Πώς στήνονται τα παραποιημένα ρεπορτάζ με fake news για τον πόλεμο στο Ιράν

Μια συντονισμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης με fake news που συνδέεται με φιλορωσικούς παράγοντες αξιοποιεί την ένταση στη Μέση Ανατολή για να διαδώσει ψευδείς ειδήσεις και να πλήξει την αξιοπιστία δυτικών κυβερνήσεων και διεθνών μέσων ενημέρωσης (MME). Στο επίκεντρο της καμπάνιας βρίσκονται παραποιημένα βίντεο που μιμούνται το ύφος και τα γραφικά γνωστών ειδησεογραφικών οργανισμών, επιχειρώντας να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση της αξιόπιστης ενημέρωσης.

Ανάμεσα στα μέσα που στοχοποιήθηκαν είναι το Euronews, του οποίου το λογότυπο και η οπτική ταυτότητα χρησιμοποιήθηκαν σε ψεύτικα ρεπορτάζ που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media). Τα βίντεο αυτά περιλάμβαναν αλλοιωμένο ηχητικό υλικό και παραποιημένες δηλώσεις δημοσιογράφων, δημιουργώντας fake news γύρω από γεγονότα που συνδέονται με την κρίση στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο στο Ιράν.

Σύμφωνα με ερευνητές της συλλογικότητας Antibot4Navalny, η καμπάνια εντάσσεται στην επιχείρηση Matryoshka, μια ευρύτερη προσπάθεια που έχει ως στόχο τη διάδοση συντονισμένων εκστρατειών παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο. Δημοσίευμα του Euronews επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη επιχείρηση έχει συνδεθεί στο παρελθόν με παρόμοιες πρακτικές σε διάφορες πολιτικές και διεθνείς κρίσεις.

Τα fake news για τους Ουκρανούς στο Ντουμπάι

Σ’ ένα από τα παραποιημένα βίντεο, χρησιμοποιήθηκε αυθεντικό υλικό από ρεπορτάζ του Euronews σχετικά με επίθεση drones σε ξενοδοχείο στο Ντουμπάι. Ωστόσο, το ηχητικό κομμάτι αλλοιώθηκε με τη βοήθεια τεχνολογίας κλωνοποίησης φωνής, ώστε να εμφανίζεται ότι δημοσιογράφος του καναλιού υποστηρίζει πως Ουκρανοί, που ζουν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση για να προχωρήσουν σε λεηλασίες καταστημάτων και διαρρήξεις πολυτελών οχημάτων. Ο ισχυρισμός αυτός δεν ειπώθηκε ποτέ στο πραγματικό ρεπορτάζ.

Τα fake news για την Αρμενία

Η ίδια μέθοδος εφαρμόστηκε και σε άλλα βίντεο, στα οποία παρουσιάζονται ανυπόστατες πληροφορίες για ζημιές σε πολυτελείς κατοικίες που υποτίθεται ότι ανήκουν σε Ουκρανούς αξιωματούχους ή πολιτικούς. Παρόμοιες ψευδείς αναφορές επιχείρησαν επίσης να στοχοποιήσουν τον πρωθυπουργό της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, με ισχυρισμούς ότι διαθέτει ακίνητη περιουσία εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Οι ισχυρισμοί αυτοί διαψεύστηκαν κατηγορηματικά από την κυβέρνηση της Αρμενίας.

Σημειώνεται ότι εκπρόσωπος του πρωθυπουργού δήλωσε ότι ο Πασινιάν δεν διαθέτει κανένα ακίνητο στα ΗΑΕ ή σε άλλη χώρα και πως τα στοιχεία που εμφανίζονται στα βίντεο είναι πλήρως κατασκευασμένα. Παράλληλα, σημείωσε ότι η διάδοση τέτοιων ισχυρισμών ενδέχεται να σχετίζεται με προσπάθειες επηρεασμού της κοινής γνώμης ενόψει των βουλευτικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για το 2026.

Μπαράζ βίντεο με fake news στα social media για τον πόλεμο στο Ιράν

Η παραπληροφόρηση δεν περιορίζεται μόνο σε ένα μέσο ενημέρωσης. Παραποιημένα βίντεο έχουν εμφανιστεί επίσης με τη μορφή ρεπορτάζ που μιμούνται άλλους διεθνείς οργανισμούς και εφημερίδες, επιχειρώντας να ενισχύσουν ψευδείς ειδήσεις για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις του.
Ειδικοί στην παρακολούθηση της διαδικτυακής παραπληροφόρησης επισημαίνουν ότι η χρήση γραφικών και λογοτύπων γνωστών μέσων αποτελεί συχνή τακτική. Με τον τρόπο αυτό, οι δημιουργοί των ψεύτικων βίντεο προσπαθούν να δώσουν μεγαλύτερη αξιοπιστία στο περιεχόμενο, εκμεταλλευόμενοι την εμπιστοσύνη του κοινού σε καθιερωμένα δημοσιογραφικά δίκτυα.

Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον αυξανόμενο ρόλο των ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλωνοποίηση φωνής, στη δημιουργία παραπλανητικού περιεχομένου με fake news. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για αυξημένη επαγρύπνηση τόσο από τους οργανισμούς ενημέρωσης όσο και από τους χρήστες των κοινωνικών δικτύων, προκειμένου να περιοριστεί η διάδοση ψευδών ειδήσεων στο διαδίκτυο.