Γιατί ο πόλεμος στο Ιράν δεν έφερε την αλλαγή που όλοι περίμεναν - Ανάλυση των FT

Τον Ιανουάριο, όταν χιλιάδες κάτοικοι στο Ιράν σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της βίαιης καταστολής των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων από το καθεστώς των μουλάδων, μεγάλο μέρος του πληθυσμού συνειδητοποίησε ότι η αλλαγή καθεστώτος ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Εκείνη την περίοδο ο εξόριστος γιος του τελευταίου Σάχη της Περσίας, Ρεζά Παχλαβί, καλούσε σε εξωτερική παρέμβαση, προκειμένου να μπορέσει ο λαός του Ιράν να πάρει την τύχη στα χέρια του και να εκλέξει ελεύθερα την κυβέρνησή του, μακριά από την καταπίεση των Αγιατολάχ.

Με ΗΠΑ και Ισραήλ να εξαπολύουν μαζική επίθεση το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου, αιφνιδιάζοντας την Τεχεράνη και σκοτώνοντας στελέχη της ανώτατης στρατιωτικής και θρησκευτικής ηγεσίας του καθεστώτος (συμπεριλαμβανομένου του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ), δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι η αλλαγή στο Ιράν μπορεί να μην ήταν τελικά και τόσο μακρινή.

Πολύ γρήγορα, όμως, έγινε αντιληπτό ότι οι Φρουροί της Επανάστασης δεν ήταν διατεθειμένοι να αφήσουν τον έλεγχο δεκαετιών από τα χέρια τους. Η ιρανική «πολεμική μηχανή» συνεχίζει με αμείωτη ένταση τα χτυπήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του κόλπου, εξαπολύοντας παράλληλα επιθέσεις με drones κατά πολιτικών στόχων.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και άλλους χώρους, όπου βρίσκονταν ανώτατοι αξιωματούχοι, είχαν ένα ακόμη σοβαρό αντίκτυπο, που δημιουργεί νέα δεδομένα στον εν εξελίξει πόλεμο: Τόσο η πρωτεύουσα, Τεχεράνη, όσο και άλλες πόλεις υπέστησαν εκτεταμένες καταστροφές, με τοξικό καπνό να καλύπτει την πόλη και όξινη βροχή να ακολουθεί, ενώ υπήρξαν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της η εφημερίδα Financial Times, οι Ιρανοί άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι η ξένη παρέμβαση είχε τεράστιο κόστος για αθώους πολίτες και την καθημερινότητά τους.

Σημειώνεται ότι παρά το πλήγμα στον ανώτατο ηγέτη του, το Ιράν παρουσίασε ανθεκτικότητα. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του Αλί Χαμενεΐ, ανακηρύχθηκε νέος ανώτατος ηγέτης. Yποστηρικτές του καθεστώτος εμφανίστηκαν μαζικά στους δρόμους, δείχνοντας ότι η πίστη στους μουλάδες δεν είχε κλονιστεί.

Το δίλημμα των κατοίκων του Ιράν

Σύμφωνα με ειδικούς, ο φόβος της καταστροφής του Ιράν δείχνει πλέον  να ενώνει τους πολίτες, ακόμα και εκείνους που αντιτίθενται στο καθεστώς, δημιουργώντας ένα αίσθημα εθνικής ενότητας μπροστά στον πόνο και την καταστροφή.

Η καταστροφή σπιτιών, σχολείων, βιομηχανικών εγκαταστάσεων και ιστορικών μνημείων δείχνει ότι ακόμη και αν το καθεστώς αλλάξει, η χώρα κινδυνεύει να μείνει κατεστραμμένη. Η εμπειρία αυτή οδήγησε πολλούς Ιρανούς σε αναθεώρηση της στάσης τους απέναντι στην ξένη στρατιωτική παρέμβαση. Επικαλούμενοι μαρτυρίες κατοίκων στο Ιράν, οι FT αναφέρουν ότι εκείνοι που αρχικά ήλπιζαν σε ξένη ανατροπή άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι η βία δεν φέρνει την επιθυμητή αλλαγή, αλλά μόνο πόνο και απώλεια, από τη στιγμή που το ίδιο το καθεστώς των μουλάδων είναι εξαιρετικά ανθεκτικό, αξιοποιώντας παγιωμένους μηχανισμούς εξουσίας και ελέγχου δεκαετιών.

Πρακτικά, οι Ιρανοί βιώνουν ένα δίλημμα: από τη μια είναι η επιθυμία για αλλαγή καθεστώτος, που πυροδοτείται από τις δεκαετίες καταπίεσης και καταστολής και από την άλλη βρίσκεται η ανάγκη για ειρήνη και σταθερότητα. «Ο πόνος και ο φόβος έχουν επικρατήσει των ελπίδων για ξένη παρέμβαση. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα ηγηθεί της χώρας, αλλά ποια θα είναι η κατάσταση που θα κληρονομήσουν οι πολίτες μετά από μια ενδεχόμενη ανατροπή», επισημαίνει στην ανάλυσή της η αγγλική εφημερίδα.

Ορατός ο κίνδυνος κίνδυνος χερσαίας επίθεσης

Και η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμα πιο περίπλοκη, στην περίπτωση που επιβεβαιωθούν επί του πεδίου τα σενάρια για χερσαίες επιχειρήσεις στο Ιράν μέσω των Κούρδων του Ιράκ, οι οποίοι -σύμφωνα με δημοσιεύματα σε Bloomberg και Politico- μπορούν να αποτελέσουν τον παράγοντα αποσταθεροποίησης, που θα οδηγήσει (σε συνδυασμό με την πλήρη στρατιωτική στήριξη από αέρος) στην ανατροπή των Αγιατολάχ.

Σημειώνεται ότι το BBC, από τις πρώτες ημέρες του πολέμου στο Ιράν, είχε επισημάνει ότι καμία ανατροπή καθεστώτος δεν ολοκληρώθηκε μόνο με αεροπορικές επιδρομές, φέρνοντας μάλιστα και ως παράδειγμα την ανατροπή Καντάφι από τους αντικαθεστωτικούς στη Λιβύη.