Explainer | Πώς η επίθεση στο νησί Χαργκ του Ιράν φέρνει πιο κοντά μια ενεργειακή καταιγίδα

Ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί να προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, επηρεάζοντας άμεσα την παγκόσμια οικονομία και τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η κίνηση των ΗΠΑ να επιτεθούν στο νησί Χαργκ, το βασικό κέντρο επεξεργασίας και εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν, αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο στην κλιμακούμενη ένταση μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, που ήρθε να βάλει «φωτιά» στο πετρέλαιο. Το νησί αυτό θεωρείται ζωτικής σημασίας για την οικονομία του Ιράν, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού αργού πετρελαίου.

Η επίθεση πραγματοποιήθηκε με εντολή του Ντόναλντ Τραμπ ως απάντηση στα νέα αντίποινα του Ιράν σε αραβικά κράτη της περιοχής και της κίνησης της Τεχεράνης να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Περίπου το1/5 της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνά καθημερινά με πλοία από εκεί.

Λίγο μετά τις 13:00 το μεσημέρι της Δευτέρας (16.3), η τιμή του πετρελαίου Brent διαμορφώνεται στα 103 δολάρια το βαρέλι, την ώρα που το αμερικανικό αργό αγγίζει τα 98 δολάρια.

Τι θα γίνει με το πετρέλαιο, πόσο θα ανέβει

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου. Οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν οδηγήσει στην απώλεια εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από την παγκόσμια αγορά. Ταυτόχρονα, αρκετές πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην εξαγωγή του αργού τους, γεγονός που τις αναγκάζει να περιορίσουν ή ακόμη και να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή τους. Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη μετά την επίθεση των ΗΠΑ στις εγκαταστάσεις του νησιού Χαργκ.

Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και το Κουβέιτ βρίσκονται ανάμεσα στις χώρες που έχουν ήδη προχωρήσει σε μειώσεις παραγωγής. Οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις γεμίζουν γρήγορα, καθώς οι εξαγωγές έχουν μειωθεί σημαντικά και οι δυνατότητες αποθήκευσης πλησιάζουν στα όριά τους. Όταν οι αποθηκευτικοί χώροι γεμίσουν, οι εταιρείες δεν έχουν άλλη επιλογή από το να κλείσουν προσωρινά τις πετρελαιοπηγές τους, μια διαδικασία που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη, όταν δοθεί εντολή για επαναλειτουργία.

Οι επιπτώσεις της κρίσης γίνονται ήδη αισθητές στις διεθνείς τιμές ενέργειας. Η τιμή του Brent, που αποτελεί βασικό δείκτη για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις τις τελευταίες εβδομάδες. Παρά τις προσπάθειες διεθνών οργανισμών και κυβερνήσεων να σταθεροποιήσουν την αγορά μέσω απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας κατά διαστήματα τα 100 δολάρια/βαρέλι.

Παράλληλα, η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο. Η σύγκρουση έχει επηρεάσει και την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, ιδιαίτερα μετά τις επιθέσεις του Ιράν σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ, έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο. Η προσωρινή διακοπή της παραγωγής οδήγησε σε απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ενισχύοντας τους φόβους για μια ευρύτερη ενεργειακή κρίση.

Πότε θα υπάρξει εξομάλυνση στην αγορά πετρελαίου

Αναλυτές της αγοράς προειδοποιούν ότι ακόμη και αν η ένταση στην περιοχή αποκλιμακωθεί σύντομα, οι επιπτώσεις στην παραγωγή ενέργειας θα διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η επανεκκίνηση μιας μεγάλης πετρελαιοπηγής μετά από προσωρινή διακοπή μπορεί να απαιτήσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, ανάλογα με τις τεχνικές συνθήκες και την κατάσταση των υποδομών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει και ο κίνδυνος η παραγωγή να μην επανέλθει ποτέ πλήρως στα προηγούμενα επίπεδα.

Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση, χώρες της περιοχής προσπαθούν να βρουν εναλλακτικούς τρόπους μεταφοράς του πετρελαίου τους, κυρίως μέσω αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ και οδηγούν σε λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτών των υποδομών είναι περιορισμένη και δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη θαλάσσια διακίνηση μέσω του στενών.

Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται χωρίς σαφή προοπτική επίλυσης, οι διεθνείς αγορές παραμένουν σε κατάσταση έντονης αβεβαιότητας, αυξάνοντας τον κίνδυνο για μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση, με σημαντικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό για κράτη της Δύσης.

Με πληροφορίες από Guardian