς της Επανάστασης και το τεχνοκρατικό κράτος.

Η επόμενη μέρα - Κίνδυνος εσωτερικής σύγκρουσης και σκλήρυνση του καθεστώτος

Χωρίς τον Λαριτζανί, η ισορροπία εξουσίας στο Ιράν αναμένεται να μετατοπιστεί προς τους Φρουρούς της Επανάστασης και τις υπηρεσίες ασφαλείας. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε μια πιο επιθετική και κατασταλτική στάση βραχυπρόθεσμα, αλλά και σε αυξημένη θεσμική ευθραυστότητα.

Το ιρανικό σύστημα εξουσίας στηρίζεται διαχρονικά σε πρόσωπα που λειτουργούν ως «γέφυρες» μεταξύ ανταγωνιστικών ελίτ. Η απουσία μιας τέτοιας προσωπικότητας αυξάνει τον κίνδυνο εσωτερικών συγκρούσεων, που θα μπορούσαν να αποβούν καθοριστικές για τη συνοχή του καθεστώτος.

Σύμφωνα με αναλυτές, η Τεχεράνη δεν έχει καταφέρει να προσφέρει πειστικά στοιχεία που να διαψεύδουν τον θάνατό του, ενώ ερωτήματα παραμένουν και για την κατάσταση του νέου ανώτατου ηγέτη.

Παρά τη σημασία της απώλειας, το Ιράν δεν είναι ένα προσωποπαγές καθεστώς όπως το Ιράκ ή η Λιβύη. Διαθέτει θεσμική δομή και πολλαπλά κέντρα εξουσίας, γεγονός που σημαίνει ότι τέτοιου είδους πλήγματα δεν οδηγούν αυτομάτως σε κατάρρευση.

Ωστόσο, η απώλεια του Λαριτζανί αφαιρεί έναν κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας. Σε μια περίοδο πολεμικής πίεσης, αυτό μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνο από την ίδια την απώλεια της κορυφής της ιεραρχίας.