Explainer | ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν: Ποιος θέλει πραγματικά το τέλος του πολέμου;

Ο πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ιράν και Ισραήλ συνεχίζεται με αβέβαιο τέλος, καθώς κάθε πλευρά θέτει διαφορετικούς όρους και στόχους.

Οι περισσότεροι , αν και όχι όλοι, θέλουν ο πόλεμος να τελειώσει το συντομότερο δυνατό. Όμως σε ποιο πλαίσιο; Εκεί εμφανίζονται οι διαφορές στις θέσεις των εμπλεκομένων.

Ηνωμένες Πολιτείες

Οι στόχοι του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στον πόλεμο αυτό ήταν μάλλον ασαφείς, με τις δηλώσεις του να κυμαίνονται από τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, μέχρι την πλήρη υποταγή σε όλα τα αιτήματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ ή ακόμη και την κατάρρευση του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Μέχρι στιγμής, το Ιράν δεν έχει υποταχθεί ούτε καταρρεύσει, αν και ο στρατός του έχει πληγεί σημαντικά από 16 ημέρες αδιάκοπων ακριβείας βομβαρδισμών. Έμμεσες συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στη Γενεύη, με μεσολάβηση του Ομάν, σημείωσαν κάποια πρόοδο στο πυρηνικό ζήτημα, με την Τεχεράνη να δείχνει διατεθειμένη για σημαντικές παραχωρήσεις. Ωστόσο, δεν ήταν έτοιμη να συζητήσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων ή την υποστήριξη σε περιφερειακές ομάδες όπως οι Χούθι στην Υεμένη ή η Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Η ιδανική έκβαση για τις ΗΠΑ θα ήταν η κατάρρευση του καθεστώτος των αγιατολάχ και η αντικατάστασή του από μια ειρηνική, δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση που δεν θα απειλούσε τους πολίτες ή τους γείτονες. Ένα δεύτερο καλύτερο σενάριο θα ήταν το Ιράν, σοβαρά πληγωμένο, να αλλάξει συμπεριφορά, να σταματήσει τις κακοποιήσεις πολιτών και να τερματίσει την υποστήριξη σε ριζοσπαστικές πολιτοφυλακές. Αυτό φαίνεται μάλλον απίθανο μετά την εκλογή του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου του σκληροπυρηνικού προκατόχου του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και την μερική απόφραξη του Στενού του Ορμούζ, η πίεση προς τον Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο θα αυξηθεί, όμως θα είναι δύσκολο να παρουσιαστεί ως κάτι άλλο πέρα από αποτυχία αν το καθεστώς της Τεχεράνης επιβιώσει ανέπαφο.

Ιράν

Το Ιράν θέλει ο πόλεμος να τελειώσει το συντομότερο δυνατό, αλλά όχι με οποιοδήποτε κόστος – δηλαδή όχι με πλήρη υποχώρηση στα αιτήματα της Ουάσινγκτον. Το Ιράν πιστεύει ότι διαθέτει τη «στρατηγική υπομονή» να αντέξει τον Τραμπ, και έχει το γεωγραφικό πλεονέκτημα να απειλεί την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, ειδικά στο Στενό του Ορμούζ, απ’ όπου περνά περίπου το 20% του πετρελαίου παγκοσμίως.

Επίσημα, η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί ξανά επίθεση και αποζημιώσεις για τις καταστροφές από τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Γνωρίζει πιθανώς ότι δεν θα τις λάβει, αλλά το Ιράν και το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης αρκεί να επιβιώσουν για να παρουσιάσουν τον πόλεμο ως νίκη στο εσωτερικό και διεθνώς.

Ισραήλ

Από τα τρία εμπλεκόμενα κράτη, το Ισραήλ δεν επιθυμεί το άμεσο τέλος του πολέμου. Στόχος είναι η πλήρης καταστροφή των αποθεμάτων βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, των αποθηκών, των κέντρων διοίκησης, των ραντάρ και των βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης. Αυτό, βέβαια, μπορεί να ανακατασκευαστεί στο μέλλον, αλλά θέλουν να δείξουν στο Ιράν το υψηλό κόστος που συνεπάγεται η επιθετικότητα. Οι πύραυλοι και το ύποπτο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θεωρούνται από το Ισραήλ απειλή ύπαρξης.

Κράτη του Κόλπου

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου – Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ομάν – διαμαρτύρονται έντονα, καθώς δέχονται σχεδόν καθημερινά επιθέσεις από πυραύλους και drones του Ιράν, παρά το γεγονός ότι δεν υποστήριξαν τον πόλεμο. Οι επιθέσεις του τελευταίου διαστήματος έχουν ξεπεράσει τα 60 χτυπήματα σε λίγες ώρες, οδηγώντας σε πλήρη αποδοκιμασία της Τεχεράνης. Ένας αξιωματούχος περιέγραψε την κατάσταση ως «διασχισμένη κόκκινη γραμμή» και τόνισε ότι η εμπιστοσύνη έχει εκλείψει και οι σχέσεις με το Ιράν δεν μπορούν να επανέλθουν στην κανονικότητα.

Πηγή: BBC